Giải bài toán nhân lực y tế cơ sở để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân

Tham dự hội nghị về phía Trung ương có các đồng chí: Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà, Trưởng đoàn giám sát cùng các thành viên trong Đoàn.

Về phía thành phố Hà Nội có các đồng chí: Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn; Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai...

Bảo đảm mỗi trạm y tế có phòng khám đa khoa

Báo cáo với Đoàn giám sát, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện cho biết, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo bước chuyển căn bản về quy mô tổ chức và nguồn nhân lực của hệ thống y tế cơ sở. Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, toàn bộ nhân lực của các trung tâm y tế được chuyển về các trạm y tế xã, phường.

Trước khi sắp xếp, hệ thống trạm y tế có khoảng 4.700 nhân viên; hiện nay đã tăng lên 8.094 nhân viên, gần gấp đôi trước đây. Cùng với đó, từ 579 trạm y tế trước khi sắp xếp, Hà Nội tổ chức lại còn 126 trạm y tế xã, phường. Bình quân mỗi trạm hiện có khoảng 64 cán bộ, nhân viên y tế, trong đó trung bình 9 bác sĩ/trạm.

Ông Nguyễn Trọng Diện cho biết có 23 kiến nghị, tập trung vào 4 nhóm vấn đề, gồm: Thiếu nhân lực y tế, đặc biệt là bác sĩ tại tuyến xã, phường; cơ chế, chính sách tiền lương, phụ cấp và thu hút nhân lực; công tác bố trí, điều động, luân phiên cán bộ y tế; cùng các cơ chế về mua sắm, thanh toán bảo hiểm y tế và chuyển đổi số tại y tế cơ sở.

Thành phố đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giải quyết các kiến nghị của cử tri, đồng thời kiện toàn hệ thống y tế cơ sở, thực hiện các nghị quyết của Trung ương, Chính phủ và các văn bản chỉ đạo về chuyển đổi số, thu hút, đãi ngộ nhân lực y tế.

Về hoàn thiện cơ chế, chính sách, ông Nguyễn Trọng Diện cho biết ngay sau khi Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực, thành phố đã chỉ đạo xây dựng các nghị quyết đặc thù. Trong đó, nghị quyết về thu hút bác sĩ về công tác tại y tế cơ sở quy định mức hỗ trợ từ 50 đến 100 lần mức lương tối thiểu, tương đương 253-530 triệu đồng/người, tùy trình độ chuyên môn.

Song song với đó, thành phố xây dựng cơ chế luân phiên cán bộ chuyên môn từ các bệnh viện trung ương, bộ, ngành và bệnh viện của thành phố về hỗ trợ các trạm y tế xã, phường trong thời gian từ một tháng trở lên. Kinh phí thực hiện do thành phố bảo đảm.

Đối với chế độ phụ cấp ưu đãi nghề, hiện mới thực hiện theo quy định hiện hành đối với một số đối tượng. Riêng đội ngũ nhân viên y tế xã, phường, thành phố đang chờ hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 261 của Quốc hội để triển khai cơ chế thu nhập tăng thêm.

Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, hiện thành phố có 52 trạm y tế có phòng khám đa khoa, trong đó 3 trạm có 2 phòng khám đa khoa, với tổng cộng 55 phòng khám đa khoa trên toàn địa bàn. Ngành Y tế đang tham mưu UBND thành phố xây dựng mô hình mỗi trạm y tế có ít nhất một phòng khám đa khoa, có sự tham gia hỗ trợ chuyên môn của các bệnh viện tuyến trên, nhằm quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở.

Theo ông Nguyễn Trọng Diện, chính sách tiền lương, phụ cấp và thu nhập tăng thêm vẫn là một trong những khó khăn lớn trong thu hút nhân lực. Các cơ chế đặc thù của Hà Nội mới bắt đầu triển khai từ tháng 7-2026, trong khi các địa phương vẫn đang rà soát vị trí việc làm để xác định nhu cầu tuyển dụng.

