Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh vào giá điện

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, về chính sách phát triển điện lực, dự thảo sửa đổi quy định về Nhà nước độc quyền; sửa đổi cơ chế giá phát điện phù hợp đối với nhà máy điện đặc thù; sửa đổi, bổ sung cơ chế phát triển các dự án đầu tư nguồn điện; sửa đổi, bổ sung cơ chế huy động các dự án nhiệt điện sử dụng nguồn khí thiên nhiên trong nước (các dự án mới); sửa đổi chính sách giá điện, giá dịch vụ về điện; bổ sung chính sách ưu tiên phát triển, ưu đãi, hỗ trợ đặc thù đối với từng loại hình nguồn điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới phù hợp với yêu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới nói chung, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định được đầu tư hệ thống lưu trữ điện; bổ sung quy định về hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên năng lượng mới, năng lượng tái tạo trên lãnh thổ Việt Nam phải có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền; bổ sung quy định về “Chứng chỉ năng lượng tái tạo” và “Thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo”.

Đối với phát triển điện gió ngoài khơi, dự thảo bổ sung một số quy định về phát triển điện gió ngoài khơi như việc khảo sát điện gió ngoài khơi được thực hiện theo quy định tại Luật Điện lực, bổ sung quy định việc khảo sát phát triển điện gió ngoài khơi phải phù hợp với quy định pháp luật về dầu khí và được thực hiện trước khi lựa chọn nhà đầu tư; quy định việc thẩm tra, thẩm định kết quả khảo sát dự án điện gió ngoài khơi.

Sửa đổi, bổ sung quy định về yêu cầu đối với nhà đầu tư đề xuất khảo sát, đối với đơn vị là nhà thầu trực tiếp thực hiện hoạt động khảo sát; bổ sung bảo đảm đầu tư đối với dự án điện gió ngoài khơi; giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn và phù hợp với từng thời kỳ phát triển.

Về thị trường điện, dự thảo bổ sung quy định đối tượng mua bán điện trên thị trường điện cạnh tranh có nghĩa vụ chuyển đổi Hợp đồng mua bán điện phù hợp với cấp độ phát triển và thiết kế thị trường điện cạnh tranh theo quy định của Chính phủ; bổ sung quy định về “Can thiệp thị trường điện”; bổ sung thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ quy định “thiết kế” thị trường điện cạnh tranh các cấp độ.

Dự thảo bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép; bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt khung giá bán buôn điện; Bổ sung điều khoản chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng cơ sở lưu trú du lịch; Bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW theo hướng xây dựng “lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện”.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện; đồng thời phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Việc hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh. Tuy nhiên, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Từ đó, Thường trực Ủy ban đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.