Với lợi thế về truyền thống canh tác, các vùng sản xuất tập trung và nhu cầu thị trường ngày càng đa dạng, Hà Nội đang định hướng phát triển hoa, cây cảnh trở thành ngành kinh tế sinh thái có giá trị gia tăng cao.
Kế hoạch phát triển giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 đặt trọng tâm vào ứng dụng công nghệ cao, xây dựng chuỗi liên kết, phát triển thương hiệu và gắn sản xuất với du lịch nông nghiệp sinh thái.
Khai thác lợi thế, nâng tầm vùng hoa truyền thống
Hà Nội là địa phương có nhiều vùng trồng hoa nổi tiếng, gắn với lịch sử hình thành và phát triển các làng nghề nông nghiệp truyền thống. Từ Mê Linh, Đan Phượng đến Tây Tựu…, nghề trồng hoa không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, hình thành những sản phẩm mang giá trị văn hóa đặc trưng của Thủ đô.
Tại xã Mê Linh, hoa là một trong những ngành sản xuất chủ lực, đóng góp tỷ trọng lớn trong doanh thu nông nghiệp địa phương. Nhờ điều kiện canh tác thuận lợi, kinh nghiệm sản xuất lâu năm và khả năng tiếp cận thị trường rộng, nhiều hộ trồng hoa đạt thu nhập từ 450 đến 650 triệu đồng/ha/năm.

Theo ông Trần Ngọc Tiến, người trồng hoa tại xã Mê Linh, những năm gần đây, người dân ngày càng chú trọng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.
Nhiều hộ đã đầu tư nhà lưới, nhà màng để chủ động điều tiết điều kiện sản xuất; sử dụng phân bón hữu cơ, trong đó có đậu tương ngâm, nhằm tăng độ bền của cây và chất lượng bông hoa.
Các mô hình trồng hoa thảm, hoa chậu cũng từng bước phát triển, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, giảm sâu bệnh và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Không chỉ ở Mê Linh, tại xã Đan Phượng, mô hình sản xuất hoa lan ứng dụng công nghệ cao của Hợp tác xã Đan Hoài - Flora Việt Nam đã cho thấy hiệu quả rõ nét của hướng đi này.
Với 20.000m² nhà lưới công nghệ cao, hợp tác xã đang sản xuất khoảng 800.000 cây hoa lan hồ điệp các loại. Từ cuối năm 2017, toàn bộ sản phẩm lan cung ứng ra thị trường đều được truy xuất nguồn gốc. Giám đốc Hợp tác xã Đan Hoài Bùi Hường Bích cho biết, bên cạnh hệ thống nhà lưới, hợp tác xã đầu tư phòng nuôi cấy mô để chủ động kiểm soát nguồn cây giống, hệ thống làm lạnh và bảo quản hoa sau thu hoạch, phòng thiết kế tạo dáng hoa lan theo đơn đặt hàng.
Việc chủ động từ khâu giống, sản xuất đến bảo quản và thiết kế sản phẩm giúp hợp tác xã nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu đa dạng của khách hàng. Đặc biệt, thông qua Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của thành phố, thương hiệu lan hồ điệp Flora Việt Nam đã được xây dựng và có sản phẩm đạt OCOP 3-4 sao. Đây là nền tảng quan trọng để hợp tác xã mở rộng thị trường, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước khẳng định vị thế của sản phẩm hoa Hà Nội.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố hiện có hơn 3.000ha trồng hoa các loại, với khoảng 47 vùng sản xuất hoa quy mô lớn, tổng diện tích hơn 1.800ha, quy mô phổ biến từ 10 đến 20ha/vùng.
Các vùng trồng hoa tập trung chủ yếu tại, Mê Linh, Đan Phượng, Phúc Thọ, Tây Tựu... Trong đó, diện tích trồng hoa chất lượng cao chiếm hơn 30%; nhiều loại hoa như hoa lan, hoa ly, hoa cúc đã được xuất khẩu.
Nhờ ứng dụng công nghệ nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm và hệ thống điều khiển môi trường tự động, một số mô hình đã đạt giá trị sản xuất bình quân 500 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng/ha/năm, thậm chí có mô hình đạt 2,2 tỷ đồng/ha/năm. Kết quả này cho thấy dư địa phát triển ngành hoa, cây cảnh còn rất lớn nếu được đầu tư đồng bộ về công nghệ, giống, tổ chức sản xuất và thị trường tiêu thụ.
Hình thành chuỗi giá trị, gắn sản xuất với du lịch sinh thái
Tuy nhiên, sản xuất hoa, cây cảnh của Hà Nội vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Quy mô sản xuất ở nhiều nơi còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa các hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; vốn đầu tư cho nhà màng, nhà kính, hệ thống tưới tự động và bảo quản sau thu hoạch khá lớn.
Trong khi đó, việc xây dựng thương hiệu, phát triển kênh phân phối hiện đại và mở rộng thị trường tiêu thụ chưa tương xứng với tiềm năng. Sản xuất hoa cũng chịu tác động lớn của thời tiết, sâu bệnh và biến động nhu cầu theo mùa vụ, khiến người trồng thường gặp rủi ro về đầu ra.

Trước yêu cầu phát triển ngành hoa, cây cảnh theo hướng hiện đại, vừa qua, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 423/KH-UBND về phát triển sản xuất, tiêu thụ hoa, cây cảnh trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
Theo đó, đưa ngành hoa, cây cảnh trở thành ngành kinh tế sinh thái có giá trị gia tăng cao, ứng dụng công nghệ tiên tiến và chuyển đổi số, hình thành các chuỗi liên kết bền vững. Cùng với phát triển sản xuất hàng hóa, Hà Nội chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị các giống hoa, cây cảnh truyền thống; kết nối vùng sản xuất với du lịch làng nghề, cảnh quan đô thị, qua đó nâng cao thu nhập cho người dân và đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần của nhân dân Thủ đô.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Hà Nội xác định phát triển vùng sản xuất tập trung là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Việc tổ chức lại sản xuất phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của từng địa phương, gắn với Quy hoạch Thủ đô, nhu cầu thị trường và định hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương cho biết, Sở phối hợp với các địa phương hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất; đồng thời khảo nghiệm giống hoa, cây cảnh mới có giá trị kinh tế cao; từng bước chủ động sản xuất giống sạch bệnh, chất lượng cao bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào.
Cùng với đó, hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng thương hiệu số cho sản phẩm hoa, cây cảnh đặc trưng; tăng cường kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất giống, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản, logistics đến tiêu thụ. Các kênh thương mại điện tử, livestream và nền tảng giao dịch trực tuyến cũng được khuyến khích phát triển nhằm đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng…
Với định hướng phát triển đồng bộ từ sản xuất, công nghệ, xây dựng thương hiệu đến tiêu thụ và du lịch, ngành hoa, cây cảnh Hà Nội có cơ hội chuyển từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế sinh thái đa giá trị. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thu nhập cho người dân mà còn góp phần gìn giữ bản sắc làng nghề, tạo dựng những không gian cảnh quan đặc trưng, thúc đẩy phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại, bền vững.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.