Theo dõi Báo Hànộimới trên
Văn hóa

Khám phá Văn Miếu thứ hai của Hà Nội

Khánh Huy • 08/11/2026 - 15:21

Không chỉ có Văn Miếu - Quốc Tử Giám sầm uất giữa lòng nội đô, Hà Nội còn sở hữu một ngôi Văn Miếu trầm mặc tọa lạc tại vùng đất cổ Đường Lâm. Từng có thời gian chìm vào quên lãng, biểu tượng đạo học hàng tỉnh này đang trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc nơi ngoại thành Hà Nội.

W_img_6734.jpg
Tọa lạc trên vùng đất cổ xứ Đoài, Văn Miếu Sơn Tây là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia (được công nhận năm 2007), đóng vai trò là Văn miếu hàng tỉnh thời phong kiến, nơi tôn vinh đạo học và các bậc hiền tài khoa bảng địa phương.
W_img_6780.jpg
Khác biệt độc đáo so với Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long (vốn đặt lầu chuông, lầu trống ở phía sau các hạng mục chính), tại Văn Miếu Sơn Tây, lầu chuông và lầu khánh được bố trí ngay sau cổng Văn Miếu Môn, tiếp đến là không gian trung tâm, gồm: Thượng điện, Bái đường và đền Khải Thánh. (Ảnh: Sa bàn mô tả không gian tổng thể Văn Miếu Sơn Tây).
W_img_6770.jpg
Cổng Văn Miếu Môn hai tầng theo lối kiến trúc "thượng gia, hạ môn" và khu vực lầu chuông, lầu khánh ngay sau cổng.
W_img_6778.jpg
Không gian Bái đường và Thượng điện được phục dựng uy nghi sau đợt đại tu vào cuối thế kỷ 19.
W_img_6781.jpg
Công trình từng trải qua đợt trùng tu lớn vào năm 1892 dưới thời vua Thành Thái do Đốc học Cao Xuân Dục trực tiếp trông coi. Dù bị tàn phá trong kháng chiến chống Pháp, di tích đã được thành phố Hà Nội phục dựng sát với kiến trúc cổ nhờ lưu giữ được nhiều tư liệu hình ảnh quý.
W_img_6785.jpg
Bảng thống kê danh sách các nhà khoa bảng xứ Đoài qua các thời kỳ lịch sử. Trải qua hơn 850 năm giáo dục khoa cử Nho học, tỉnh Sơn Tây (cũ) ghi nhận từ 68 đến 70 vị đỗ đại khoa; trong đó có 40 vị Tiến sĩ được khắc tên vinh danh trên các bia đá tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám Thăng Long.
W_img_6788.jpg
Vị Tiến sĩ đầu tiên của tỉnh Sơn Tây là Hoàng giáp Trần Văn Huy (người làng Thái Bạt, huyện Ba Vì - cũ, đỗ khoa thi năm 1442). Vị đại khoa duy nhất đạt hàng "Tam khôi" của vùng đất này là Thám hoa Giang Văn Minh (làng Mông Phụ, xã Đường Lâm cũ).
W_img_6777.jpg
Không sử dụng gạch ngói thông thường như nhiều công trình Nho học khác, Văn Miếu Sơn Tây mang dấu ấn bản địa đậm nét khi được xây dựng từ chất liệu đá ong truyền thống đặc trưng của vùng đồi gò xứ Đoài.
W_img_6773.jpg
Mạch nguồn hiếu học Sơn Tây được bồi đắp qua nhiều thế hệ dòng họ khoa bảng, như: Họ Phan Huy ở Sài Sơn (nổi danh về khoa bảng và văn chương thời Lê Trung hưng), họ Lê ở Mai Trai, họ Kiều ở Đông Sàng, họ Đỗ ở Hương Ngải...
W_img_6761.jpg
Văn Miếu Sơn Tây từng bị phá hủy nhiều hạng mục trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và chỉ còn một số di vật. Trong đó, quan trọng nhất là chín tấm bia đá đề danh những nhà khoa bảng Sơn Tây xưa.
W_img_6772.jpgSau khi được tu bổ, Văn Miếu Sơn Tây trở thành nơi tổ chức các hoạt động khuyến học, nơi sinh hoạt văn hóa của các nghệ sĩ xứ Đoài.
W_img_6798.jpg
Phục dựng không gian thi cử lều chõng của các thí sinh tại các khoa thi xưa.
W_img_6746.jpg
Các hoạt động trải nghiệm văn hóa và sản phẩm thủ công truyền thống thường xuyên được tổ chức tại Văn Miếu Sơn Tây.
W_img_6735-2.jpg
Nằm trong chuỗi di tích, điểm đến cùng Làng cổ Đường Lâm, Thành cổ Sơn Tây, Đền Và..., Văn Miếu Sơn Tây đang khẳng định vị thế là điểm đến văn hóa - du lịch hấp dẫn, góp phần đánh thức di sản đạo học và khơi dậy khát vọng sáng tạo của thế hệ mai sau.
Bài liên quan
Đọc tiếp
Văn Miếu – Quốc Tử Giám đổi mới trải nghiệm di sản bằng sơ đồ tham quan mới
Văn Miếu – Quốc Tử Giám đổi mới trải nghiệm di sản bằng sơ đồ tham quan mới
Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám hoàn thành khám sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự năm 2027
Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám hoàn thành khám sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự năm 2027
(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
      Xem thêm
      Đọc nhiều
      Văn hóa
      Khám phá Văn Miếu thứ hai của Hà Nội

      Bản quyền thuộc Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội
      - Cơ quan chủ quản: Thành ủy Hà Nội

      Giấy phép số 69/GP-BTTTT, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 20/02/2023.

      Địa chỉ trụ sở 1: 44 Lê Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.

      Địa chỉ trụ sở 2: Số 3-5 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng, Hà Nội

      ĐT: (024) 38253067 – 0865116699 - 02437732439

      Tổng Giám đốc: Nguyễn Thanh Liêm

      Các Phó Tổng Giám đốc: Nguyễn Minh Đức, Nguyễn Thành Lợi, Nguyễn Kim Khiêm.

      Liên hệ tòa soạn: dientu@hanoimoi.com.vn

      Liên hệ quảng cáo: 0913.531.932 | Báo giá quảng cáo

      Tổng đài Trung tâm Phát hành: 02439288772; 02432668039

      youtube tiktok zalo
      Chung nhan Tin Nhiem Mang

      (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.