Làn sóng AI làm khó bài toán điều hành của Hàn Quốc

Quyết định nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,75% của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ đầu năm 2023. Trong bối cảnh lạm phát vượt mục tiêu và kinh tế tăng trưởng mạnh, đây là bước đi được thị trường dự báo từ trước. Tuy nhiên, điều đáng để nhìn nhận không chỉ là việc BOK bắt đầu một chu kỳ thắt chặt mới, mà là nguyên nhân phía sau quyết định ấy.

Lần này, động lực tăng trưởng của Hàn Quốc không đến từ tiêu dùng nội địa hay các gói kích thích kinh tế. Nó bắt đầu từ cuộc đua AI toàn cầu.

Hàng trăm tỷ USD đang được các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đổ vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Trong chuỗi cung ứng đó, Samsung Electronics và SK Hynix giữ vị trí đặc biệt quan trọng với các dòng chip nhớ phục vụ AI. Khi nhu cầu tăng mạnh, Hàn Quốc trở thành một trong những nền kinh tế hưởng lợi rõ rệt nhất.

Xuất khẩu tháng 6 tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong gần nửa thế kỷ. GDP quý I tăng 3,8%, mạnh nhất kể từ cuối năm 2021. Chính phủ Hàn Quốc cũng nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 từ 2% lên 3%.

Nếu tác động chỉ dừng ở xuất khẩu, chính sách tiền tệ có lẽ chưa cần thay đổi. Điều buộc BOK phải hành động là những hiệu ứng lan tỏa của cơn sốt bán dẫn sang toàn bộ nền kinh tế.

Lợi nhuận tăng mạnh giúp các doanh nghiệp công nghệ chi trả những khoản thưởng lớn và nâng thu nhập cho người lao động. Thu nhập cao hơn thúc đẩy tiêu dùng, tạo sức ép lên giá dịch vụ và thị trường nhà ở. Trong khi đó, đồng won suy yếu làm chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng. Kết quả là lạm phát tháng 6 lên tới 3,2%, cao hơn đáng kể mục tiêu 2%, và BOK dự báo áp lực giá cả sẽ còn kéo dài.

Đó cũng là lý do Thống đốc Shin Hyun Song phát tín hiệu rằng việc nâng lãi suất lần này khó có thể là bước đi duy nhất.

Song bài toán của BOK không đơn giản nằm ở việc kiềm chế lạm phát. Phần lớn động lực tăng trưởng hiện nay lại đến từ bên ngoài Hàn Quốc. Ngân hàng trung ương có thể điều chỉnh lãi suất để làm chậm tín dụng, hạ nhiệt tiêu dùng hoặc hỗ trợ đồng won, nhưng không thể quyết định quy mô đầu tư AI của các tập đoàn công nghệ toàn cầu hay nhu cầu chip của thế giới sẽ kéo dài bao lâu.

Điều đó khiến việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên khó khăn hơn. Nếu phản ứng quá chậm, lạm phát và giá tài sản có thể tiếp tục leo thang. Nhưng nếu thắt chặt quá mạnh trong khi chu kỳ đầu tư AI chỉ mang tính ngắn hạn, nền kinh tế cũng có nguy cơ giảm tốc khi nhu cầu bán dẫn suy yếu.

Đến nay, ngay cả các nhà hoạch định chính sách cũng chưa thể khẳng định làn sóng AI đang mở ra một chu kỳ tăng trưởng mang tính cấu trúc hay chỉ là một giai đoạn bùng nổ của ngành bán dẫn. Sự khác biệt giữa hai kịch bản sẽ quyết định tốc độ và mức độ thắt chặt chính sách trong những năm tới.

Vì vậy, quyết định nâng lãi suất lần này không chỉ là phản ứng trước lạm phát. Nó cho thấy các ngân hàng trung ương đang phải thích ứng với một bối cảnh mới, khi những quyết định đầu tư công nghệ ở bên kia Thái Bình Dương có thể nhanh chóng tác động đến tăng trưởng, tiền lương và giá cả của một nền kinh tế cách đó hàng nghìn kilômét.

Trong nhiều năm, các ngân hàng trung ương chủ yếu theo dõi sức cầu trong nước để điều chỉnh chính sách. Với Hàn Quốc hôm nay, họ còn phải theo dõi cả tốc độ đầu tư AI của các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Cơn sốt bán dẫn có thể mang lại một chu kỳ tăng trưởng mới, nhưng cũng có thể kết thúc nhanh như cách nó bắt đầu. Và đó mới là bài toán mà chính sách tiền tệ chưa có sẵn lời giải.