Theo báo cáo tại cuộc họp kiểm điểm tình hình triển khai, thúc đẩy giải ngân các dự án trọng điểm ngành Giao thông vận tải ngày 22-9, đến hết tháng 8-2026, các dự án trọng điểm ngành Giao thông vận tải năm 2026 mới giải ngân được 95.440 tỷ đồng trong tổng số hơn 255.000 tỷ đồng nguồn vốn, đạt 38%, thấp hơn mức gần 50% của tiến độ giải ngân chung của cả nước.
Con số này cho thấy, cần phải nhìn thẳng vào thực tế, chỉ rõ nguyên nhân, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn để nguồn lực đầu tư công thực sự đi vào nền kinh tế, tạo động lực cho tăng trưởng.
Nhìn vào tiến độ giải ngân các dự án trọng điểm ngành Giao thông vận tải đang cho thấy một nghịch lý: Nguồn lực đã được bố trí nhưng khả năng hấp thụ vốn ở một số dự án còn thấp. Đến ngày 31-8, cả nước có 12 dự án trọng điểm giao thông vận tải chỉ giải ngân đạt dưới 5%; trong đó có 3 dự án đang triển khai nhưng chưa giải ngân.
Vì sao vốn đã có mà chưa thể giải ngân? Câu trả lời trước hết nằm ở những điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án. Một trong những nguyên nhân quan trọng được chỉ rõ là thiếu vật liệu xây dựng. Giao thông là lĩnh vực đòi hỏi khối lượng vật liệu rất lớn; khi nguồn cung không đáp ứng, công trường không thể tổ chức thi công theo kế hoạch, kéo theo khối lượng hoàn thành và giải ngân đều chậm.
Bên cạnh đó là công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Với những dự án quy mô lớn, kéo dài qua nhiều địa phương, mặt bằng không được bàn giao đồng bộ sẽ tạo ra những “điểm gãy” trên công trường. Nhà thầu có năng lực, vốn có sẵn nhưng không có mặt bằng thì không thể thi công.
Những vấn đề trên cho thấy, giải ngân chậm không do nguyên nhân từ một khâu riêng lẻ, mà là kết quả của cả chuỗi công việc từ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, bảo đảm vật liệu, tổ chức thi công đến nghiệm thu, thanh toán. Vì thế, muốn giải ngân nhanh phải tháo gỡ đúng điểm nghẽn trong từng khâu của từng dự án.
Trước yêu cầu cấp thiết đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, trong khi thời gian từ nay đến cuối năm không còn nhiều, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vừa giao lãnh đạo các bộ, ngành trực tiếp kiểm tra những dự án chậm tiến độ, xác định nguyên nhân, xử lý ngay các vướng mắc và xây dựng lộ trình đến cuối năm cho từng dự án.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng phải rà soát nguồn vật liệu, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn mỏ, nghiên cứu sử dụng vật liệu từ các dự án nạo vét và tăng cường điều phối giữa các địa phương, dự án.
Tại Hà Nội, các dự án trọng điểm giao thông vận tải không chỉ có ý nghĩa về quy mô đầu tư, mà còn là những công trình tạo động lực mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối và nâng cao năng lực hạ tầng của Thủ đô, đặc biệt góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Vì vậy, yêu cầu về tiến độ phải đi liền với trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện.
Trên tinh thần đó, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng chỉ đạo, các nhà thầu, nhà đầu tư phát huy đầy đủ năng lực, kinh nghiệm, tập trung nguồn lực, tổ chức thi công hiệu quả, bảo đảm tiến độ đề ra. Đồng thời, các đơn vị phải tăng cường phối hợp, giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện, chủ động nhận diện và kịp thời tháo gỡ khó khăn, không để phát sinh những điểm nghẽn mới làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Hơn 255.000 tỷ đồng vốn dành cho các dự án trọng điểm ngành Giao thông vận tải là nguồn lực lớn đối với nền kinh tế. Vì vậy, khơi thông giải ngân chính là khơi thông nguồn lực phát triển. Từ nay đến cuối năm, điều cần nhìn thấy không chỉ là tỷ lệ giải ngân tăng, mà là sự chuyển động cụ thể trên từng công trường.
Khi nguồn vốn được đặt đúng nơi có khả năng hấp thụ, điểm nghẽn được xử lý đúng chỗ và trách nhiệm được gắn với kết quả, vốn đầu tư công sẽ không còn nằm chờ, mà được chuyển hóa thành công trình, việc làm và động lực tăng trưởng.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.