Hà Nội xây dựng cơ chế trọng dụng nhân tài, lấy hiệu quả cống hiến làm thước đo

Tại hội nghị, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn triển khai nội dung Chương trình hành động thực hiện Kết luận về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Xác định đúng nhân tài, gắn trọng dụng với nhiệm vụ chiến lược

Thực hiện Kết luận số 105-KL/TW ngày 15-10-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, Hà Nội tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng môi trường làm việc thuận lợi và đổi mới phương thức phát hiện, tuyển chọn, sử dụng nhân tài. Thành phố xác định việc trọng dụng phải gắn với nhiệm vụ cụ thể, sản phẩm đầu ra và giá trị đóng góp, đồng thời đề cao trách nhiệm của cấp ủy, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.

Quán triệt tinh thần này, Hà Nội xác định công tác nhân tài phải xuất phát từ nhiệm vụ chiến lược, chương trình, dự án trọng điểm và những bài toán lớn cần giải quyết. Việc nhận diện, đánh giá nhân tài chủ yếu dựa trên phẩm chất, năng lực thực tế, sản phẩm cụ thể, uy tín nghề nghiệp và giá trị đóng góp; không đồng nhất nhân tài với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hoặc thâm niên công tác. Thành phố kiên quyết tránh thu hút theo phong trào, chạy theo số lượng.

Theo mục tiêu quốc gia, đến năm 2030, phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia gắn với các nhiệm vụ, chương trình, dự án cụ thể trong những lĩnh vực như khoa học cơ bản, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử, khoa học dữ liệu và các công nghệ chiến lược. Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 3 nước đứng đầu Đông Nam Á về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu vào năm 2030 và nhóm 20 quốc gia dẫn đầu vào năm 2045.

Cụ thể hóa định hướng của Trung ương, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản trị và phát triển nhân tài đồng bộ, hiệu quả, kết nối với hệ thống quốc gia; hình thành đội ngũ chuyên gia, nhân tài có cơ cấu phù hợp trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, đủ khả năng dẫn dắt giải quyết những bài toán lớn của Thủ đô. Thành phố hướng tới xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, dân chủ, minh bạch, nơi nhân tài được tôn trọng, tin tưởng và có điều kiện cống hiến lâu dài.

Đến năm 2030, thành phố tập trung vào 4 mục tiêu chủ yếu: Rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát hiện, tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, thu hút, trọng dụng, đãi ngộ, tôn vinh, bảo vệ và phát triển nhân tài; hình thành cơ chế xác định, công bố và đặt hàng các nhiệm vụ chiến lược, bài toán lớn; chuẩn hóa, cập nhật thông tin, kết nối cơ sở dữ liệu nhân tài của thành phố với nền tảng quốc gia…

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội chủ động nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển, hình thành đội ngũ có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược, làm chủ và phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; đồng thời, nâng cao chất lượng quản trị theo hướng tiên tiến, hiện đại, hội nhập quốc tế. Thủ đô phấn đấu trở thành địa bàn hấp dẫn để nhân tài trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế làm việc, cống hiến lâu dài.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, thành phố xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ nâng cao nhận thức, hoàn thiện thể chế, đổi mới cách thức lựa chọn và giao nhiệm vụ đến tạo nguồn nhân tài kế cận, xây dựng văn hóa trọng dụng và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Trong đó, các cấp ủy, tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị phải đưa công tác nhân tài vào chương trình công tác hằng năm, cả nhiệm kỳ, gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ của từng ngành, lĩnh vực, địa phương. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo việc phát hiện, tiến cử, lựa chọn, sử dụng người có năng lực nổi trội, tạo điều kiện để họ phát huy sở trường.

Mỗi cơ quan, đơn vị cần xác định rõ nhiệm vụ nào cần nhân tài, yêu cầu năng lực ra sao, sản phẩm cần đạt được và điều kiện bảo đảm thực hiện. Kết quả công tác nhân tài phải gắn với trách nhiệm của cấp ủy, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu, thay vì chỉ căn cứ vào số người được tuyển dụng hoặc thu hút.

