Lan tỏa sứ mệnh “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch”

Tham dự lễ phát động có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cùng nhiều đại biểu là lãnh đạo các cơ quan, đơn vị Trung ương và thành phố Hà Nội, đại diện các đối tác phát triển, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan thông tấn báo chí đến dự.

Lời kêu gọi hành động từ thực trạng lãng phí thực phẩm

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên đã thẳng thắn chỉ ra áp lực rác thải hiện nay: “Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50–70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị.”

Từ thực trạng nhức nhối đó, Thứ trưởng Lê Trọng Yên khẳng định chủ đề năm nay đặt ra một cách tiếp cận toàn diện hơn cho kinh tế tuần hoàn. “Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên. Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, sự phân loại chuẩn xác tại căn bếp, chúng ta sẽ kiến tạo nên hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh - sạch - đẹp”, Thứ trưởng Bộ Nông nhiệp và Môi trường nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, một thành phố sạch không chỉ là thành phố thu gom và xử lý tốt chất thải, mà trước hết phải là thành phố tạo ra ít chất thải hơn và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn: “Giảm chất thải tại nguồn, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng, tái chế và thu hồi giá trị".

Ông Lê Trọng Yên nhấn mạnh, việc tổ chức lễ phát động tại Hà Nội mang ý nghĩa rất thiết thực. Là đô thị lớn, tập trung đông dân cư và nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, Thủ đô đang chịu sức ép lớn về chất thải nhưng đồng thời có điều kiện để xây dựng, thử nghiệm và nhân rộng các mô hình quản lý môi trường hiệu quả. Những kinh nghiệm từ Thủ đô có thể được nhân rộng trên cả nước. Tôi mong rằng, sau lễ phát động, thông điệp sẽ không chỉ là một khẩu hiệu, mà sẽ được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, thường xuyên và có thể đo đếm được; để mỗi gia đình, mỗi trường học, mỗi cơ quan, mỗi doanh nghiệp và mỗi khu dân cư đều có những hành động thiết thực nhằm giảm lãng phí, giảm chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Đại diện cho tổ chức quốc tế đồng hành, bà Pauline Tamesis - Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao việc Việt Nam chọn rác thải thực phẩm làm trọng tâm. Đứng trước các đại biểu và tình nguyện viên, bà khẳng định việc giảm lãng phí thực phẩm vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt để tăng cường an ninh lương thực. Điều này đồng thời đẩy nhanh hành trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam.

Kích hoạt 100 HUB tài nguyên và Chiến dịch “21 ngày phân loại”

Tại buổi lễ, Ban tổ chức tiến hành nghi thức kích hoạt mạng lưới hạ tầng môi trường mới. Ngay sau đó, đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (Urenco) phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành phát động Chương trình hành động cộng đồng “21 ngày phân loại” và đưa vào vận hành hệ thống HUB tái chế. Đại diện Urenco nhấn mạnh, thành phố sạch hơn không thể chỉ dựa vào việc tăng khối lượng thu gom và xử lý, mà cần giảm lượng chất thải phải xử lý, thu hồi tối đa vật liệu còn giá trị và đưa trở lại chu trình sản xuất, tiêu dùng. Việc bỏ chung phế liệu (như giấy, nhựa, kim loại) với rác thải thực phẩm sẽ làm giảm chất lượng vật liệu và tăng chi phí xử lý. Ngược lại, nếu được phân loại chuẩn xác tại nguồn, rác thải sẽ trở thành nguồn nguyên liệu thứ cấp giá trị.

Theo đại diện Urenco, để giải quyết bài toán này, đơn vị đã thiết lập mạng lưới 100 điểm HUB từ khu vực Vành đai 2 vào trung tâm thành phố Hà Nội. Tại các HUB này, chất thải tái chế được tiếp nhận, phân loại, cân, ghi nhận và chuyển giao minh bạch vào hệ thống tái chế. Người dân có thể dễ dàng tìm kiếm trạm tiếp nhận thông qua bản đồ số để theo dõi dòng vật liệu.

Phát động chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại, đại diện Urenco khẳng định, hạ tầng chỉ phát huy hiệu quả khi được cộng đồng sử dụng và tin tưởng. Chương trình “21 ngày phân loại” được lựa chọn để mỗi cơ quan, đơn vị, gia đình và mỗi người dân bắt đầu bằng một việc vừa sức, lặp lại đều đặn và dần hình thành thói quen. Sau 21 ngày, kết quả quan trọng nhất không chỉ là số ki-lo-gam vật liệu được thu hồi, mà là sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận chất thải: Vật liệu còn khả năng tái chế phải được giữ lại như một nguồn tài nguyên, thay vì bị đưa đi chôn lấp hoặc tiêu hủy".

Tại buổi lễ, trước sự chứng kiến của lãnh đạo các cấp và nhân dân Thủ đô, đại diện Urenco cam kết mạnh mẽ về việc vận hành mạng lưới HUB chuyên nghiệp, thuận tiện và minh bạch. Doanh nghiệp bảo đảm rác sau phân loại được thu gom riêng biệt, chuyển đến đúng đơn vị tiếp nhận và sẽ công khai kết quả thực tế để phối hợp mở rộng mô hình trong tương lai. Đồng thời, ban tổ chức kêu gọi mỗi người dân, cơ quan, trường học hãy tách riêng phế liệu từ hôm nay, biến phân loại tại nguồn trở thành nếp sống văn minh đô thị.