Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam:Mạch nguồn bảo tồn bản sắc dân tộc thiểu số ở Thủ đô

“Ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc ngay tại Thủ đô đặt ra nhiều thách thức. Không ít giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một khi lớp nghệ nhân cao tuổi ngày càng ít đi, tiếng nói, nghề thủ công và phong tục tập quán dần bị thu hẹp trước sức ép của nhịp sống hiện đại.

Giữa bức tranh đó, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nổi lên như một “Việt Nam thu nhỏ”, nơi hội tụ kiến trúc, phong tục, nghệ thuật và ẩm thực của 54 dân tộc, với sự hiện diện thường xuyên của nhiều nghệ nhân, đồng bào dân tộc thiểu số vừa sinh sống, lao động, vừa thực hành văn hóa tại đây.

Giai đoạn 2021-2025, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam duy trì hoạt động thường xuyên của 16 cộng đồng dân tộc, đón 311 lượt cộng đồng với khoảng 4.616 nghệ nhân và đồng bào tham gia; tổ chức 108 lễ hội, nghi lễ, phong tục cùng 218 chương trình trình diễn, giao lưu văn hóa. Mỗi năm, Làng thu hút gần 1 triệu lượt khách, trong đó khoảng 50% là học sinh, sinh viên, thế hệ trẻ Thủ đô tìm về với cội nguồn văn hóa dân tộc.

Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trịnh Ngọc Chung nhận định: “Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là không gian lưu giữ di sản, mà còn là nơi để văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số được thực hành, trao truyền và lan tỏa một cách sống động. Với sự hiện diện thường xuyên của các nghệ nhân, đồng bào ngay tại Làng, chúng ta đang tạo ra một mô hình bảo tồn có chiều sâu văn hóa không bị đóng băng trong bảo tàng mà tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng”.

Đặc sắc trải nghiệm văn hóa dân tộc thiểu số

Theo báo cáo của Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, trong quý I-2026, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đã tổ chức các hoạt động theo chủ đề tháng như: “Tết bản làng”, “Xuân quê hương”, “Vui Tết độc lập”; phối hợp tổ chức 13 lễ hội, nghi lễ, phong tục; 30 chương trình trình diễn, giao lưu. Tổng lượng khách tham quan đạt khoảng 160.000 lượt, trong đó hơn 110 đoàn với khoảng 75.000 lượt được hướng dẫn thuyết minh chuyên sâu.

Tâm điểm là sự kiện “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” diễn ra từ ngày 27-2 đến 1-3-2026, quy tụ hơn 300 đồng bào từ 32 tỉnh, thành phố, tái hiện sinh động các nghi lễ, phong tục từ cồng chiêng Tây Nguyên, nghi thức rước Tê-vê-đa của đồng bào Khmer, đến lễ hội xuống đồng của người Cao Lan, tục buộc chỉ cổ tay của người Mường. Bên cạnh đó, Lễ dựng và hạ cây nêu dịp Tết Nguyên đán 2026 cũng thu hút đông đảo người dân Thủ đô đến tham dự, trải nghiệm phong tục đón Tết đậm chất truyền thống của nhiều dân tộc anh em.

Không chỉ sôi động trong các dịp lễ hội, trong ngày thường, 16 nhóm đồng bào hiện diện tại Làng vẫn duy trì hoạt động thường nhật như: Dệt thổ cẩm, đan lát, chế tác nhạc cụ, trình diễn dân ca dân vũ. Du khách đến đây được học nghề thủ công, thưởng thức ẩm thực vùng miền, tham gia trò chơi dân gian như: Ném còn, ném pao, đánh đu... Với người dân Hà Nội, đây là cơ hội để hiểu hơn về đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ngay trên địa bàn Thủ đô mà không cần đặt chân đến tận bản làng, vùng cao trên mọi miền Tổ quốc. Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đang lấp đầy khoảng cách đó, biến trải nghiệm văn hóa dân tộc thiểu số trở nên gần gũi và dễ tiếp cận với tất cả mọi người, từ học sinh tiểu học đến du khách quốc tế.

Bước sang quý II-2026, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam đang sẵn sàng cho “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” diễn ra vào ngày 19-4, sự kiện thường niên mang tầm quốc gia, là dịp để cộng đồng 54 dân tộc hội tụ, giao lưu và khẳng định tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam Trịnh Ngọc Chung cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi tăng cường các chương trình giáo dục trải nghiệm, đặc biệt hướng đến thế hệ học sinh, sinh viên. Trên tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026, của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, mục tiêu cao nhất là để đồng bào các dân tộc thiểu số không chỉ được bảo tồn văn hóa, mà còn có thể sống được, phát triển được từ chính bản sắc của dân tộc mình”.

Với Thủ đô Hà Nội - nơi hội tụ gần đủ 54 thành phần dân tộc, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam không chỉ là tài sản văn hóa, mà còn là nguồn lực phát triển du lịch bền vững, góp phần xây dựng hình ảnh một Thủ đô đa dạng, giàu bản sắc, nơi văn hóa không chỉ được bảo tồn, mà còn được sống, được trao truyền và tiếp tục sinh sôi.