Khai thác, sử dụng hiệu quả không gian

Việc khai thác không gian ngầm và không gian tầm thấp không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn phản ánh một tư duy phát triển mới: Coi không gian là nguồn lực phát triển.

Trao quyền ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư

Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới nêu: “Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm, ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo...”. Trong đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp chủ yếu được Nghị quyết số 02-NQ/TW xác định là quy hoạch phát triển và khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao...

Cụ thể hóa quan điểm trên, Luật Thủ đô năm 2026 tiếp tục kế thừa Luật Thủ đô năm 2024 về quy định quản lý, sử dụng không gian ngầm và bổ sung quy định quản lý, sử dụng không gian tầm thấp và không gian tầm cao.

Theo đó, Luật Thủ đô năm 2026 quy định nguyên tắc quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao (Khoản 1, Điều 11) theo hướng bảo đảm phù hợp với điều kiện tự nhiên; phù hợp với quy hoạch; bảo đảm quốc phòng, an ninh; ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng, có khả năng sẵn sàng chuyển sang phục vụ nhu cầu quốc phòng, an ninh; bảo tồn không gian văn hóa và cảnh quan môi trường, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, bảo đảm kết nối đồng bộ với công trình; khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư các dự án khai thác, sử dụng...

Theo Khoản 2, 3, Điều 11, Luật Thủ đô năm 2026 quy định không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao của Thủ đô phải được quy hoạch, phân vùng chức năng để quản lý, khai thác, sử dụng. Luật giao HĐND thành phố Hà Nội có thẩm quyền quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao sau khi có ý kiến thống nhất của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng và tham vấn ý kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm soát các yếu tố kỹ thuật, công nghệ mới phát sinh trong quá trình khai thác, sử dụng không gian này, bảo đảm sự phù hợp với trình độ phát triển khoa học, công nghệ, tiêu chuẩn an toàn và yêu cầu quản lý nhà nước trong từng giai đoạn.

Về quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao (Khoản 4, Điều 11), Luật Thủ đô năm 2026 trao quyền cho UBND thành phố Hà Nội được quy định biện pháp quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao.

Về chính sách ưu đãi khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao (Điểm d, đ, Khoản 3, Điều 11), Luật Thủ đô năm 2026 trao quyền cho HĐND thành phố Hà Nội được ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư, phát triển công trình ngầm, khai thác không gian tầm thấp, không gian tầm cao; các khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao. Đây cũng là một nội dung mới của Luật Thủ đô năm 2026, giúp củng cố và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc triển khai các nội dung không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao trong tương lai.

Quy định khoản thu từ khai thác, sử dụng không gian tầm thấp

Để cụ thể hóa Điểm đ, Khoản 3, Điều 11 Luật Thủ đô năm 2026, ngày 15-6-2026, HĐND thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 65/2026/NQ-HĐND quy định một số khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp thuộc địa bàn thành phố Hà Nội. Theo đó, Điều 4 của Nghị quyết số 65/2026/NQ-HĐND quy định khoản thu từ khai thác, sử dụng không gian tầm thấp như sau: Việc xác định các khoản thu trên cơ sở các hoạt động đầu tư, khai thác, sử dụng không gian tầm thấp theo vùng, theo khu vực và hành lang hoạt động phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, quy hoạch đô thị, quy hoạch giao thông, quy hoạch không gian tầm thấp. Một số khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian tầm thấp, gồm: Phí sử dụng không gian tầm thấp, khoản thu từ giá trị tăng thêm do khai thác không gian tầm thấp, các khoản thu phát sinh khác.

UBND thành phố Hà Nội trình HĐND thành phố quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng các khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian tầm thấp sau khi quy hoạch không gian tầm thấp và quy định về quản lý, khai thác, sử dụng không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội được phê duyệt.

Luật sư Nguyễn Minh Long, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, để triển khai thực hiện Nghị quyết số 65/2026/NQ-HĐND, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 285/KH-UBND ngày 20-7-2026 triển khai thực hiện nghị quyết của HĐND thành phố Hà Nội quy định một số khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp thuộc địa bàn thành phố Hà Nội. “Việc triển khai nhằm đưa các quy định của HĐND thành phố Hà Nội vào thực tế, đồng thời phát huy cơ chế phân quyền, phân cấp đặc thù theo Luật Thủ đô năm 2026 trong quản lý và khai thác các không gian phát triển mới của thành phố. Giải pháp này là một trong số giải pháp phục vụ thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội”, luật sư Nguyễn Minh Long nhấn mạnh.