Làng nghề nâng sức sống kinh tế nông thôn ở xã Phú Nghĩa

Các nghề mây tre đan, mộc, dựng nhà cổ, sinh vật cảnh… không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, trở thành một trong những động lực thúc đẩy phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Men theo những con đường làng ở Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân miệt mài bên những sợi mây, nan tre. Tại gia đình Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh, các sản phẩm mây tre đan được trưng bày, trang trí từ cổng vào đến sân nhà. Nổi bật trong số đó là những sản phẩm kết hợp mây tre với gốm, được đan cài khéo léo, tạo nên vẻ đẹp độc đáo, tinh tế.

Theo Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh, để nghề truyền thống thích ứng với nhu cầu thị trường, người làm nghề phải không ngừng đổi mới mẫu mã, tìm tòi những hướng đi sáng tạo. Ban đầu, ông nghiên cứu các sản phẩm kết hợp mây tre với gốm xuất phát từ sở thích cá nhân. Sau đó, qua quá trình làm việc với các nghệ nhân, thợ gốm, ông cùng cộng sự tiếp tục nghiên cứu, đặt hàng và trực tiếp tham gia vào quá trình hoàn thiện sản phẩm.

“Những sản phẩm có câu chuyện riêng, thiết kế độc đáo và thể hiện được giá trị từ bàn tay người thợ sẽ không chỉ dừng lại ở công năng sử dụng, mà còn trở thành sản phẩm văn hóa, quà tặng có giá trị trên thị trường trong nước và quốc tế”, ông Hoàng Văn Hạnh chia sẻ.

Cùng với đổi mới mẫu mã, phát triển sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) cũng đang mở ra hướng đi nhằm gia tăng giá trị cho các sản phẩm làng nghề Phú Nghĩa. Đến nay, xã có hơn 130 sản phẩm được công nhận OCOP, phần lớn phát huy thế mạnh từ các nghề truyền thống.

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Phương Quang cho biết, gia đình hiện có 25 sản phẩm được công nhận OCOP. Trên nền tảng kỹ thuật đan truyền thống, gia đình thường xuyên nghiên cứu, thiết kế các mẫu mã mới để đáp ứng nhu cầu thị trường. Mỗi năm, có hơn 10 sản phẩm mới được phát triển để tham gia các cuộc thi, triển lãm và khoảng 20 sản phẩm mới phục vụ hoạt động thương mại. Sau khi sản phẩm được công nhận OCOP, lượng tiêu thụ tăng khoảng 20-30% so với trước.

Không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, các nghề truyền thống còn tạo việc làm, mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho người dân Phú Nghĩa. Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa Nguyễn Gia Tư, riêng tại Phú Vinh, hơn 80% số hộ tham gia sản xuất mây tre giang đan. Nghề không đòi hỏi tất cả lao động phải làm việc tập trung tại một địa điểm, đồng thời có nhiều công đoạn phù hợp với các nhóm lao động khác nhau, từ người cao tuổi đến học sinh. Đáng chú ý, hoạt động sản xuất mây tre đan tại địa phương được tổ chức theo mô hình liên kết giữa các cơ sở và mạng lưới hộ gia đình vệ tinh, thay vì tập trung đông lao động trong một nhà xưởng.

Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Hạnh cho biết, doanh nghiệp của gia đình hiện có khoảng 20-25 đầu mối vệ tinh trong và ngoài xã. Nguyên liệu được cung ứng đến từng hộ, sau đó sản phẩm hoàn thành được thu gom, kiểm tra và hoàn thiện trước khi đưa ra thị trường. Mỗi đầu mối tiếp tục phân việc cho khoảng 10-15 hộ nhận sản phẩm về gia công tại nhà. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư nhà xưởng quy mô lớn, trong khi người dân có thể tận dụng thời gian và không gian sinh hoạt sẵn có để làm nghề, tăng thu nhập ngay tại gia đình.

Nhằm tạo điều kiện để các hộ sản xuất phát triển nghề truyền thống, Phú Nghĩa đang từng bước hoàn thiện hạ tầng và hỗ trợ mở rộng thị trường tiêu thụ; tổ chức các lớp tập huấn về chuyển đổi số, triển khai 12 phiên livestream giới thiệu, quảng bá sản phẩm. Hội viên Hội Nông dân cũng được tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, với tổng dư nợ khoảng 100 tỷ đồng, phục vụ phát triển sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, trong tháng 10-2026, Hội Nông dân xã dự kiến ra mắt Chi hội Nông dân nghề nghiệp mây tre đan, mô hình chi hội nông dân nghề nghiệp đầu tiên trên địa bàn. Trên cơ sở đó, xã sẽ tiếp tục nghiên cứu thành lập các chi hội nghề nghiệp trong những lĩnh vực khác như nghề mộc, cây cảnh, từng bước tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất, nghệ nhân và cơ sở kinh doanh, hướng tới tổ chức sản xuất chặt chẽ, hiệu quả hơn. Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần phát huy lợi thế làng nghề, mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững.