Hà Nội tăng trưởng hai con số: Thách thức từ hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới

Sự phục hồi của nhiều lĩnh vực kinh tế

Kinh tế Hà Nội đang cho thấy những chuyển biến tích cực. Sau khi tăng trưởng GRDP đạt 8,22% trong 6 tháng đầu năm, quý III-2026, kinh tế Thủ đô tăng 10,02%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 8,85%, cao hơn mức 7,92% cùng kỳ năm 2025. Quy mô GRDP 9 tháng theo giá hiện hành đạt khoảng 1.294,9 nghìn tỷ đồng.

Trong bối cảnh tình hình địa chính trị quốc tế còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn, đồng thời nâng tốc độ tăng trưởng lên hai con số trong quý III là kết quả đáng ghi nhận. Điều này phản ánh sự phục hồi của nhiều lĩnh vực kinh tế và những chuyển biến trong công tác điều hành của Thành phố.

Đáng chú ý, đà tăng trưởng được duy trì ở cả công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch và đầu tư công. Khu vực dịch vụ tăng 9,14%; công nghiệp - xây dựng tăng 8,8% trong quý III. Tính chung 9 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 8,9%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 15,6%, cao hơn mức bình quân 13,4% của cả nước. Du lịch đón gần 6,9 triệu lượt khách, tăng 24,3% so với cùng kỳ.

Những kết quả này cho thấy các động lực tăng trưởng đang được củng cố. Trong đó, dịch vụ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong cơ cấu kinh tế Thủ đô; đầu tư công và phát triển kết cấu hạ tầng tạo thêm dư địa tăng trưởng, đồng thời mở ra khả năng lan tỏa sang các ngành xây dựng, vật liệu, vận tải và dịch vụ liên quan.

Công tác điều hành cũng có những chuyển biến khi Thành phố bám sát kịch bản tăng trưởng, giao chỉ tiêu cụ thể đến từng sở, ngành, xã, phường và tăng cường giám sát tiến độ thực hiện. Đây là cơ sở quan trọng để huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận khách quan rằng, tăng trưởng 10,02% trong quý III không đồng nghĩa với việc mục tiêu cả năm đã nằm trong tầm tay. Mức tăng này vẫn thấp hơn kịch bản quý III của Thành phố là 12,54%; tăng trưởng 9 tháng đạt 8,85% là chưa đạt mức 9,73% theo kế hoạch. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% cả năm, theo kịch bản điều hành Hà Nội cần đạt mức tăng khoảng 16,55% trong quý IV.

Đây là thách thức rất lớn đối với một nền kinh tế có quy mô lớn như Hà Nội vì theo qui luậtnền kinh tế càng lớn, tốc độ tăng trưởng càng nhỏ, Tốc độ tăng trưởng cao trong một quý có thể tạo đà, nhưng để duy trì trong thời gian dài, nền kinh tế phải có những động lực tăng trưởng mới đủ mạnh, đồng thời phải nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực hiện có.

Trong khi đó, một số dấu hiệu gần đây cần được quan tâm là sức chống chịu của doanh nghiệp còn hạn chế, tồn kho công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 26,5%. Trong 9 tháng, có 26.100 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và 10.600 doanh nghiệp giải thể. Những con số này cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn đối mặt với không ít khó khăn, dù số doanh nghiệp đăng ký mới vẫn lớn hơn và tiếp tục tăng.

Bởi vậy, đánh giá tăng trưởng không thể chỉ nhìn vào tốc độ tăng GRDP mà cần xem xét khả năng mở rộng sản xuất, sức khỏe doanh nghiệp, hiệu quả đầu tư và mức độ đóng góp của các động lực tăng trưởng mới. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội xác định đúng những điểm nghẽn cần tháo gỡ, tránh tình trạng tăng trưởng về lượng nhưng chưa tạo được chuyển biến tương xứng về chất.

Khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư

Trong quý IV, Hà Nội cần tập trung tận dụng các động lực tăng trưởng hiện hữu, đồng thời xử lý quyết liệt những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển. Trọng tâm trước hết là nâng cao hiệu quả đầu tư công, khơi thông nguồn lực đất đai và thúc đẩy các dự án có khả năng tạo tác động lan tỏa lớn đến nền kinh tế.

Ba quí năm 2026, tổng vốn đầu tư xã hội của Hà Nội tăng 19%; riêng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách nhà nước do địa phương quản lý tăng 81,2%. Đây là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng, nhất là khi Thành phố đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn như đường Vành đai 4, các cầu bắc qua sông Hồng, đường sắt đô thị và các dự án phát triển đô thị.

Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là giải ngân nhanh mà phải chuyển vốn đầu tư thành năng lực sản xuất, kết cấu hạ tầng và giá trị gia tăng thực tế. Muốn vậy, Thành phố cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư; tháo gỡ những khó khăn vướng mắc và thúc đẩy các dự án chậm tiến độ.

Đối với những dự án đình trệ kéo dài, cần rà soát nguyên nhân, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý và nhà đầu tư để có phương án xử lý phù hợp. Những dự án chậm tiến độ do lỗi của nhà đầu tư cần được xử lý theo quy định, kể cả thu hồi khi đủ điều kiện, nhằm giải phóng nguồn lực đang bị đình trệ. Không thể để vốn đầu tư và đất đai tiếp tục nằm chờ trong khi nền kinh tế đang rất cần thêm nguồn lực cho tăng trưởng cao.

