Gỡ vướng chuyển đổi số, hướng tới quản lý minh bạch

Từ chủ trương đến thực tiễn quản lý

Ngày 18-9-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình hành động về tăng cường kỷ cương; xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong các hoạt động giáo dục.

Mục tiêu cốt lõi là xây dựng môi trường giáo dục công khai, minh bạch, thực hiện nghiêm tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, CSDL và AI trong quản lý giáo dục.

Theo lộ trình, đến hết năm học 2026 - 2027, ít nhất 95% cơ sở giáo dục phổ thông và 100% cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải ứng dụng công nghệ số, cơ sở dữ liệu trong quản lý hồ sơ, học bạ, điểm số và hỗ trợ giám sát quá trình thi, kiểm tra, đánh giá. Đến năm 2030, 100% cơ quan quản lý giáo dục và cơ sở giáo dục ứng dụng công nghệ số, sử dụng CSDL và AI để hỗ trợ quản lý, giám sát quá trình đánh giá, thi cử, cấp phát văn bằng, chứng chỉ.

Để đạt được mục tiêu này, việc rà soát năng lực thực tế của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục là nhiệm vụ cấp bách. Khoảng cách về hạ tầng mạng, thiết bị, kinh phí và nhân lực công nghệ có thể khiến tốc độ triển khai không đồng đều.

Chia sẻ từ thực tiễn triển khai, Hiệu trưởng Trường THPT Bất Bạt Nguyễn Thành Long cho biết, thực hiện chủ trương chuyển đổi số của ngành Giáo dục, Trường THPT Bất Bạt đã chủ động ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý và hoạt động chuyên môn từ nhiều năm nay.

Hiện nay, nhà trường sử dụng nền tảng Google Drive để quản lý, lưu trữ và chia sẻ hồ sơ chuyên môn, bao gồm giáo án, sổ điểm, sổ đầu bài và các tài liệu phục vụ công tác quản lý, giảng dạy. Đồng thời, nhà trường thực hiện chữ ký số thông qua VNPT Smart CA trên hệ thống cơ sở dữ liệu, góp phần đẩy mạnh xử lý hồ sơ điện tử và nâng cao hiệu quả công tác quản lý.

Trường THPT Bất Bạt cũng thường xuyên tổ chức tập huấn, hướng dẫn cán bộ, giáo viên sử dụng các nền tảng số, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong công việc. Bên cạnh đó, việc khai thác học liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học đang từng bước được quan tâm triển khai.

Tương tự, tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Unigo, để đáp ứng mục tiêu của ngành Giáo dục cũng như xây dựng cho nhà trường nền tảng số vững chắc, nhà trường đã triển khai ứng dụng công nghệ số trên 4 trụ cột. Về quản trị số, 100% hồ sơ, học bạ, điểm số được số hoá. Ngoài Cơ sở dữ liệu của Bộ, nhà trường còn có hệ thống quản trị ASC đảm bảo tính minh bạch với phụ huynh và cán bộ giáo viên. Đối với học sinh, toàn bộ học bạ, điểm số, nhận xét, điểm danh, thực đơn, học phí… đều được cập nhật thường xuyên; hồ sơ của nhà trường và giáo viên đều được lưu trữ và ký số tiến tới văn phòng không giấy.

“Về việc kiểm tra, đánh giá số, nhà trường tăng cường sử dụng công cụ số để kiểm tra, đánh giá. Nhà trường đang xây dựng ngân hàng câu hỏi để đưa lên hệ thống Uneed nội bộ. Mỗi học sinh đều có tài khoản để cập nhật việc ôn tập, làm bài kiểm tra đánh giá tuần, tháng, học kì…”, Phó Hiệu trưởng phụ trách, Trường Tiểu học và THCS Unigo Nguyễn Văn Khoa cho hay.

Bảo đảm điều kiện triển khai đồng bộ

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, các nhà trường cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc từ thực tế triển khai chuyển đổi số.