Thành phố sẽ xây dựng Đề án thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó xác định rõ các ngành, lĩnh vực ưu tiên, nhu cầu nhân tài, nhiệm vụ, lộ trình, nguồn lực và sản phẩm. Việc lựa chọn nhiệm vụ phải căn cứ vào khả năng tạo đột phá, tác động lan tỏa và nhu cầu cấp thiết, phù hợp với định hướng phát triển công nghệ chiến lược và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng của Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội rà soát, hoàn thiện các chính sách hiện có, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, cào bằng; cụ thể hóa tiêu chí nhận diện, đánh giá nhân tài theo hướng dẫn của Trung ương, có tiêu chí chung và tiêu chí đặc thù theo từng đối tượng, ngành, lĩnh vực, loại nhiệm vụ. Chính sách đãi ngộ về tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, giáo dục, y tế và các điều kiện liên quan phải gắn với năng lực, yêu cầu nhiệm vụ, kết quả và giá trị đóng góp.

Nguồn lực thực hiện được xây dựng theo nhiệm vụ và kết quả, phù hợp khả năng cân đối ngân sách, tránh trùng lặp kinh phí với các chương trình, đề án chuyên ngành. Thành phố đồng thời nghiên cứu đổi mới phương thức quản lý nguồn lực theo hướng đặt hàng, khoán chi theo sản phẩm trong phạm vi pháp luật cho phép, huy động các nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách và phát huy vai trò của doanh nghiệp.

Đổi mới cách tuyển chọn, giao nhiệm vụ, đánh giá

Một trong những yêu cầu then chốt là đổi mới việc lựa chọn, giao nhiệm vụ và đánh giá nhân tài theo hướng xác định đúng bài toán, lựa chọn đúng người, giao rõ nhiệm vụ, bảo đảm điều kiện thực hiện và đánh giá bằng kết quả.

Hằng năm, căn cứ quy hoạch, kế hoạch và danh mục nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền phê duyệt, thành phố sẽ xác định, công bố, đặt hàng các bài toán lớn, nhiệm vụ chiến lược, chương trình, dự án cần nhân tài tham gia. Với nhiệm vụ giao nhân tài chủ trì, phải làm rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, thời hạn, thẩm quyền, nguồn lực, chế độ đãi ngộ, tiêu chí đánh giá và trách nhiệm của các bên.

Nguồn phát hiện, giới thiệu, tiến cử nhân tài được mở rộng trong và ngoài nước, không phân biệt khu vực công hay khu vực tư. Thành phố đa dạng hóa hình thức huy động chuyên gia thông qua hợp đồng tư vấn, làm việc kiêm nhiệm, biệt phái hoặc tham gia theo chương trình, dự án; tạo điều kiện để người có năng lực đóng góp mà không nhất thiết phải thay đổi nơi ở, nơi làm việc hoặc quan hệ công tác.

Việc đánh giá phải khách quan, công khai, dựa trên chất lượng sản phẩm, mức độ hoàn thành mục tiêu, hiệu quả ứng dụng và giá trị tạo ra. Trách nhiệm của cơ quan giao nhiệm vụ, người đứng đầu trong việc bảo đảm thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện làm việc đã cam kết cũng phải được xem xét.

Thành phố đồng thời phân định rõ rủi ro, thất bại khách quan trong nghiên cứu, đổi mới sáng tạo với hành vi thiếu trách nhiệm, gian lận, vụ lợi; kịp thời chấm dứt giao nhiệm vụ và cơ chế, chính sách liên quan nếu nhân tài không đáp ứng yêu cầu.

