Lao động nông thôn: Những rào cản trước yêu cầu chuyển đổi nghề nghiệp

Không dễ thay đổi công việc quen thuộc

Ở nhiều vùng ngoại thành Hà Nội, sản xuất nông nghiệp, buôn bán nhỏ và lao động tự do vẫn là nguồn thu nhập của một bộ phận người dân. Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, nhu cầu tìm kiếm công việc ổn định, có thu nhập thường xuyên và chế độ bảo đảm lâu dài ngày càng trở nên thiết thực.

Với những người đã nhiều năm gắn bó với đồng ruộng hoặc làm việc tự do, chuyển sang môi trường doanh nghiệp không phải lựa chọn dễ dàng. Ngoài yêu cầu về tay nghề, họ còn phải thích nghi với thời gian làm việc, quy trình sản xuất và kỷ luật lao động.

Bà Nguyễn Thị Hòa (46 tuổi), một lao động ở khu vực ngoại thành Hà Nội, có nhiều năm làm nông nghiệp và buôn bán nhỏ. Thu nhập không ổn định khiến bà mong muốn chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc chưa qua đào tạo nghề khiến bà băn khoăn khi tiếp cận những vị trí tuyển dụng mới.

“Tôi muốn tìm công việc có thu nhập hằng tháng để trang trải cuộc sống. Dù chưa có tay nghề, tôi vẫn sẵn sàng học hỏi nếu doanh nghiệp hướng dẫn từ đầu. Điều mong nhất là có công việc phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và được làm việc lâu dài”, là lời chia sẻ minh họa cho mong muốn của nhóm lao động trung niên.

Không chỉ những người ngoài 40 tuổi, lao động trẻ ở nông thôn cũng đứng trước yêu cầu nâng cao kỹ năng nghề nghiệp.

Anh Phạm Văn Tuấn (34 tuổi), từng làm nhiều công việc thời vụ, nhận thấy thu nhập bấp bênh là trở ngại lớn khi chăm lo gia đình. Anh mong muốn chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp nhưng chưa có kỹ năng chuyên môn phù hợp.

“Trước đây, tôi chủ yếu làm công việc tự do, thu nhập phụ thuộc vào số ngày có việc. Tôi muốn được học một nghề để làm việc ổn định, được tham gia bảo hiểm xã hội và có cơ hội nâng cao thu nhập”, là ý kiến minh họa cho nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp của lao động trẻ.

Những trường hợp này cho thấy, chuyển đổi nghề nghiệp không chỉ là thay đổi nơi làm việc mà còn đòi hỏi người lao động trang bị kỹ năng, thích nghi với môi trường mới. Trong khi đó, việc thiếu thông tin tuyển dụng và điều kiện học nghề khiến một bộ phận người dân khó lựa chọn công việc phù hợp.

Theo số liệu của Thống kê Hà Nội, trong 10 tháng năm 2026, toàn thành phố đã giải quyết việc làm cho khoảng 183.300 lao động, vượt 7,2% kế hoạch năm. Trong đó, 32.100 người được hỗ trợ giải quyết việc làm từ nguồn vốn ngân sách thành phố ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội; 11.400 người có việc làm thông qua các hoạt động của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội và gần 3.100 người được giải quyết việc làm thông qua hình thức đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Mặc dù vượt kế hoạch năm, số lao động được giải quyết việc làm vẫn giảm 6,2% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, trong 10 tháng, thành phố có 858 người được hỗ trợ học nghề trong quá trình hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp, với kinh phí khoảng 3,4 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy, bên cạnh việc mở rộng cơ hội tuyển dụng, yêu cầu đào tạo, bổ sung kỹ năng cho người lao động ngày càng trở nên quan trọng. Đối với lao động nông thôn, đặc biệt là người trung niên, chưa qua đào tạo, việc được hướng dẫn nghề nghiệp và tiếp cận những vị trí phù hợp sẽ giúp giảm bớt khó khăn khi chuyển đổi công việc.

Gắn đào tạo nghề với nhu cầu tuyển dụng

Thực tế tuyển dụng cho thấy, nhiều doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm lao động đã có kinh nghiệm mà còn sẵn sàng tiếp nhận, đào tạo người chưa có tay nghề. Đây là cơ hội để lao động nông thôn chuyển từ sản xuất nông nghiệp, buôn bán nhỏ sang lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ.

