Hoàn thiện thể chế, mở đường cho logistics phát triển

Tại tọa đàm “Hoàn thiện thể chế pháp luật về logistics gỡ điểm nghẽn mở không gian phát triển”, do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 11-9, các chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp cho rằng, hoàn thiện thể chế giúp logistics giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh.

Tháng 10-2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 229/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Hoàn thiện thể chế pháp luật được xác định là nhiệm vụ đầu tiên trong 9 nhóm giải pháp trọng tâm.

Tiến sĩ Trần Quốc Việt, Trưởng khoa Quản lý và Đô thị, Đại học Thủ đô Hà Nội cho rằng, logistics ngày càng mang tính tích hợp, liên ngành trong khi pháp luật vẫn được thiết kế theo từng lĩnh vực quản lý. Khoảng trống đáng quan tâm nằm ở điểm giao giữa các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, khi quy định chưa thực sự đồng bộ và chưa bao phủ toàn bộ chuỗi hoạt động logistics.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thanh Hương, Phó Trưởng phòng Hạ tầng thương mại, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nhận định, bất cập căn bản là sự thiếu kết nối giữa các mắt xích trong chính sách. “Logistics cần được nhìn từ toàn bộ quá trình sản xuất, kho bãi, vận tải, phân phối đến lưu thông, thay vì tháo gỡ từng vấn đề riêng lẻ”, bà Hương nêu

Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ đang rà soát, xây dựng nghị định mới thay thế Nghị định 163/2017/NĐ-CP sau gần một thập niên thực hiện.

Việc sửa đổi tập trung vào phân loại dịch vụ logistics, điều kiện kinh doanh, tiếp cận thị trường và giới hạn trách nhiệm, đồng thời tăng sự thống nhất với pháp luật chuyên ngành. Các mô hình logistics thương mại điện tử, logistics số, logistics xanh và logistics đô thị cũng được nghiên cứu để có cơ chế quản lý phù hợp.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương đang nghiên cứu báo cáo Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Logistics, tạo sự thống nhất giữa các pháp luật chuyên ngành.

Ở góc độ hạ tầng, bà Nguyễn Thanh Hương cho rằng, quy hoạch mạng lưới logistics cần dựa trên dòng hàng hóa, vùng sản xuất, vùng tiêu thụ, hành lang vận tải và đầu mối giao thông, thay vì đầu tư dàn trải theo địa giới hành chính. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã sử dụng trung tâm logistics dùng chung và chuyển đổi số từ riêng lẻ sang kết nối dữ liệu.

Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm đề xuất kiện toàn bộ phận tham mưu, điều phối logistics quốc gia và xây dựng cơ sở dữ liệu logistics quốc gia, hướng tới quản lý dữ liệu thời gian thực.

Khung pháp lý đồng bộ, cơ chế phối hợp giữa bộ, ngành và địa phương sẽ tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, tăng khả năng dự báo và đầu tư dài hạn vào logistics.