Lần đầu tiên, kiệt tác “Anna Karenina” được dịch trực tiếp từ nguyên tác

Cùng với “Chiến tranh và hòa bình”, “Anna Karenina” là một trong hai cuốn tiểu thuyết kinh điển nhất của đại văn hào Lev Tolstoy. Tiểu thuyết được đánh giá là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Nga thế kỷ XIX, đồng thời là một trong những tiểu thuyết xuất sắc nhất của văn học nhân loại.

Tiểu thuyết xoay quanh cuộc đời của Anna Karenina, một phụ nữ xinh đẹp, thông minh, có địa vị trong xã hội thượng lưu Nga. Dù sở hữu cuộc sống đủ đầy bên người chồng quyền lực, Anna vẫn cảm thấy ngột ngạt trong cuộc sống hôn nhân thiếu vắng tình yêu. Bước ngoặt cuộc đời là khi Anna tình cờ gặp gỡ vị sĩ quan trẻ tuổi - bá tước Vronsky trên một chuyến tàu định mệnh, để rồi nhanh chóng cuốn vào một mối tình mãnh liệt, đồng thời, cũng phải đối diện với những định kiến, sự đàm tiếu và giằng xé nội tâm ngày càng sâu sắc.

Khi lựa chọn sống theo tiếng gọi tình yêu, Anna dần mất đi vị thế xã hội, bị cô lập khỏi những mối quan hệ quen thuộc, thậm chí phải chịu cảnh chia lìa tình mẫu tử. Từ một người phụ nữ từng có tất cả, nàng rơi vào trạng thái tuyệt vọng và cuối cùng chọn cách từ giã cuộc đời.

Nếu chỉ đơn thuần đọc một nội dung tóm tắt như vậy, độc giả chưa từng biết đến “Anna Karenina” sẽ dễ ngộ nhận đây chỉ là một câu chuyện tình yêu ngang trái, hay bi kịch của một người phụ nữ khao khát được sống thật với cảm xúc cá nhân. Song, giá trị của tác phẩm là ở chỗ, Lev Tolstoy đã thông qua số phận Anna cùng những nhân vật xung quanh để dựng nên bức tranh rộng lớn về xã hội quý tộc Nga thế kỷ XIX, nơi những xung đột về tư tưởng, đạo đức, danh dự và địa vị xã hội ngày càng bộc lộ rõ nét.

Sức sống lâu bền của tác phẩm còn nằm ở nghệ thuật phân tích tâm lý nhân vật tài tình và tinh tế của Lev Tolstoy. Ông không xây dựng nhân vật theo những khuôn mẫu thiện - ác truyền thống, mà để mỗi người hiện lên với những mâu thuẫn, khát vọng, giới hạn và những yếu đuối rất đời. Điều đó khiến Anna Karenina trở thành một trong những hình tượng phụ nữ phức tạp và chân thực nhất trong lịch sử văn học nhân loại.

Đọc Anna Karenina, độc giả ở những thời đại khác nhau vẫn có thể tìm thấy sự đồng cảm và những suy ngẫm về thân phận con người. Bởi thế, trong suốt gần 150 năm qua, cuốn tiểu thuyết liên tục được tái bản, được dịch ra nhiều ngôn ngữ, được đưa vào chương trình giảng dạy tại nhiều trường đại học và trở thành đối tượng nghiên cứu của giới phê bình văn học. Tác phẩm cũng nhiều lần được chuyển thể thành phim điện ảnh, kịch sân khấu, múa ballet và các loại hình nghệ thuật khác.

Tại Việt Nam, Anna Karenina hiện diện từ rất sớm. Năm 1937, nhà văn Vũ Ngọc Phan bắt đầu dịch tác phẩm và đăng tải trên báo và tạp chí, trước khi được in thành sách với nhan đề “Anna Kha Lệ Ninh” vào năm 1944. Năm 1973, tại miền Nam, NXB Đất Sống giới thiệu bản dịch “Anna Karénine” của Mạc Thái Phong, chuyển ngữ từ bản tiếng Pháp. Đến năm 1978, độc giả tiếp tục có thêm bản dịch của hai dịch giả Nhị Ca và Dương Tường, được thực hiện từ tiếng Anh và tiếng Pháp. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có bản dịch nào được chuyển ngữ trực tiếp từ nguyên tác tiếng Nga.

Mong muốn bổ khuyết khoảng trống này, từ năm 2019, dịch giả Lê Đức Mẫn đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để chuyển ngữ toàn bộ tiểu thuyết “Anna Karenina” sang tiếng Việt, mở ra cơ hội để độc giả nước nhà được tiếp cận đầy đủ nguyên tác, tạo điều kiện để độc giả đến gần hơn với tinh thần, nội dung, văn phong và tư tưởng nghệ thuật của một trong những nhà văn vĩ đại nhất thế giới.

Dày hơn một nghìn trang, bộ tiểu thuyết “Anna Karenina” gồm hai tập, do NXB Phụ nữ Việt Nam ấn hành.