Chị Lê Thị Linh, nhân viên hành chính nhân sự Công ty TNHH Ẩm thực Tân Việt cho biết, doanh nghiệp hiện có 6 cơ sở tại Hà Nội, đang tuyển dụng nhân viên phục vụ, nhận đơn hàng. Đáng chú ý, doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận người chưa có kinh nghiệm và tổ chức đào tạo để họ làm quen với công việc. Ngoài ra, công ty cũng tuyển dụng lao động trung niên vào những vị trí phù hợp như tạp vụ.

Theo chị Lê Thị Linh, công việc chủ yếu là lao động trực tiếp, không đòi hỏi kỹ năng chuyên môn phức tạp ngay từ đầu. Người lao động được hướng dẫn trong quá trình làm việc, đồng thời hưởng các chế độ theo chính sách của doanh nghiệp. Điều này tạo thêm lựa chọn cho những người mong muốn chuyển sang lĩnh vực dịch vụ.

Ở lĩnh vực sản xuất công nghiệp, chị Lê Thị Ngọc, Phó phòng Nhân sự, kiêm Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sản xuất Nhựa Việt Nhật, cho biết, doanh nghiệp đang tuyển dụng nhiều vị trí, từ thiết kế khuôn mẫu, gia công cơ khí đến lao động phổ thông như đóng gói, đứng máy.

Đặc biệt, công ty tổ chức đào tạo tay nghề cho người mới tuyển dụng, kể cả những người chưa có kinh nghiệm. Người lao động được hướng dẫn công việc, học việc và thử việc trước khi bố trí vào vị trí phù hợp. Trong thời gian này, doanh nghiệp có hỗ trợ ăn và kinh phí học việc, thử việc.

Theo chị Lê Thị Ngọc, bên cạnh các chế độ theo quy định, doanh nghiệp còn chú trọng chăm lo đời sống người lao động. Lao động nữ mang thai được bố trí công việc phù hợp với sức khỏe; người đang nuôi con nhỏ được bảo đảm chế độ nghỉ theo quy định. Công ty cũng duy trì quỹ tương thân tương ái để hỗ trợ những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn.

Từ thực tế của hai doanh nghiệp có thể thấy, cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp không chỉ dành cho lao động trẻ hoặc người đã qua đào tạo. Với những vị trí phù hợp, lao động nông thôn, kể cả người trung niên, vẫn có thể tiếp cận công việc mới nếu được hướng dẫn và hỗ trợ thích nghi.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Tây Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của việc kết nối cung - cầu lao động. Theo ông, thành phố tiếp tục triển khai các giải pháp tư vấn, giới thiệu việc làm tại cơ sở, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin tuyển dụng, đồng thời giúp doanh nghiệp tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu sản xuất, kinh doanh.

Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Oai cho rằng, một trong những khó khăn hiện nay là bộ phận lao động nông thôn, nhất là người trung niên và người chưa qua đào tạo, còn hạn chế về kỹ năng nghề nghiệp, khả năng tiếp cận thông tin tuyển dụng. Vì vậy, việc hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề cần được thực hiện thường xuyên, gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Hồng Hải, sau Ngày hội tư vấn và giao dịch việc làm, địa phương sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu tìm việc của người dân, duy trì kết nối với các doanh nghiệp và theo dõi kết quả tuyển dụng. Qua đó, kịp thời hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, giúp người lao động lựa chọn công việc phù hợp, từng bước ổn định thu nhập và sinh kế lâu dài.

Có thể thấy chuyển đổi nghề nghiệp ở nông thôn cần được triển khai thường xuyên, không chỉ thông qua những hoạt động tuyển dụng tập trung. Các địa phương cần nắm bắt nhu cầu tìm việc của từng nhóm lao động, nhất là người trung niên, lao động nữ và những người chưa qua đào tạo.

Cùng với đó, đào tạo nghề cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, chú trọng kỹ năng thực hành, tránh tình trạng học xong nhưng khó tìm được việc làm phù hợp. Doanh nghiệp cũng cần chủ động tiếp nhận, hướng dẫn người lao động mới, xây dựng môi trường làm việc ổn định và chính sách đãi ngộ hợp lý.

Chuyển đổi nghề nghiệp không chỉ giải quyết nhu cầu việc làm trước mắt mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn. Khi người lao động được trang bị kỹ năng, doanh nghiệp chủ động đào tạo và chính quyền duy trì kết nối hiệu quả, cơ hội có việc làm ổn định, nâng cao thu nhập của người dân ngoại thành sẽ ngày càng được mở rộng.