Hòa giải ở chung cư: Gỡ mâu thuẫn, giữ tình hàng xóm

Lắng nghe để tìm cách tháo gỡ

Với hàng nghìn cư dân cùng sinh sống trong một không gian có nhiều diện tích sử dụng chung, chung cư là nơi dễ phát sinh những bất đồng về thói quen, sinh hoạt và cách ứng xử. Tại các tòa nhà thuộc khu chung cư Golden Time (phường Đông Ngạc, Hà Nội), những việc tưởng chừng nhỏ như hút thuốc ở ban công, để đồ đạc ngoài hành lang, gây tiếng ồn hay đổ rác không đúng nơi quy định… đều có thể trở thành nguyên nhân khiến cư dân phàn nàn, tranh cãi.

Theo ông Nguyễn Văn Cầu, Trưởng ban Quản trị chung cư Golden Time, thành viên Tổ hòa giải tổ dân phố Đoàn Kết, phường Đông Ngạc, điều quan trọng khi tiếp nhận một vụ việc là phải tìm hiểu đầy đủ thông tin, lắng nghe ý kiến của các bên trước khi đưa ra hướng giải quyết. Người làm công tác hòa giải không thể chỉ nghe phản ánh từ một phía rồi vội vàng kết luận, bởi mỗi gia đình đều có hoàn cảnh và lý lẽ riêng.

Ông Cầu cho biết, một trường hợp liên quan đến hộ kinh doanh phở tại khu vực shophouse. Vào các buổi sáng, mùi thức ăn theo đường hút mùi ảnh hưởng đến căn hộ tầng 2 đang có trẻ nhỏ, khiến cháu bé thường xuyên bị ho. Mặc dù gia đình đã nhiều lần phản ánh đến hộ kinh doanh, tình trạng này vẫn chưa được khắc phục triệt để.

Trước sự việc, Tổ hòa giải đã mời hai bên trao đổi, đồng thời nghiên cứu quy định của tòa nhà, tìm hiểu cơ sở pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh và đề nghị bộ phận kỹ thuật kiểm tra hệ thống hút, xả mùi. Qua kiểm tra, những bất cập trong việc bố trí đường hút mùi và điều kiện kinh doanh được đưa ra để các bên cùng xem xét. Trên cơ sở đó, ông Cầu cùng Ban Quản trị đề nghị cơ sở kinh doanh kiểm tra lại hệ thống kỹ thuật và điều chỉnh hướng thoát mùi ra bên ngoài, tránh ảnh hưởng đến căn hộ phía trên. Sau khi thực hiện các biện pháp điều chỉnh, tình trạng mùi phở bay vào nhà dân được giải quyết.

“Hòa giải tại chung cư đòi hỏi người thực hiện phải biết kết hợp nhiều cách tiếp cận. Sự chia sẻ, cảm thông có ý nghĩa quan trọng nhưng không thể thay thế việc xem xét các quy định có liên quan. Khi vấn đề liên quan đến điều kiện kinh doanh, an toàn hoặc quyền lợi của cư dân, việc xác minh thông tin và tìm phương án khắc phục cụ thể là cần thiết”, ông Cầu cho biết.

Kết hợp tình cảm với nguyên tắc

Không phải mâu thuẫn nào ở chung cư cũng xuất phát từ những vấn đề lớn. Chẳng hạn, có trường hợp nam thanh niên hút thuốc ở ban công khiến khói thuốc bay lên, ảnh hưởng đến gia đình có con nhỏ mắc bệnh hen phế quản ở tầng trên. Tổ hòa giải đã gặp gỡ từng người liên quan, trao đổi trực tiếp với bố mẹ của thanh niên, đồng thời lựa chọn cách góp ý tế nhị, giải thích tác hại của việc hút thuốc thụ động và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của cháu bé đang mắc bệnh mạn tính. Bằng cách khơi gợi tình cảm của cha mẹ dành cho con, các thành viên Tổ hòa giải đã thuyết phục gia đình chàng trai động viên con trai chấm dứt tình trạng hút thuốc tại ban công.

Một trường hợp khác là hộ dân đổ rác khiến rác vương vãi ra sảnh, ảnh hưởng đến công tác thu gom và vệ sinh chung. Sau khi nhắc nhở nhưng chưa có chuyển biến, các thành viên Tổ hòa giải, đồng thời là thành viên Ban Quản trị chung cư, đã mời người liên quan đến làm việc, giải thích về nội quy và trách nhiệm của mỗi hộ dân đối với không gian sống chung. “Với người cao tuổi, việc lựa chọn lời nói phù hợp, tôn trọng và kiên nhẫn giải thích có thể đem lại hiệu quả cao hơn là cách nhắc nhở cứng nhắc”, ông Cầu nhấn mạnh.

