Luật Thủ đô năm 2026: Tạo cơ chế giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp

Giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Thực hiện điểm b khoản 2 Điều 8 của Luật Thủ đô năm 2026 HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND, quy định về việc điều chỉnh thủ tục hành chính lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.

Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND với những quy định cắt giảm thành phần hồ sơ mang tính hình thức, trùng lặp với dữ liệu đã số hóa (điều lệ công ty, biên bản họp thành lập chi nhánh/văn phòng đại diện, biên bản họp về thay đổi vốn điều lệ, báo cáo tài chính gần nhất...).

Các quy định này được áp dụng cho 10 thủ tục hành chính, chuyển hoàn toàn trách nhiệm lưu giữ, chịu trách nhiệm pháp lý về tài liệu này cho doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm.

Đồng thời, cắt giảm 7 loại biểu mẫu kết quả giải quyết (thông báo cơ quan thuế quản lý, giấy xác nhận tạm ngừng/tiếp tục kinh doanh, thông báo giải thể...) do các thông tin này đã được cập nhật thời gian thực, công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế, nhằm tận dụng tối đa hạ tầng dữ liệu số sẵn có thay vì buộc cơ quan đăng ký kinh doanh phải ký, phát hành văn bản giấy/điện tử riêng lẻ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND rút ngắn thời gian giải quyết với nhóm thủ tục thành lập doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện từ 3 ngày làm việc xuống còn 2 ngày (giảm 33%); nhóm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động chi nhánh từ 5 ngày xuống còn 4 ngày (giảm 20%) so với quy định của Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Theo Sở Tài chính Hà Nội, qua rà soát thực tiễn cho thấy, một số thành phần hồ sơ (như điều lệ công ty, biên bản họp, báo cáo tài chính, danh sách chủ nợ…) có tính trùng lặp cao, thông tin đã được kê khai đầy đủ trong các mẫu tờ khai chính hoặc đã được số hóa, lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Mặt khác, các loại tài liệu như biên bản họp, báo cáo tài chính yêu cầu phải nộp đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên khi thực hiện thủ tục thay đổi vốn của công ty trong khi công ty cổ phần và các loại hình doanh nghiệp khác không phải nộp tạo sự không bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp khi thực hiện cùng một loại thủ tục hành chính tại cơ quan nhà nước.

Việc phải nộp các tài liệu này gây tốn kém thời gian, chi phí cho doanh nghiệp và tạo áp lực xử lý hồ sơ cho cơ quan đăng ký kinh doanh, trong khi không mang lại giá trị thiết thực cho công tác quản lý nhà nước.

Cùng với đó, việc cắt giảm các loại kết quả (các mẫu thông báo, giấy xác nhận) cũng cần thiết vì thông tin tương ứng đã được cập nhật thời gian thực, công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế, cho phép doanh nghiệp và các bên liên quan tự tra cứu thuận tiện.

Có thể thấy, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND đang tạo bước đột phá trong thủ tục gia nhập thị trường, giảm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp thông qua việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, đồng thời giảm thời gian giải quyết hồ sơ giải thể doanh nghiệp, chấm dứt hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh để rút ngắn thời gian rút lui khỏi thị trường. Qua đó, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy khởi nghiệp và thu hút đầu tư.

Nghị quyết cũng thể hiện bước chuyển đổi mô hình từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu số, phù hợp định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng thể chế đột phá cho Thủ đô.

Đồng thời, vẫn bảo đảm nguyên tắc không làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước, doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ lập, lưu giữ, xuất trình tài liệu khi bị thanh tra, kiểm tra hậu kiểm; cơ quan đăng ký kinh doanh vẫn phải cập nhật đầy đủ, kịp thời thông tin trên hệ thống dù không còn phải phát hành văn bản giấy.

Môi trường quản trị minh bạch hơn, chi phí xã hội thấp hơn

Luật sư Nguyễn Duy Lãm, Chủ tịch Hiệp hội pháp chế doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, để Luật Thủ đô thực sự đi vào cuộc sống, thành phố cần kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, trong đó chú trọng xây dựng hệ thống hỗ trợ tuân thủ pháp luật, đặc biệt chú trọng đến nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trong khi Thủ tướng Chính phủ yêu cầu cắt giảm khoảng 30% thủ tục hành chính, thời gian và chi phí thực hiện, Hà Nội đặt mục tiêu cao hơn nhờ các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026.

Theo PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng khoa Luật, Học viện Hành chính và quản trị công, Luật Thủ đô 2026 trao cho thành phố dư địa lớn hơn trong việc điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết một số thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa.

Đây là cơ chế tiến bộ, vừa trao quyền cải cách, vừa bảo đảm tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Khi quá trình giải quyết thủ tục được rút ngắn, chi phí tuân thủ giảm, môi trường đầu tư kinh doanh trở nên thuận lợi hơn, qua đó đưa những lợi ích của Luật Thủ đô 2026 đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh cũng cho rằng, thành phố cần đẩy mạnh số hóa, liên thông dữ liệu và tái sử dụng thông tin để giảm yêu cầu nộp lại giấy tờ; đồng thời đo lường hiệu quả cải cách bằng các chỉ số cụ thể như thời gian, chi phí thực hiện, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến thực chất và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Cải cách thủ tục hành chính không chỉ là cắt giảm giấy tờ mà là đổi mới phương thức vận hành của bộ máy. Nếu làm tốt, Hà Nội sẽ tạo được lợi thế thể chế quan trọng với môi trường quản trị minh bạch hơn, chi phí xã hội thấp hơn và niềm tin của người dân, doanh nghiệp ngày càng được củng cố.