Lễ cấp thủy – Nghi thức thiêng trong Lễ hội làng Vạn Phúc, xã Nam Phù

Vạn Phúc vốn là làng cổ nằm ven sông Hồng, đời sống người dân từ bao đời gắn chặt với con nước. Chính vì vậy, nước không chỉ là nguồn sống mà còn là biểu tượng linh thiêng của sự sinh sôi, phát triển. Thành hoàng làng – Đức “Uy Mương” – được thờ tại Đình Chính, là vị tướng có công giúp dân khai khẩn, phát triển sản xuất. Trải qua bao thế hệ, nghi thức rước nước đầu xuân đã trở thành nét đẹp truyền thống, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và niềm tri ân đối với tiền nhân.

Từ sáng sớm, đoàn rước trong trang phục truyền thống chỉnh tề, cờ hội rợp sắc, chiêng trống vang vọng khắp xóm làng. Đi đầu là đội múa lân, tiếp đến là các bô lão, chủ tế, đội tế nam quan, nữ quan cùng đông đảo Nhân dân. Đoàn di chuyển ra ngã ba sông – nơi giao hòa của dòng chảy, được chọn làm điểm lấy nước thiêng.

Nghi thức lấy nước được thực hiện hết sức cẩn trọng. Chủ tế thắp hương khấn cáo trời đất, xin phép thần linh cho dân làng được thỉnh nước về đình. Chiếc chum sứ hoặc bình đồng được thả xuống dòng nước trong sự chứng kiến trang nghiêm của đoàn lễ. Khi nước được cung thỉnh lên bờ, tiếng trống hội dồn dập vang lên như khẳng định khoảnh khắc thiêng liêng đã thành tựu.

Nước sau đó được rước về Đình Chính để thực hiện các nghi lễ tế tạ. Theo quan niệm dân gian, nguồn nước đầu xuân mang theo linh khí của đất trời, tượng trưng cho sự thanh khiết và may mắn. Nước thiêng được dùng để lau bài vị Thánh, phục vụ nghi lễ tế lễ và ban lộc đầu năm.

Điều làm nên giá trị đặc sắc của lễ cấp thủy ở Vạn Phúc không chỉ nằm ở hình thức trang trọng mà còn ở chiều sâu văn hóa. Đây là sự kết tinh của tín ngưỡng thờ Thành hoàng, tín ngưỡng nông nghiệp và văn hóa sông nước vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trong nhịp trống hội vang xa giữa không gian sông nước mênh mang, nghi lễ như nhắc nhở con cháu về mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Các bậc cao niên trong làng chia sẻ rằng, dù cuộc sống hôm nay đã đổi thay, nhưng nghi thức rước nước vẫn được gìn giữ nguyên vẹn theo nghi thức cổ truyền. Lớp trẻ tham gia đoàn rước không chỉ với tinh thần trách nhiệm mà còn bằng niềm tự hào về truyền thống quê hương. Chính sự tiếp nối ấy đã giúp lễ cấp thủy không bị mai một trước dòng chảy đô thị hóa.

Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Văn Sung nhấn mạnh: “Lễ cấp thủy không chỉ là nghi thức tâm linh đầu xuân mà còn là biểu tượng của truyền thống văn hóa cư dân ven sông Hồng. Việc gìn giữ và tổ chức nghi lễ trang trọng hằng năm thể hiện trách nhiệm của chính quyền và Nhân dân trong bảo tồn di sản, giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn, đồng thời củng cố khối đại đoàn kết toàn dân trong quá trình xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.”

Giữa nhịp sống hiện đại của Thủ đô, lễ cấp thủy trong Lễ hội làng Vạn Phúc vẫn giữ được vẻ mộc mạc, linh thiêng và đậm đà bản sắc. Đó không chỉ là nghi lễ đầu xuân mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, bồi đắp tình làng nghĩa xóm, làm giàu thêm mạch nguồn văn hóa bên dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa.

Lễ cấp thủy – với tất cả sự thành kính và trang nghiêm – chính là khoảnh khắc lắng đọng nhất của mùa hội, nơi niềm tin và khát vọng của người dân Vạn Phúc được gửi gắm vào dòng nước thiêng, mở đầu cho một năm mới bình an, thịnh vượng.