Tuy nhiên, sự mềm dẻo không đồng nghĩa với việc bỏ qua những hành vi có nguy cơ gây mất an toàn. Có trường hợp, Ban quản trị khu chung cư Golden Time từng tiếp nhận thông tin về việc một người cao tuổi đốt vàng mã ở khu vực cầu thang bộ.

“Hộ gia đình đó đã vi phạm nghiêm trọng về quy định phòng cháy chữa cháy. Chúng tôi đã lập biên bản vi phạm, đồng thời đăng tải thông tin cảnh báo trên các nhóm Zalo, nhóm cộng đồng của cư dân để các gia đình chủ động nhắc nhở người thân, nhất là người cao tuổi, không thực hiện hành vi có nguy cơ gây cháy tại khu vực chung”, ông Cầu nhấn mạnh.

"Gỡ" mâu thuẫn khi mới manh nha

Tổ hòa giải Tổ dân phố Đoàn Kết, phường Đông Ngạc hiện có 7 thành viên, trong đó có tổ phó tổ dân phố và đại diện Ban Quản trị các cụm chung cư. Các thành viên có công việc chuyên môn khác nhau, gồm giảng viên, cán bộ, công chức và những người tham gia quản lý cộng đồng.

Theo bà Lê Thị Thu Hà, Phó Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng tổ dân phố Đoàn Kết, Tổ trưởng Tổ hoà giải, uy tín, ý thức gương mẫu, hiểu biết pháp luật và sự tin tưởng của cư dân là những điều kiện quan trọng để hòa giải viên thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, sự thấu hiểu hoàn cảnh và khả năng chia sẻ cũng là yếu tố quan trọng giúp người hòa giải tiếp cận các gia đình khi mâu thuẫn xảy ra. Từ trải nghiệm trong đời sống vợ chồng, bà Hà nhận thấy áp lực kinh tế, việc chăm sóc con cái và sự thiếu chia sẻ trách nhiệm có thể khiến những bất đồng tích tụ. Khi vợ chồng có cơ hội nói rõ suy nghĩ, lắng nghe nhau và cùng nhìn lại trách nhiệm của mình, họ có thể tìm được hướng tháo gỡ phù hợp.

Cũng theo bà Hà, người hòa giải không nên chỉ xuất hiện khi mâu thuẫn đã trở nên gay gắt. Việc duy trì giao tiếp, tạo sự gần gũi giữa các gia đình và nắm bắt tâm tư của cư dân giúp phát hiện sớm những bất đồng, từ đó có cách hỗ trợ phù hợp.

Bên cạnh giải quyết từng vụ việc, bà Hà chú trọng xây dựng nếp sống chung thông qua những hoạt động gắn kết cư dân. Các tầng cũng có những sáng kiến xây dựng văn hóa tầng như quy định về thời gian hát karaoke, việc sử dụng hành lang, hạn chế tiếng ồn hoặc tổ chức không gian vui chơi cho trẻ em. Một số nơi bố trí tranh ảnh, tạo không gian sinh hoạt chung; nơi khác thống nhất điều kiện để trẻ vui chơi nhưng yêu cầu gia đình có trách nhiệm khôi phục hiện trạng nếu làm bẩn tường.

Tổ dân phố cũng tổ chức các hoạt động như Ngày Chủ nhật xanh, vui Tết Thiếu nhi, làm đèn ông sao, gói bánh chưng và tuyên truyền pháp luật bằng video, thông tin cảnh báo... Những hoạt động chung này nhằm tạo cơ hội để cư dân gặp gỡ, hiểu nhau hơn, qua đó hình thành ý thức trách nhiệm với nơi mình sinh sống.

Hòa giải không đơn thuần là phân xử ai đúng, ai sai mà còn là quá trình lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân, giúp các bên nhận thức trách nhiệm và cùng lựa chọn cách ứng xử phù hợp. Khi những bất đồng được tiếp nhận kịp thời, cư dân biết tôn trọng quy định và quyền lợi của nhau, môi trường sống chung sẽ thêm an toàn, văn minh; những mối quan hệ láng giềng cũng có cơ hội được duy trì trên tinh thần chia sẻ và trách nhiệm.