Hành trình xử lý và thu hồi năng lượng phía sau những chuyến xe chở rác

Tiếp nhận và tổ chức xử lý rác

Theo số liệu thống kê năm 2025, cả nước phát sinh khoảng 72.341 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Khối lượng này đặt ra yêu cầu lớn đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý, nhất là tại các đô thị. Ở Nam Sơn, hoạt động của Công ty cổ phần Năng lượng môi trường Thiên Ý Hà Nội gắn với một mắt xích trong chuỗi công việc đó: Tiếp nhận rác sinh hoạt và tổ chức xử lý theo quy trình của nhà máy.

Nhà máy được khởi công năm 2019 và chính thức vận hành toàn bộ công suất từ tháng 11-2023. Công việc tại đây không chỉ diễn ra ở khu vực lò đốt. Rác được tiếp nhận, cân, tập kết và điều phối trước khi đưa vào hệ thống. Tại bể chứa, thiết bị cẩu gắp thực hiện việc đảo trộn, cấp rác cho dây chuyền. Các khâu nối tiếp nhau đòi hỏi sự phối hợp giữa nhân viên điều hành, kỹ thuật và những người trực tiếp theo dõi thiết bị tại hiện trường.

Theo thông tin công bố tại đợt khảo sát của cơ quan chức năng ngày 21-10-2026, nhà máy có 5 lò đốt, công suất xử lý thiết kế 4.000 tấn/ngày đêm; lượng rác tiếp nhận bình quân hiện khoảng 4.700 tấn/ngày đêm. Nhà máy có 3 tổ máy phát điện, tổng công suất lắp đặt 90MW. Sản lượng điện phát ra được công bố ở mức khoảng 1,85 triệu kWh/ngày và hòa vào lưới điện quốc gia.

Phía sau hoạt động phát điện

Sau khi được đưa vào lò, chất thải trải qua quá trình đốt. Nhiệt lượng phát sinh được tận dụng để tạo hơi, vận hành tua-bin và máy phát điện. Để duy trì các công đoạn, bộ phận vận hành và kỹ thuật phải theo dõi thông số thiết bị, kiểm tra tình trạng dây chuyền và phối hợp khi có thay đổi phát sinh. Tại trung tâm điều khiển, nhân viên quan sát dữ liệu hiển thị trên màn hình để nắm tình trạng hoạt động của lò đốt, tổ máy và những hệ thống liên quan. Những thao tác theo dõi, kiểm tra và điều chỉnh diễn ra thường xuyên, góp phần duy trì hoạt động của nhà máy.

Song song với các hoạt động chuyên môn, doanh nghiệp cũng hướng tới việc vận động cán bộ, nhân viên cùng chung tay xây dựng môi trường làm việc xanh, sạch thông qua những việc làm thiết thực như: Chăm sóc cây xanh, giữ gìn vệ sinh khuôn viên, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Qua đó, tinh thần sống xanh không chỉ được thể hiện trong quy trình xử lý chất thải mà còn được lan tỏa từ chính môi trường làm việc hằng ngày.

Công việc của doanh nghiệp còn bao gồm: Vận hành các hệ thống xử lý khí thải, nước thải và quản lý chất thải sau đốt. Các thông số môi trường được quan trắc, kết nối và theo dõi nhằm phục vụ việc kiểm soát quá trình vận hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý theo quy định. Với một cơ sở xử lý chất thải quy mô lớn, kiểm soát môi trường là phần việc song hành với hoạt động xử lý rác và phát điện.

Sau quá trình đốt, một lượng chất thải khác vẫn còn lại và cần được quản lý phù hợp. Theo thông tin tại buổi khảo sát tháng 10-2026, gần 700 tấn tro đáy đạt quy chuẩn được tái chế thành cốt liệu xây dựng mỗi ngày. Tro bay chiếm khoảng 1,5% khối lượng rác đầu vào và phải được quản lý, xử lý theo quy định. Đại diện doanh nghiệp cho biết đang nghiên cứu phương án xử lý, tái chế tro bay và các bãi rác chôn lấp cũ. Đây là những nội dung cần tiếp tục được đánh giá về công nghệ, quy trình và điều kiện triển khai.

Quản lý chất thải sau đốt và kế hoạch tiếp theo

Cùng với nhà máy hiện hữu, dự án mở rộng tại Nam Sơn được động thổ ngày 29-4-2026, hướng tới xử lý khoảng 1.600 tấn rác đã chôn lấp mỗi ngày. Khi hoàn thành, tổng công suất phát điện toàn dự án dự kiến đạt 135MW, với mục tiêu vận hành vào quý IV-2027. Đây là kế hoạch trong giai đoạn tiếp theo; tiến độ và hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào quá trình triển khai, giải pháp kỹ thuật và việc đáp ứng các yêu cầu liên quan.

Từ những chuyến xe chở rác đi vào khu tiếp nhận đến hoạt động của lò đốt, tổ máy phát điện và hệ thống xử lý sau đốt, công việc tại Nam Sơn gồm nhiều khâu liên kết chặt chẽ. Phía sau các con số về lượng rác và sản lượng điện là hoạt động thường xuyên của đội ngũ vận hành, kỹ thuật và giám sát môi trường.

Với doanh nghiệp, kết quả không chỉ nằm ở lượng rác được tiếp nhận hay điện năng tạo ra, mà còn ở việc duy trì dây chuyền ổn định, theo dõi thiết bị, kiểm soát khí thải và nước thải, quản lý tro sau đốt. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa con người, công nghệ và công tác giám sát.