Hợp tác công - tư là chìa khóa then chốt

Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam:

Nâng cao ý thức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực điện ảnh

Khó khăn lớn của doanh nghiệp tư nhân khi làm phim lịch sử không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay kịch bản mà còn ở nguy cơ bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Có thể nói, những động thái gần đây của cơ quan chức năng trong việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền là rất đáng hoan nghênh. Điều này góp phần lập lại trật tự trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường sáng tạo và sự phát triển lành mạnh của ngành điện ảnh. Đây không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp hay nghệ sĩ mà là vấn đề có ý nghĩa quốc gia. Trong bối cảnh tư duy quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu tác phẩm càng trở nên quan trọng.

Vấn đề đặt ra là phải phát hiện sớm và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của tác giả và nhà sản xuất. Dù đã có hệ thống pháp luật, lực lượng phòng, chống tội phạm công nghệ cao cùng các cơ quan quản lý chuyên ngành, nhưng nguồn nhân lực, trang thiết bị và công nghệ hỗ trợ vẫn còn hạn chế. Bên cạnh đó, mức xử phạt ở một số trường hợp chưa đủ sức răn đe, khiến hiệu quả ngăn chặn vi phạm chưa đạt như mong muốn.

Thực tế, mặc dù nhiều trang web phát tán nội dung lậu đã bị xử lý, song tình trạng quay lén, livestream phim tại rạp vẫn diễn ra, buộc nhiều đạo diễn và nghệ sĩ phải lên tiếng kêu gọi khán giả tôn trọng bản quyền. Điều này cho thấy bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn liên quan trực tiếp đến văn hóa thưởng thức và ý thức của công chúng.

Vì vậy, về lâu dài, điều quan trọng là xây dựng một đội ngũ khán giả có kiến thức thẩm mỹ, năng lực tiếp nhận nghệ thuật và ý thức tôn trọng bản quyền, góp phần tạo dựng một môi trường điện ảnh văn minh và bền vững.

Ông Phan Phúc, đại diện nhà sản xuất phim "Tây Sơn thất hổ tướng":

Tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực công

Việc ngày càng nhiều doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào phim lịch sử, huyền sử, dã sử cho thấy hai tín hiệu tích cực. Một là tầm nhìn và tư duy văn hóa của doanh nghiệp Việt Nam đã được nâng lên. Hai là sự trỗi dậy mạnh mẽ của nội lực dân tộc. Khi doanh nghiệp sẵn sàng chia sẻ gánh nặng kinh phí với Nhà nước để làm phim lịch sử, điều đó cho thấy sự đồng lòng trong việc biến các giá trị lịch sử thành tài sản văn hóa của thời đại mới.

Tuy nhiên, làm phim lịch sử, dã sử tại Việt Nam luôn là hành trình nhiều thử thách. Khó khăn đầu tiên là tính chính xác của sử liệu. Để phục dựng bối cảnh phong trào Tây Sơn, chúng tôi đã dành nhiều năm nghiên cứu tư liệu, khảo sát thực địa và tham vấn các nhà sử học, võ sư tâm huyết với đất võ Bình Định.

Thách thức thứ hai là kinh phí. Dòng phim này đòi hỏi nguồn lực lớn cho trang phục, binh khí, bối cảnh và các đại cảnh chiến trận. Việc dự án chính thức bấm máy là kết quả của quá trình quản trị tài chính đầy áp lực.

Khó khăn thứ ba là kỹ xảo và công nghệ. Đây vẫn là điểm yếu của điện ảnh Việt Nam, nhất là với phim dã sử, cổ trang. Chúng tôi lựa chọn kết hợp giữa diễn xuất, võ thuật thực tế với công nghệ hiện đại nhằm tạo độ chân thực cao nhất cho tác phẩm.

Thực tế, rất khó thuyết phục nhà đầu tư nếu chỉ nói về lòng yêu nước mà thiếu bài toán kinh tế rõ ràng. Dòng phim lịch sử thường bị xem là lĩnh vực rủi ro cao, đòi hỏi phải chứng minh được khả năng phát triển thị trường và hiệu quả đầu tư.

Theo tôi, hợp tác công - tư là chìa khóa để điện ảnh lịch sử Việt Nam phát triển. Nhà nước có nguồn sử liệu, di sản và cơ chế quản lý; khu vực tư nhân có vốn, sự linh hoạt và sức sáng tạo. Dù nhiều địa phương đã tích cực hỗ trợ các dự án điện ảnh, song ngành vẫn thiếu hành lang pháp lý thông thoáng và các quỹ hỗ trợ công - tư để chia sẻ rủi ro.

Tôi kỳ vọng thời gian tới sẽ có cơ chế phối hợp hiệu quả hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực công, đồng thời gắn phát triển điện ảnh với mô hình kinh tế “du lịch điện ảnh”.

Ông Lê Thanh Sơn, đạo diễn bộ phim “Vùng trời lửa”:

Hợp tác công - tư mở lối cho phim lịch sử ra thế giới

Thực tế, khó khăn của phim lịch sử không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay kinh phí sản xuất mà còn ở khâu kịch bản. Đây là yếu tố đầu tiên quyết định chất lượng tác phẩm, nhưng hiện nay chúng ta vẫn thiếu những kịch bản hay về đề tài lịch sử, chiến tranh cách mạng.

Trong khi đó, Việt Nam có bề dày lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước với kho tàng câu chuyện phong phú về tinh thần quật cường, ý chí tự lực, tự cường của dân tộc. Đặc biệt, thời đại Hồ Chí Minh cùng hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã để lại nhiều chất liệu quý giá cho điện ảnh khai thác.

Một vấn đề khác là hiện nay các nhà làm phim đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ để xây dựng đại cảnh, thiết kế bối cảnh và đạo cụ phù hợp với câu chuyện. Các nhà sản xuất tư nhân cũng rất chú trọng quảng bá tác phẩm. Ngay từ khi dự án hình thành đến lúc phim ra rạp, họ liên tục tạo ra những câu chuyện bên lề để duy trì sự quan tâm của khán giả.

Tuy nhiên, điện ảnh Việt Nam chưa có nhiều phim lịch sử tham dự các giải thưởng quốc tế. Nếu có sự đồng hành của Nhà nước từ sản xuất đến phát hành, các tác phẩm sẽ có thêm cơ hội vươn ra biển lớn. Cụ thể, Nhà nước có thể hỗ trợ những kênh phát hành đặc thù như trường học, bảo tàng, truyền hình quốc gia hoặc các nền tảng số. Mục tiêu không chỉ là chinh phục các giải thưởng quốc tế mà còn hướng tới thị trường thế giới, để phim Việt có thể bán vé và tiếp cận đông đảo khán giả nước ngoài.

Tôi tin rằng hợp tác công - tư là hướng đi hiệu quả để phát triển phim lịch sử. Nhà nước có lợi thế về dữ liệu lịch sử, bối cảnh và các nguồn lực đặc thù; trong khi doanh nghiệp tư nhân có thế mạnh về công nghệ, nguồn vốn và kỹ thuật kể chuyện. Sự kết hợp này sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho việc sản xuất, phát hành và quảng bá phim lịch sử Việt Nam.