Khi giải phóng mặt bằng không còn là điểm nghẽn

Điểm nhấn nổi bật là đến nay, thành phố đã hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn bộ 7 cầu vượt sông Hồng, gồm: Hồng Hà, Mễ Sở, Vân Phúc, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Tứ Liên và Trần Hưng Đạo. Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều tuyến đường giao thông trọng điểm nhằm xử lý các điểm nghẽn ùn tắc giao thông cũng đã hoàn thành.

Điển hình là Dự án đường Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục) sau nhiều năm “tắc nghẽn” bởi mặt bằng, ngày 2-9 vừa qua đã chính thức thông xe kỹ thuật phần đường sau 8 tháng thi công khẩn trương để chào mừng 81 năm Ngày Quốc khánh 2-9. Ngoài ra, Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội là dự án có quy mô giải phóng mặt bằng lớn, liên quan đến nhiều địa phương, cũng đã hoàn thành, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đẩy nhanh tiến độ thi công công trình...

Thống kê đến hết tháng 6-2026, toàn thành phố đã triển khai giải phóng mặt bằng 1.428 dự án, gồm 1.281 dự án vốn ngân sách, 147 dự án vốn ngoài ngân sách; trong đó có 27 công trình, dự án lớn, quan trọng, trọng điểm. Đến nay, nhiều công trình, dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, các dự án còn lại đang được đẩy nhanh tiến độ và đạt kết quả cao theo đúng chỉ đạo của Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội. Nổi bật là các dự án: Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu Công viên công nghệ số và hỗn hợp tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu, Khu phức hợp Y tế - chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y Hà Nội tại phường Hoàng Mai, Khu đô thị đa mục tiêu tại các xã Thư Lâm và Đông Anh, tuyến đường kết nối Sân bay Gia Bình với Thủ đô...

Phải thấy rằng, công tác giải phóng mặt bằng được giải quyết hiệu quả là bước đột phá, bởi nhiệm vụ này luôn được xem là “mắt xích” đặc biệt quan trọng trong toàn bộ quá trình triển khai dự án. Thực tế những năm trước đây cho thấy, không ít dự án đã lâm vào cảnh “án binh bất động” chính vì điểm nghẽn mặt bằng.

Quá trình tháo gỡ điểm nghẽn cố hữu này cho thấy tư duy đột phá trong lãnh đạo, chỉ đạo từ Thành ủy đến các cấp ủy địa phương và sở, ban, ngành liên quan. Quan điểm xuyên suốt của thành phố là công tác giải phóng mặt bằng được xác định là khâu đột phá để đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án.

Từ tư duy này, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền và các cơ quan liên quan được chuyển mạnh sang kiểm soát tiến độ theo đường găng trên cơ sở xác định rõ nhiệm vụ then chốt, mốc thời gian bắt buộc và trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân, nhất là người đứng đầu.

Trong quá trình triển khai thực hiện, hệ thống chính trị thành phố tăng cường đối thoại với người dân, tháo gỡ ngay những vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thành phố đồng thời yêu cầu bàn giao mặt bằng đến đâu tổ chức thi công ngay đến đó để bảo đảm tiến độ. Đặc biệt, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng đã nhiều lần trực tiếp kiểm tra tại địa bàn, chỉ đạo trực tiếp và đề ra đường găng tiến độ đối với từng công trình, dự án. Bên cạnh đó, Thường trực Thành ủy duy trì thường xuyên các cuộc họp Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư trên địa bàn thành phố; tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong xử lý các điểm nghẽn kéo dài. Cùng với đó, HĐND thành phố đã kịp thời ban hành các cơ chế, chính sách về bồi thường, giải phóng mặt bằng, qua đó góp phần tháo gỡ vướng mắc, tăng đồng thuận trong nhân dân.

Kinh nghiệm quý được chỉ ra là, trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa quyết định. Nơi nào người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đối thoại, ở đó tiến độ công việc chuyển biến rõ rệt, kỷ luật, kỷ cương hành chính được nâng lên. Bên cạnh đó, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở là điều kiện tiên quyết. Việc tháo gỡ kịp thời về cơ chế, chính sách là yếu tố then chốt. Các chính sách hỗ trợ đặc thù nếu được ban hành đúng thời điểm, đúng đối tượng và đúng thẩm quyền sẽ tạo chuyển biến trực tiếp trong công tác giải phóng mặt bằng.

Đặc biệt, thành phố đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giúp rút ngắn đáng kể quy trình xử lý công việc, tăng tính chủ động và trách nhiệm của UBND cấp xã, phường. Thành phố cũng tăng cường kiểm tra, giám sát xuyên suốt quá trình thực hiện giúp bảo đảm chính sách đúng quy định, kịp thời chấn chỉnh thiếu sót và củng cố niềm tin của nhân dân.

Một kinh nghiệm nữa được đúc rút từ cơ sở là việc phát huy các cách làm linh hoạt, sáng tạo, từ việc gặp trực tiếp từng hộ, lắng nghe và vận động, đến ứng dụng nền tảng số để cập nhật tiến độ theo ngày, tiếp nhận và xử lý kiến nghị kịp thời, đã mang lại hiệu quả thiết thực. Thời gian qua, nhiều cách làm hay ở các địa phương đã được nhân rộng trên toàn thành phố.

Từ những chuyển biến tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông, Trưởng ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư trên địa bàn thành phố trong cuộc họp Ban Chỉ đạo (ngày 10-9 vừa qua) đã nhấn mạnh yêu cầu không để chậm tiến độ thi công các công trình, dự án sau khi đã được bàn giao mặt bằng. Đặc biệt, không để xảy ra tình trạng chậm tiến độ nhưng không báo cáo, làm ảnh hưởng đến giải ngân vốn đầu tư công, mục tiêu tăng trưởng và sự phát triển chung của thành phố.

Rõ ràng, khi điểm nghẽn mặt bằng đã được giải quyết, tiến độ thi công các công trình, dự án phải được bảo đảm. Yêu cầu đặt ra là thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt”, siết chặt kỷ luật, kỷ cương thực thi, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

Chủ đầu tư, nhà thầu thi công nhận được mặt bằng đến đâu phải thi công bảo đảm chất lượng, an toàn đến đó.

Khi giải phóng mặt bằng không còn là điểm nghẽn, công trình, dự án phải về đích đúng hẹn, bảo đảm chất lượng, an toàn.