Cùng với đầu tư công, cần nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng đầu tư nước ngoài. Ba quí đầu năm, thu hút đầu tư nước ngoài đạt 90,4% chỉ tiêu kế hoạch với 4.067 triệu USD vốn đăng ký, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là quy mô vốn đăng ký mà còn là khả năng giải ngân, hình thành năng lực sản xuất mới, tạo việc làm và đóng góp vào chuỗi giá trị. Một môi trường đầu tư minh bạch, thủ tục thuận lợi và cơ chế hỗ trợ hiệu quả sẽ giúp chuyển nguồn vốn thành đóng góp tăng trưởng thực chất.

Đối với khu vực doanh nghiệp trong nước, cần tiếp tục đẩy mạnh cải thiện môi trường kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, hỗ trợ tiếp cận vốn và giảm áp lực chi phí. Các giải pháp về thuế, phí và công cụ tài chính nói chung cần được triển khai theo hướngtạo thêm dư địa để doanh nghiệp gia tăng hoạt động, đầu tư đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường. Đặc biệt, hỗ trợ chuyển đổi số cần đi vào thực chất, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh.

Trong bối cảnh biến động địa chính trị, giá năng lượng và chi phí logistics tăng đang ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu, Hà Nội cần khai thác tốt hơn dư địa của thị trường trong nước. Tiêu dùng, thương mại và du lịch có nhiều cơ hội tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Cùng với đó, Thành phố cần thúc đẩy kinh tế số, công nghiệp văn hóa và các sản phẩm ứng dụng khoa học công nghệ để phát huy các động lực mới cho tăng trưởng.

Về trung hạn và dài hạn, yêu cầu đặt ra là đổi mới cách thức huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Việc phân bổ vốn đầu tư cần dựa nhiều hơn vào hiệu quả kinh tế - xã hội và khả năng lan tỏa của dự án. Thành phố cần phân biệt rõ giữa giải ngân vốn, khối lượng xây dựng hoàn thành và giá trị gia tăng thực tế. Cần có cơ chế đánh giá, điều chuyển nguồn lực từ những dự án kém hiệu quả sang các dự án có tác động lan tỏa lớn hơn.

Hà Nội cũng có tiềm năng đáng kể trong khai thác nguồn lực đất đai gắn với phát triển hạ tầng và đô thị. Việc thúc đẩy mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), khai thác hợp lý phần giá trị đất đai gia tăng quanh các nhà ga đường sắt đô thị, tuyến vành đai và các trục giao thông mới có thể tạo thêm nguồn lực tái đầu tư hạ tầng, giảm áp lực phụ thuộc vào ngân sách.

Đổi mới mô hình tăng trưởng từ nền tảng năng suất

Tăng trưởng cao trong ngắn hạn là mục tiêu quan trọng, nhưng yêu cầu lớn hơn đối với Hà Nội là xây dựng nền tảng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Muốn vậy, Thành phố cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng nguồn lực sang mô hình dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Trước hết, cần tạo đột phá về thể chế và năng lực thực thi chính sách. Hà Nội cần tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình và kết quả đầu ra. Các nhiệm vụ tháo gỡ vướng mắc dự án cần có thời hạn cụ thể, cơ chế phối hợp rõ ràng và trách nhiệm thực hiện đến từng cơ quan, đơn vị. Thể chế chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi các cơ chế, chính sách được chuyển hóa thành kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Tiếp đó, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực tạo ra sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế, thay vì chỉ dừng ở các chương trình hỗ trợ. Hà Nội cần thúc đẩy liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thị trường, đẩy nhanh thương mại hóa công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

Các bài toán lớn của Thủ đô đã được xác định rồi, ngân sách đã được phân bổ rồi thì giờ đây cần được triển khai nhanh thành những đề tài, dự án, nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể để nhanh chóng đưa nguồn lực khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh, đóng góp thiết thực cho nền kinh tế. Đây là con đường quan trọng để nâng cao năng suất, tạo giá trị gia tăng cao hơn và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Phát triển doanh nghiệp cũng cần có trọng tâm. Thay vì hỗ trợ dàn trải, Hà Nội có thể nghiên cứu xây dựng các chương trình hỗ trợ có điều kiện đối với những doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng nhanh, đổi mới công nghệ và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, nhất là những doanh nghiệp trong 10 ngành công nghiệp chiến lược. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp mà còn phải hình thành những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh ở cấp khu vực và quốc tế.

Cùng với đó, cần phát triển các ngành dịch vụ hiện đại như tài chính, công nghệ số, nghiên cứu và phát triển, thiết kế, logistics và công nghiệp văn hóa. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, tạo động lực mới cho tăng trưởng, phù hợp với lợi thế về nguồn nhân lực, thị trường và hệ sinh thái tri thức của Hà Nội.

Nhìn tổng thể, kết quả tăng trưởng 10,02% của quý III-2026 tạo ra tiền đề thuận lợi cho kinh tế Thủ đô, nhưng chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức. Mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn trong những tháng cuối năm. Mục tiêu duy trì tăng trưởng cao trong các năm tiếp theo còn đòi hỏi những thay đổi sâu sắc hơn nữa về thể chế chính sách, mô hình tăng trưởng và chất lượng nguồn lực.

Tăng trưởng hai con số không thể duy trì bền vững chỉ bằng việc gia tăng vốn đầu tư hay đẩy nhanh giải ngân. Điều cốt lõi là phải nâng cao hiệu quả sử dụng từng nguồn lực, khơi thông những điểm nghẽn kéo dài, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển và đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực mới, thực chất. Đây là nền tảng để Hà Nội vừa tăng trưởng nhanh, vừa nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.