Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng: Ưu tiên người dân tái định cư ngay trên địa bàn

Hà Nội dự kiến dành khoảng 265ha quỹ đất tại các xã, phường và khu vực lân cận để phục vụ tái định cư khi triển khai Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Nguyên tắc được đặt ra là ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng; trường hợp địa phương không đủ quỹ đất mới bố trí người dân tại các khu vực lân cận, khu định cư tập trung hoặc khu đô thị đa mục tiêu. Đặc biệt, việc di dời chỉ được thực hiện sau khi người dân đã được bố trí nơi ở mới.

Khoảng 265ha dành cho tái định cư tại chỗ và khu vực lân cận

Một trong những vấn đề được quan tâm khi triển khai Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là nơi ở của những hộ dân phải di dời để giải phóng mặt bằng.

Theo báo cáo Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000, thành phố định hướng đa dạng hóa địa điểm cũng như loại hình nhà, đất tái định cư. Mục tiêu không chỉ là giải quyết chỗ ở mà còn ưu tiên duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân; các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Theo đó, phương án ưu tiên đầu tiên là bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn xã, phường. Người dân đang sinh sống tại khu vực ngoài bãi sông được ưu tiên chuyển vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án.

Nếu quỹ đất tại địa phương không đủ, phương án tiếp theo là bố trí tại khu vực liền kề với khoảng cách hợp lý. Việc lựa chọn địa điểm phải tạo thuận lợi để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.

Tiếp đó, người dân có thể được bố trí tại những khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, có giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, thương mại - dịch vụ và điều kiện tạo sinh kế. Các khu đô thị đa mục tiêu đóng vai trò là quỹ bổ sung, đồng thời tạo thêm lựa chọn về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư và nhà ở xã hội.

Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành và ý kiến của các xã, phường liên quan, quỹ đất phục vụ tái định cư tại cùng địa bàn hoặc khu vực lân cận hiện dự kiến khoảng 265ha.

Trong đó, xã Mê Linh dự kiến bố trí 72ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha; Bát Tràng 35ha; Ô Diên 11ha; hai phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha; phường Yên Sở 10ha; xã Nam Phù 72ha và xã Hồng Vân 23ha. Quy mô này sẽ tiếp tục được rà soát, bổ sung, điều chỉnh nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu tái định cư.

Như vậy, thay vì đưa toàn bộ người dân phải di dời tới các khu tái định cư tập trung cách xa nơi ở hiện tại, phương án trước hết tìm quỹ đất ngay tại xã, phường hoặc khu vực lân cận. Cách tổ chức này nhằm hạn chế xáo trộn cuộc sống, đặc biệt đối với những hộ có sinh kế, công việc và các mối quan hệ cộng đồng gắn lâu dài với khu vực ven sông.

Nơi không đủ quỹ đất sẽ bố trí vào 6 khu đô thị, khu định cư

Theo báo cáo, các xã, phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên không có quỹ đất tái định cư phía trong đê. Người dân thuộc diện di dời tại các địa bàn này dự kiến được bố trí vào các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của thành phố. Đây cũng là quỹ bổ sung chung cho dự án khi nguồn đất tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ nhu cầu.

Đáng chú ý nhất là Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh, quy mô khoảng 736,84ha tại xã Thư Lâm và Đông Anh. Dự kiến khu vực này bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Theo tiến độ dự kiến, chậm nhất quý II-2027, hạ tầng kỹ thuật sẽ đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; đến quý IV-2029 bàn giao các công trình nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội cao tầng và hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030. Khu vực này dự kiến phục vụ người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và các khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long rộng khoảng 474ha tại xã Phúc Thịnh và Thiên Lộc, dự kiến cung cấp khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000 - 10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Khu này phục vụ nhu cầu tái định cư của người dân Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và khu vực lân cận.

Ngoài ra, Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam, quy mô khoảng 169,5ha, dự kiến khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; phục vụ người dân Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, Thanh Trì, Nam Phù và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng rộng khoảng 270,68ha, dự kiến khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Khu định cư Long Biên - Bồ Đề rộng khoảng 201ha, dự kiến khoảng 25.000 căn hộ chung cư. Khu định cư Lĩnh Nam rộng khoảng 101ha, dự kiến khoảng 20.500 căn hộ chung cư. Phần lớn các dự án này được đặt mục tiêu hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng vào năm 2030.

Chỉ di dời khi đã bố trí nơi ở mới

Cùng với việc chuẩn bị quỹ đất và nhà ở, chính sách bồi thường, hỗ trợ cũng là vấn đề trực tiếp liên quan tới quyền lợi người dân.

Theo báo cáo, đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đủ điều kiện pháp lý theo quy định, mức bồi thường bằng tiền về đất được áp dụng bằng 2 lần so với mức quy định. Các công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, cây trồng, vật nuôi được bồi thường theo quy định.

Người dân còn được áp dụng các chính sách hỗ trợ ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; tháo dỡ, di dời. Đối với đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, mức hỗ trợ được xác định bằng 5 lần giá đất nông nghiệp theo chính sách được viện dẫn trong báo cáo.

Trường hợp người được bồi thường về đất nhưng số tiền không đủ mua suất tái định cư tối thiểu sẽ được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua suất tái định cư.

Một điểm đáng chú ý khác là việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Với gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống trên một thửa đất thu hồi, nếu đủ điều kiện tách hộ theo quy định sẽ được xem xét thêm suất tái định cư cho từng hộ. Một số trường hợp đất không đủ điều kiện được bồi thường nhưng người dân không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn cũng được xem xét bố trí tái định cư theo quy định.

Quan điểm được thành phố đặt ra là công khai đầy đủ cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để người dân biết, đồng thuận; đồng thời đẩy nhanh xây dựng các khu và quỹ nhà tái định cư phục vụ dự án.

Đặc biệt, thành phố xác định chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng đối với các hộ dân sau khi đã bố trí nơi ở mới. Trong thời gian chuẩn bị quỹ nhà cho người dân, công tác giải phóng mặt bằng có thể triển khai trước tại đất công, đất nông nghiệp và những khu vực đủ điều kiện thu hồi theo quy định, kể cả trường hợp người dân tự nguyện di dời.