Văn hóa

Giữ hồn làng, mở nhịp sống mới

Đỗ Duẩn - Đức Hà • 16/09/2026 - 20:40

Trong quá trình xây dựng đời sống văn hóa mới, Hà Nội chú trọng hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, gắn Nhà văn hóa với không gian luyện tập, sinh hoạt cộng đồng và các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, Thành phố định hướng đổi mới cách tổ chức, khai thác, làm phong phú nội dung và linh hoạt không gian, thời gian hoạt động, để mỗi Nhà văn hóa thực sự trở thành điểm hẹn thường xuyên của cộng đồng.

Từ những chủ trương ấy, nhiều địa phương đang tìm cách phát huy công năng của các thiết chế cơ sở, đưa văn hóa, thể thao và những tiện ích mới đến gần hơn với đời sống nhân dân.

Tại xã Ô Diên (Hà Nội), cách làm đang được cụ thể hóa từ những không gian rất gần gũi với người dân. Thượng Hội là vùng đất có chiều sâu văn hóa, nơi ký ức quê hương được bồi đắp qua nhiều thế hệ, từ miếu Voi Phục bên dòng Nhuệ đến những giá trị văn hóa đã trở thành hồn cốt của làng quê.

Người Thượng Hội gìn giữ hát Chèo tàu, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, như một lời tri ân tiền nhân và cách trao gửi ký ức quê hương cho thế hệ mai sau.

Nhưng truyền thống không đứng yên. Từ những giá trị được vun bồi qua năm tháng, Thượng Hội đang mở ra những nhịp sống mới, nơi văn hóa, thể thao, học tập và công nghệ cùng hiện diện trong một không gian chung.

Trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đã lựa chọn Thượng Hội làm điểm triển khai mô hình sinh hoạt cộng đồng, đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Đến nay, Thượng Hội có một Nhà văn hóa - Khu thể thao và hai điểm sinh hoạt cộng đồng. Phòng đọc kết hợp cờ vua, cờ tướng tạo nên không gian cho những trang sách, những ván cờ và những cuộc gặp gỡ. Hội trường được khai thác linh hoạt cho hội nghị, sinh hoạt cộng đồng, văn nghệ, tập huấn, đồng thời là nơi tổ chức Yoga, Zumba, khiêu vũ thể thao. Ngoài sân là các hoạt động luyện tập, giao lưu và thi đấu thể thao phong trào.

5 giờ sáng, khi làng quê còn bảng lảng sương, câu lạc bộ dưỡng sinh đã bắt đầu buổi tập, mở đầu ngày mới bằng những nhịp thở chậm rãi, nhẹ nhàng.

6 giờ, tiếng nhạc dân vũ rộn lên, những bước chân nối nhau theo từng nhịp điệu, rồi tiếp đó là những đường cầu mạnh mẽ trên sân thể thao.

“

Bà Đỗ Thúy Hồng, thôn Thượng Hội, xã Ô Diên: Mỗi buổi tập không chỉ để rèn luyện sức khỏe, mà còn là dịp gặp gỡ, sẻ chia và tìm thấy niềm vui bên những người bạn quen. Từ người lớn tuổi đến lớp trẻ, mỗi người đều có thể lựa chọn cho mình một hoạt động phù hợp, cùng nhau tập luyện và trò chuyện sau những giờ lao động, học tập. Nhờ có không gian sinh hoạt chung, những cuộc gặp gỡ ấy trở nên thường xuyên hơn, để mọi người thêm gần gũi, gắn bó và cùng tạo nên không khí vui tươi trong cộng đồng.

Bên trong, Phòng Chuyển đổi số cộng đồng mở ra một nhịp sống khác. Từ VNeID, dịch vụ công trực tuyến đến thanh toán không dùng tiền mặt, những tiện ích số được hướng dẫn ngay trong không gian quen thuộc, để công nghệ từng bước đi vào đời sống.

9 giờ, những câu hát Chèo tàu vang lên. Làn điệu xưa được trao truyền qua các thế hệ, để di sản tiếp tục cất tiếng giữa cuộc sống hôm nay. Buổi chiều, những trang sách được mở ra, những ván cờ bắt đầu, rồi tiếng nhạc dân vũ lại rộn ràng trong các buổi tập.

17 giờ, tiếng hô của câu lạc bộ võ thuật trẻ em vang lên trên sân tập. Những thân hình nhỏ bé tập từng đường quyền, rèn sức khỏe, sự tập trung và tính kỷ luật.

18 giờ, tiếng nhạc chuyển sang lớp múa thiếu nhi. Những bước chân hồn nhiên nối nhau theo từng nhịp điệu, tạo nên một khoảng sân đầy sức sống.

Khi đêm xuống, sân bóng chuyền sáng đèn, nối dài những trận đấu, tiếng cổ vũ và những cuộc trò chuyện sau một ngày lao động.

Đến 20 giờ, những người phụ nữ lớn tuổi vẫn say sưa trong từng điệu múa. Những bước chân có thể chậm hơn, nhưng niềm vui và sự gắn bó thì vẫn vẹn nguyên.

21 giờ, Nhà văn hóa dần lắng lại, khép một ngày nhiều nhịp sống để sáng hôm sau lại mở cửa, đón những bước chân quen thuộc.

Bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên, cho rằng giá trị của mô hình không chỉ nằm ở cơ sở vật chất khang trang, mà quan trọng là cách tổ chức để Nhà văn hóa thực sự gần dân, có hoạt động thường xuyên và phát huy hiệu quả lâu dài. Việc đưa Phòng Chuyển đổi số cộng đồng vào Nhà văn hóa cũng giúp người dân dễ dàng tiếp cận VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số.

Nhờ đó, phong trào ngày càng duy trì nền nếp, còn Nhà văn hóa được khai thác liên tục từ sáng sớm đến tối muộn.

Bà Nguyễn Thị Bình thôn Thượng Hội, xã Ô Diên: Chia sẻ, từ người lớn tuổi đến lớp trẻ, ai cũng có thể tìm thấy hoạt động phù hợp; những buổi tập, những cuộc giao lưu đã trở thành một phần quen thuộc, giúp mọi người gặp gỡ và gắn kết hơn.

Xã Ô Diên dự kiến nhân rộng cách làm tại 22 Nhà văn hóa và 35 điểm sinh hoạt cộng đồng còn lại, để những không gian ấy thực sự trở thành mái nhà chung của cộng đồng.

Câu chuyện về một Nhà văn hóa được đánh thức bằng những hoạt động thiết thực cũng là cách cụ thể hóa chủ trương của Hà Nội trong xây dựng đời sống văn hóa mới. Khi mỗi không gian văn hóa, thể thao được khai thác linh hoạt, khi người dân trở thành chủ thể của các hoạt động, những thiết chế cơ sở sẽ không còn là những công trình đứng yên, mà trở thành những không gian sống động của cộng đồng.

Ở đó, văn hóa được gìn giữ, thể thao được lan tỏa, công nghệ đến gần hơn với đời sống và những con người ở nhiều thế hệ có thêm một mái nhà chung để gặp gỡ, sẻ chia.

Từ những mái Nhà văn hóa bình dị ở mỗi làng quê, Hà Nội đang từng bước bồi đắp một đời sống văn hóa mới nơi những giá trị truyền thống được gìn giữ trong nhịp sống hiện đại mỗi không gian cộng đồng trở thành một điểm tựa để người dân cùng sống, gắn kết và cùng tạo nên vẻ đẹp văn hóa của Thủ đô.

Nội dung: Đỗ Duẩn - Thiết kế: Đức Hà