Song song với thu hút nhân tài, Hà Nội chú trọng tạo nguồn và phát triển đội ngũ kế cận. Thành phố dự kiến xây dựng chương trình tạo nguồn, phát triển nhân tài giai đoạn 2027-2030 theo từng nhóm đối tượng, ngành, lĩnh vực, bảo đảm tính kế thừa, liên tục và dài hạn.

Việc phát hiện sớm học sinh, sinh viên có năng khiếu, năng lực nổi trội, nhất là trong khoa học cơ bản, công nghệ, kỹ thuật và các lĩnh vực mũi nhọn, sẽ được quan tâm. Thành phố cũng chú trọng bồi dưỡng, nâng tầm các nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia và doanh nhân trẻ có thành tích nổi bật; phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, trường đại học, viện nghiên cứu, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và doanh nghiệp phát triển nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm phù hợp với quy hoạch, thẩm quyền và khả năng nguồn lực.

Cơ chế “Nhân tài dẫn dắt nhân tài” được triển khai thông qua việc kết nối chuyên gia đầu ngành với nhân tài trẻ, tạo điều kiện cố vấn, hướng dẫn, truyền nghề và cùng thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, hình thành các nhóm chuyên môn mạnh, phát triển đội ngũ kế cận và nâng cao năng lực giải quyết những nhiệm vụ lớn của Thủ đô.

Về môi trường làm việc, thành phố đặt yêu cầu xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng cục bộ, khép kín, cào bằng, đố kỵ; tôn trọng sự khác biệt, lắng nghe ý kiến có căn cứ, khuyến khích tranh luận khoa học và phản biện xây dựng. Các cơ quan, đơn vị cần rà soát thủ tục, tháo gỡ rào cản không cần thiết, mở rộng quyền tự chủ chuyên môn trong phạm vi quy định, tạo điều kiện ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế miễn trừ trách nhiệm hợp lý đối với rủi ro, thất bại khách quan theo quy định của cấp có thẩm quyền, đồng thời bảo vệ người dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, không miễn trừ đối với hành vi vi phạm pháp luật.

Việc đối thoại giữa lãnh đạo thành phố với đội ngũ nhân tài, chuyên gia, nhà khoa học cần được duy trì để tiếp thu kiến nghị, tháo gỡ khó khăn và phát huy trí tuệ trong hoạch định, thực hiện chính sách. Đồng thời, công tác ghi nhận, khen thưởng, tôn vinh phải bảo đảm công bằng, thực chất, gắn với thành tích và giá trị đóng góp.

Về tổ chức thực hiện, Chương trình hành động của thành phố xác định 3 giai đoạn triển khai với 15 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó quy định rõ cơ quan chủ trì, phối hợp, thời gian và sản phẩm.

Từ khi ban hành đến hết năm 2028, thành phố tập trung quán triệt, xác định đầu mối, hoàn thiện kế hoạch; rà soát hiện trạng, nhu cầu và chính sách; xây dựng Đề án nhân tài, danh mục nhiệm vụ ưu tiên, phương án nguồn lực và cơ chế giao nhiệm vụ theo sản phẩm.

Giai đoạn 2026-2027 tập trung xây dựng Đề án; giai đoạn 2027-2028 rà soát quy định về công tác cán bộ, hoàn thiện chính sách, nghiên cứu thí điểm cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ khi đủ căn cứ pháp lý và được cấp có thẩm quyền cho phép. Năm 2028, thành phố đánh giá kết quả giai đoạn đầu để điều chỉnh, quyết định phạm vi mở rộng.

Giai đoạn 2029-2030, thành phố mở rộng các mô hình hiệu quả, hoàn thiện chính sách, phát triển mạng lưới, chương trình tạo nguồn và hợp tác quốc tế; tổng kết giai đoạn 2026-2030, xây dựng nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo. Giai đoạn 2031-2045 tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, phát triển nhân tài, cập nhật mục tiêu và nhiệm vụ theo định hướng của Trung ương, phù hợp yêu cầu phát triển Thủ đô.