IOAA 2026: Trải nghiệm thực địa, khám phá bầu trời

Cùng nhau vượt qua thử thách

Tối 30-9, các thí sinh tham dự kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) 2026 hoàn thành ba ngày tranh tài với nhiều nội dung khác nhau.

Nếu ngày đầu tiên đòi hỏi khả năng vận dụng kiến thức qua bài thi lý thuyết, hai ngày tiếp theo đưa thí sinh đến gần hơn với công việc thực hành: Quan sát bầu trời bằng kính thiên văn và làm quen với không gian mô phỏng bầu trời sao tại Nhà chiếu hình vũ trụ.

Một trong những trải nghiệm đáng nhớ là bài thi đồng đội tại sân bóng Đại học Phenikaa. Các đội được ghép từ thí sinh của nhiều quốc gia, vì vậy trước khi bắt tay vào giải quyết nhiệm vụ, các thành viên phải nhanh chóng làm quen và thống nhất cách phối hợp.

Không có nhiều thời gian để trao đổi dài, mỗi người phải xác định phần việc của mình, đồng thời theo dõi tiến độ chung. Có người đảm nhiệm việc định vị, người ghi số liệu, người kiểm tra kết quả. Trong điều kiện bài thi ngoài trời, sự phối hợp giữa các thành viên là một phần rất quan trọng của nhiệm vụ, đòi hỏi mỗi người đều phải nỗ lực tối đa cũng như có tinh thần trách nhiệm cao.

Thí sinh James Palmer, đội tuyển Vương quốc Anh cho biết, bài thi đồng đội ngoài trời khá khắc nghiệt nhưng thú vị. Theo em, điều quan trọng không chỉ là cùng nhau hoàn thành bài thi mà còn là học cách tin tưởng vào năng lực của những người lần đầu làm việc cùng mình.

Còn với thí sinh Chen Li, đội tuyển Canada, sự khác biệt về quốc gia và cách tư duy lại khiến trải nghiệm trở nên thú vị hơn. Các thành viên phải phối hợp thật khớp dưới áp lực thời gian, từ việc định vị trục kính đến ghi số liệu. Qua đó, mỗi người hiểu thêm về cách làm việc của những bạn trẻ cùng theo đuổi khoa học ở các quốc gia khác.

Trải nghiệm bầu trời trong Nhà chiếu hình

Ngày 30-9, các thí sinh có những trải nghiệm thú vị với nội dung trình chiếu tại Nhà chiếu hình vũ trụ. Đây là một phần của nội dung quan sát, giúp thí sinh thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến nhận diện bầu trời và tư duy không gian trong môi trường mô phỏng.

Nhà chiếu hình vũ trụ tại Đại học Phenikaa có mái vòm đường kính 16m, sử dụng hệ thống máy chiếu Sony GTZ380 và phần mềm SkyExplorer. Không gian bên trong được thiết kế để tái hiện bầu trời sao, tạo điều kiện cho thí sinh thực hiện các yêu cầu chuyên môn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện thời tiết bên ngoài.

Sau ba ngày thi, các nội dung của IOAA 2026 đã cho thấy sự kết hợp khá rõ giữa kiến thức, kỹ năng thực hành và khả năng phối hợp. Một bài toán thiên văn không chỉ được giải trên giấy; thí sinh còn phải biết sử dụng thiết bị, quan sát, xử lý thông tin và trong một số nhiệm vụ phải phối hợp với những người có cách học, cách làm khác mình.

Với hơn 300 thí sinh dự thi IOAA năm nay, đây cũng là khoảng thời gian để làm quen và kết bạn. Trong bài thi đồng đội, khác biệt về ngôn ngữ được thu hẹp khi các thành viên cùng tập trung vào nhiệm vụ, trao đổi nhanh, thống nhất cách làm và kiểm tra kết quả.

Đối với thí sinh Việt Nam, việc được thi ngay tại Hà Nội cũng đem lại một trải nghiệm đặc biệt. Các em không chỉ được tranh tài với những học sinh có cùng niềm yêu thích thiên văn từ nhiều quốc gia mà còn có dịp học hỏi cách bạn bè quốc tế làm việc, trao đổi và xử lý nhiệm vụ.

IOAA 2026 có hơn 300 thí sinh đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Kỳ thi gồm bốn nội dung: Lý thuyết, phân tích dữ liệu, quan sát và đồng đội.

Việc đưa các thí sinh ra khỏi không gian phòng thi quen thuộc, nhất là những trải nghiệm tại Nhà chiếu hình vũ trụ trong ngày 30-9, khiến những ngày tranh tài trở nên sinh động hơn.

Ngày mai (1-10), các thí sinh tiếp tục phần thi phân tích dữ liệu - nội dung thi thứ ba của IOAA 2026. Thí sinh sẽ xử lý, phân tích và diễn giải các dữ liệu thiên văn. Đây là thử thách đòi hỏi các em trở lại với những con số, bảng dữ liệu và cách lập luận khoa học.

Những trải nghiệm của thí sinh trong những ngày vừa qua đã tạo nên một phần đáng nhớ của IOAA 2026 tại Hà Nội: Các em yêu thiên văn không chỉ gặp nhau trong phòng thi, mà còn cùng quan sát bầu trời qua kính thiên văn, khám phá các vì sao trong mái vòm mô phỏng bầu trời và học cách làm việc với những người bạn đến từ nhiều nơi trên thế giới.