Theo Hiệu trưởng Trường THPT Bất Bạt Nguyễn Thành Long, khó khăn lớn hiện nay là chưa có giải pháp và hệ thống phần mềm được triển khai đồng bộ, thống nhất giữa các cơ sở giáo dục. Mỗi đơn vị có thể sử dụng những nền tảng và phương thức quản lý khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc kết nối, liên thông dữ liệu và chia sẻ kinh nghiệm triển khai.

Bên cạnh đó, hệ thống máy tính, trang thiết bị công nghệ thông tin và đường truyền Internet tại nhà trường chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, đặc biệt đối với việc tổ chức thi, kiểm tra trên máy tính. Ngoài ra, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận nhỏ giáo viên còn hạn chế, cần tiếp tục được bồi dưỡng, hỗ trợ để đáp ứng yêu cầu thực tế.

Từ những khó khăn trên, đại diện Trường THPT Bất Bạt kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng quan tâm xây dựng, triển khai các giải pháp chuyển đổi số đồng bộ, thống nhất, có khả năng kết nối và liên thông dữ liệu giữa các cơ sở giáo dục, tránh tình trạng mỗi đơn vị thực hiện theo một cách khác nhau.

“Chúng tôi cho rằng, để chuyển đổi số trong giáo dục đạt hiệu quả thực chất, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, nhà trường và các đơn vị cung cấp hạ tầng, giải pháp công nghệ. Qua đó, vừa bảo đảm tính thống nhất trong toàn ngành, vừa phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục”, Hiệu trường Trường THPT Bất Bạt nhấn mạnh.

Từ góc độ triển khai tại Trường Tiểu học và THCS Unigo, ông Nguyễn Văn Khoa cho rằng yếu tố con người là một thách thức đáng chú ý. Một bộ phận giáo viên có nhiều kinh nghiệm và vốn sống nhưng chưa hình thành thói quen làm việc trên môi trường số, hoặc chưa sẵn sàng thay đổi phương thức thực hiện công việc.

Chi phí đầu tư cho chuyển đổi số cũng là vấn đề cần tính toán dài hạn. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, việc xây dựng nền tảng số đòi hỏi nguồn lực không nhỏ và không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Trong khi đó, một số phần mềm, ứng dụng chưa tương thích hoặc thiếu khả năng liên thông, khiến giáo viên phải nhập dữ liệu trên nhiều hệ thống, làm tăng khối lượng công việc thay vì giảm tải.

Một vấn đề khác là hướng dẫn về pháp lý và an toàn dữ liệu cần được cụ thể hóa hơn trong quá trình triển khai. Theo đại diện nhà trường, giáo viên cần được tập huấn rõ ràng về trách nhiệm khi xử lý thông tin, quy trình bảo vệ dữ liệu và cách sử dụng các nền tảng số an toàn, thay vì chỉ tiếp cận các hướng dẫn mang tính nguyên tắc.

Để tháo gỡ những khó khăn này, đại diện Trường Tiểu học và THCS Unigo kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng nền tảng số thống nhất, có khả năng liên thông; tổ chức đào tạo, tập huấn thường xuyên và có hệ thống. Ở cấp trường, cần ưu tiên bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, hình thành những nhân tố nòng cốt trước khi mở rộng các nền tảng số. Đồng thời, việc xây dựng hành lang an toàn cho dữ liệu của học sinh và nhà trường cần được đặt lên hàng đầu.

Xây dựng môi trường giáo dục công khai, minh bạch và thực chất là nhiệm vụ không thể hoàn thành chỉ bằng công nghệ. Công nghệ số và AI tạo ra công cụ mới để kiểm chứng dữ liệu, nâng cao hiệu quả giám sát và hỗ trợ ra quyết định. Thế nhưng tính trung thực, liêm chính vẫn phụ thuộc vào chuẩn mực nghề nghiệp, kỷ luật thực thi và trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức. Khi dữ liệu được quản lý đúng, quy trình kiểm soát chặt chẽ và công nghệ được sử dụng có trách nhiệm, tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” mới thực sự đi vào đời sống, mang lại chất lượng giáo dục thực chất.