Được đưa vào sử dụng từ năm 2005, đến nay chung cư Nơ 5 Khu đô thị Pháp Vân đã gắn bó với nhau 22 năm. Thời gian thấm thoắt trôi qua cũng là lúc nhiều hạng mục hạ tầng thiết yếu như nhà để xe, hệ thống đường ống cứu hỏa, sảnh lễ tân... bắt đầu xuống cấp trầm trọng, đặt ra nhu cầu sửa chữa, nâng cấp là vô cùng cấp bách.
Ban đầu, Ban quản trị (BQT) áng chừng tổng kinh phí sửa chữa rơi vào khoảng 760 triệu đồng. Thay vì lập hồ sơ mời thầu, bóc tách khối lượng minh bạch và lấy ý kiến đồng thuận… như các công trình vốn ngân sách, BQT đơn giản hóa nhiều khâu.
Bà Đinh Thị Thu Hương, Phó trưởng Ban Quản trị chung cư Nơ 5, Khu đô thị Pháp Vân, cho biết, ban đầu, các thành viên đều nhất trí với phương án cải tạo, sửa chữa nhà để xe, sảnh lễ tân và hệ thống đường ống phòng cháy, chữa cháy (PCCC). Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất lại nảy sinh từ hạn chế trong công tác quản lý dự án, bởi cả 3 thành viên Ban Quản trị đều không có chuyên môn sâu về lĩnh vực này.

Sóng ngầm từ các hành lang
Theo bà Hương, chính bước đi có phần vội vàng này đã châm ngòi cho những “cơn sóng ngầm” theo chiều hướng ngày càng gia tăng trong quá trình thi công. Chỉ trong vòng 20 ngày đầu triển khai, trên nhóm Zalo của tòa nhà, mọi chuyện trở nên vô cùng căng thẳng, những "cái đầu nóng" bắt đầu xuất hiện. Hàng loạt vấn đề về phương án thi công, chủng loại vật liệu cho đến công tác huy động, thu nộp kinh phí đóng góp được mổ xẻ qua lại với vô số ý kiến trái chiều.
Những "cái đầu nóng" xuất hiện, những lời trách móc qua lại khiến không khí chung cư nặng nề. Sự việc đẩy các thành viên BQT vào thế tiến thoái lưỡng nan, chán nản, trong khi cư dân thì hoang mang, lo lắng, chẳng biết đặt niềm tin vào đâu. Hàng loạt câu hỏi hóc búa được đặt ra: Sửa hết bao nhiêu tiền? Lúc nào thì xong? Tiêu chuẩn chất lượng ra sao? Tại sao có hộ đã nộp mà có hộ vẫn chây ì?…
Từ thực tế va vấp đó, những người có uy tín trong tòa nhà nhận ra rằng không thể giải quyết tranh chấp bằng những dòng tin nhắn tranh cãi trên mạng xã hội. "Hội đồng tư vấn" dũng cảm gạt bỏ những “cái tôi”, đứng ra triệu tập Hội nghị nhà chung cư bất thường, tổ chức một buổi làm việc trực tiếp, công khai và cầu thị giữa cư dân với BQT cùng nhà thầu.

Công khai, minh bạch
Phó Trưởng BQT tòa nhà Đinh Thị Thu Hương chia sẻ, tại hội nghị, thay vì né tránh, BQT mở rộng không gian dân chủ để mọi chủ hộ đều được quyền trực tiếp chất vấn, lật giở từng con số, góp ý từng hạng mục vật liệu và bàn bạc kỹ lưỡng phương án thi công sao cho vừa đảm bảo chất lượng, vừa đúng tiến độ. Sự công khai và tôn trọng ấy đã thổi một luồng gió mới, biến không khí đối đầu thành tinh thần đối thoại xây dựng.
Sau 2 giờ đồng hồ trao đổi thẳng thắn, dân chủ và đặt tất cả minh chứng lên bàn, bài toán tài chính đã có lời đáp rõ ràng. Do tính toán lại kỹ lưỡng các hạng mục phát sinh sát với thực tế kỹ thuật, dự toán kinh phí thực tế tăng thêm 160 triệu đồng (tổng cộng lớn hơn mức dự kiến ban đầu).
Điều khiến các thành viên BQT thở phào nhẹ nhõm là khi mọi con số và mục chi được làm sáng tỏ, không còn một tiếng thở dài hay nghi ngờ nào nữa. Đại diện các tầng tự nguyện đặt bút ký tên vào biên bản đồng thuận. Thậm chí, nhiều bác, nhiều anh chị cư dân còn nhiệt tình xung phong tham gia ngay vào Tổ giám sát cộng đồng để cùng BQT kiểm tra tiến độ, chất lượng từng ngày.
Chia sẻ kinh nghiệm tháo gỡ mâu thuẫn giữa cư dân và BQT chung cư Nơ 5 Pháp Vân, bà Đinh Thị Thu Hương cho rằng hòa giải ngay từ cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc hóa giải bất đồng, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.
Thực tế, mâu thuẫn không hẳn xuất phát từ việc người dân không muốn đóng góp kinh phí cải tạo chung cư, mà chủ yếu do thiếu thông tin, chưa được tham gia bàn bạc, giám sát. Bởi vậy, khi phát sinh tranh chấp, việc phát huy vai trò của hòa giải viên cơ sở, những người có uy tín trong cộng đồng, để lắng nghe, kết nối, tổ chức đối thoại giữa cư dân và BQT là hết sức cần thiết. Cùng với đó, công khai, minh bạch tài chính và giải quyết vướng mắc trên cơ sở pháp luật chính là nền tảng để củng cố niềm tin, biến mâu thuẫn thành đồng thuận, giữ gìn tình làng nghĩa xóm ngay trong những tòa chung cư.
Nói về việc xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình cải tạo tòa nhà, bà Nguyễn Đoàn Kết, cư dân ngoài 60 tuổi, đã gắn bó nhiều năm với chung cư, cho biết đây là nhiệm kỳ thứ 5 của Ban Quản trị, trong đó, ngoài bà Hương, hai thành viên còn lại đều khá trẻ. Công trình kéo dài hơn một tháng nên khó tránh khỏi những va chạm, phát sinh, song Ban Quản trị đã biết tranh thủ sự hỗ trợ của những cư dân cao tuổi, có uy tín để lắng nghe, hòa giải các vấn đề.
“Việc lớn thành nhỏ, việc nhỏ được hóa giải”, bà Kết chia sẻ, đồng thời bày tỏ mong muốn Ban Quản trị tiếp tục phát huy cách làm này trong những công việc chung thời gian tới.
Khi BQT phát huy tinh thần trách nhiệm, cầu thị, thực hiện công khai, minh bạch các quy trình và người dân được tham gia bàn bạc, quyết định ngay từ đầu, những mâu thuẫn, tranh chấp sẽ từng bước được tháo gỡ. Đặc biệt, việc phát huy vai trò hòa giải ngay từ cơ sở sẽ góp phần tạo sự đồng thuận, củng cố niềm tin giữa cư dân và BQT. Qua đó, hoạt động cải tạo, sửa chữa chung cư không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn trở thành cơ hội gắn kết cộng đồng, thắt chặt tình làng nghĩa xóm trong mỗi tòa nhà.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.