Kim Hội Vũ kết nối người trẻ với Trò Xuân Phả

Đưa di sản đến gần hơn bằng ngôn ngữ của người trẻ

Dự án Kim Hội Vũ là sáng kiến do sinh viên Trường Đại học FPT Hà Nội phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa - Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức với mong muốn kết nối di sản với công chúng thông qua biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm và tương tác. Thay vì chỉ giới thiệu theo cách truyền thống, dự án hướng tới tạo nên những trải nghiệm trực quan, sinh động để người tham dự, đặc biệt là giới trẻ, cảm nhận được vẻ đẹp của di sản bằng nhiều giác quan.

Chia sẻ về ý tưởng thực hiện dự án, chị Phạm Khánh Linh, Trưởng dự án Kim Hội Vũ cho biết, trong bối cảnh đời sống hiện đại phát triển nhanh, nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống đang đối mặt với nguy cơ mai một khi khoảng cách giữa di sản và thế hệ trẻ ngày càng lớn. Trò Xuân Phả, loại hình nghệ thuật có giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật đặc sắc cũng không nằm ngoài thực trạng đó.

Nhận thấy điều này, nhóm triển khai dự án với mong muốn góp phần bảo tồn, quảng bá và làm mới cách tiếp cận đối với Trò Xuân Phả thông qua truyền thông sáng tạo, các hoạt động trải nghiệm và tương tác cộng đồng.

"Chúng tôi biết đến Trò Xuân Phả trong quá trình tìm hiểu về văn hóa Việt Nam và nhận thấy đây là loại hình nghệ thuật rất giá trị, nhưng chưa được nhiều người biết đến. Với tư cách là những người trẻ yêu văn hóa Việt Nam, chúng tôi mong muốn mang di sản này đến gần hơn với các bạn trẻ, người dân và cả du khách", chị Khánh Linh chia sẻ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, khi cách tiếp nhận thông tin của giới trẻ thay đổi mạnh mẽ, những mô hình truyền thông sáng tạo như Kim Hội Vũ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao độ nhận diện của các loại hình nghệ thuật dân gian, khơi dậy tình yêu và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ.

Trao truyền tình yêu di sản

Có nguồn gốc từ làng Xuân Phả (tỉnh Thanh Hóa), Trò Xuân Phả là loại hình diễn xướng dân gian độc đáo đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo truyền thuyết, trò diễn gắn với chiến thắng của vua Lê Hoàn trước quân Tống, tái hiện hình ảnh sứ giả của năm quốc gia đến chúc mừng chiến thắng. Năm điệu múa đặc trưng, gồm: Chiêm Thành, Ngô Quốc, Hoa Lang, Tú Huần và Ai Lao đã tạo nên bức tranh nghệ thuật đặc sắc, phản ánh lịch sử giao lưu, tiếp biến văn hóa của dân tộc qua nhiều thế hệ.

Đến với Kim Hội Vũ khán giả không chỉ được thưởng thức các màn trình diễn, mà còn lắng nghe những câu chuyện phía sau di sản qua phần giao lưu với Nghệ nhân Bùi Văn Hùng, người đã có hơn 36 năm gắn bó với Trò Xuân Phả. Sinh ra tại chính mảnh đất lưu giữ di sản, ông cho biết tình yêu với trò diễn được nuôi dưỡng từ những lần theo cha mẹ đi xem hội thuở nhỏ, để rồi dành nhiều năm sưu tầm, nghiên cứu và truyền dạy cho các thế hệ sau.

Theo nghệ nhân Bùi Văn Hùng, để trở thành người gìn giữ di sản, trước hết phải có niềm đam mê xuất phát từ tình yêu quê hương và sự thấu hiểu những giá trị lịch sử, nghệ thuật của Trò Xuân Phả. Bên cạnh đó là sự kiên trì tập luyện, cống hiến để những giá trị ấy thực sự thấm vào mỗi người.

Được trực tiếp trải nghiệm, bạn trẻ Nguyễn Thanh Hòa (phường Đống Đa) bày tỏ sự thích thú: "Thông qua Trò Xuân Phả, tôi hiểu thêm rằng từ xa xưa cha ông ta đã có sự giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa, đồng thời luôn có ý thức gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau. Tôi mong sẽ có thêm nhiều hoạt động như thế này để người trẻ hiểu hơn về văn hóa truyền thống, từ đó có ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong bối cảnh hội nhập".

Những sáng kiến như Kim Hội Vũ cho thấy, bảo tồn di sản không còn là câu chuyện của riêng các nghệ nhân hay nhà nghiên cứu. Khi người trẻ chủ động kể lại câu chuyện văn hóa bằng tư duy sáng tạo và ngôn ngữ của thời đại, di sản sẽ có thêm cơ hội bước ra khỏi khuôn khổ của bảo tàng hay lễ hội để hiện diện trong đời sống hôm nay. Đó cũng là cách để những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và bền bỉ sống cùng các thế hệ tương lai.