Bên cạnh đó, công tác đào tạo, luân phiên cán bộ; chuyển đổi số; trang thiết bị, thuốc, vật tư y tế và điều kiện cơ sở vật chất tại nhiều trạm y tế vẫn còn nhiều khó khăn. Riêng về chuyển đổi số, hiện các trạm y tế đang phải sử dụng khoảng 30 phần mềm khác nhau theo hướng dẫn của Bộ Y tế nhưng chưa được tích hợp trên một nền tảng thống nhất, gây nhiều khó khăn trong cập nhật và khai thác dữ liệu.

Ngoài các nhiệm vụ của trung tâm y tế trước đây được chuyển về, trạm y tế còn tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ mới, kéo theo nhu cầu nhân lực ngày càng cao. Trong giai đoạn 2025-2026, toàn ngành cũng ghi nhận hơn 400 nhân viên y tế nghỉ hưu, thôi việc hoặc chuyển sang khu vực y tế tư nhân, trong khi công tác tuyển dụng còn gặp nhiều khó khăn.

Ông Nguyễn Trọng Diện cho biết, thời gian tới, Sở Y tế sẽ tham mưu UBND thành phố giao Sở Nội vụ, Sở Y tế và các địa phương rà soát, sắp xếp lại mạng lưới trạm y tế và nhân lực theo hướng khoa học, phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm từng địa bàn.

"Thời gian đầu, việc sắp xếp chủ yếu mang tính cơ học nên giữa các xã, phường vẫn còn sự chênh lệch về số lượng nhân lực và điểm trạm. Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức, xây dựng các mô hình trạm y tế phù hợp với từng khu vực của Thủ đô để đáp ứng tốt hơn yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân", Giám đốc Sở Y tế Hà Nội nhấn mạnh.

Chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh, đây là chuyên đề có ý nghĩa quan trọng, nhận được sự quan tâm lớn của cử tri cả nước, đặc biệt là cử tri Thủ đô. Trước buổi làm việc với UBND thành phố Hà Nội, Đoàn giám sát đã khảo sát thực tế tại Trạm Y tế xã Ô Diên và làm việc với UBND xã Ô Diên; đồng thời, làm việc với Sở Y tế Hà Nội để nắm bắt tình hình triển khai thực tế.

Đề cập định hướng phát triển ngành y tế, bà Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở và y tế dự phòng làm nền tảng vững chắc của hệ thống y tế quốc gia. Định hướng này càng có ý nghĩa trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hướng tới xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm.

Theo Trưởng đoàn giám sát, để hiện thực hóa mục tiêu đó, các trạm y tế phải đủ điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu; đồng thời được bảo đảm đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, được bố trí hợp lý, có chế độ đãi ngộ phù hợp để yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.

“

"Giải quyết bài toán nhân lực y tế cơ sở không đơn thuần là sắp xếp tổ chức bộ máy, mà là giải pháp căn cơ, mang tính quyết định để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân", bà Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh.

Nêu rõ mục tiêu của đợt giám sát, bà Trần Thị Nhị Hà cho biết, trước hết Đoàn đánh giá thực chất kết quả giải quyết các kiến nghị của cử tri về nhân lực y tế xã, phường; xác định những nội dung đã được giải quyết, hiệu quả đạt được cũng như những vấn đề còn tồn tại. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để tổng hợp vào báo cáo giám sát và phục vụ hoạt động chất vấn, trả lời chất vấn tại Quốc hội.

Bên cạnh đó, Đoàn giám sát nhận diện đầy đủ những khó khăn, vướng mắc trong bảo đảm nhân lực cho hệ thống y tế xã, phường, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; làm rõ nguyên nhân thuộc về cơ chế, chính sách hay khâu tổ chức thực hiện.

Theo bà Trần Thị Nhị Hà, Hà Nội được lựa chọn là một trong những địa phương trọng điểm của đợt giám sát bởi nhiều lý do cả về chính trị và thực tiễn. Là Thủ đô của cả nước với tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu chăm sóc sức khỏe rất lớn, các trạm y tế xã, phường của Hà Nội đang quản lý địa bàn đông dân cư, đặt ra yêu cầu cao về quy mô, cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.

Hà Nội là địa phương đầu tiên thực hiện chuyển các trạm y tế thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, phường. Đây là bước đổi mới quan trọng, đồng thời là cơ sở thực tiễn để đánh giá cơ chế quản lý nhân lực, phân công nhiệm vụ và bảo đảm tính thống nhất về chuyên môn của toàn hệ thống sau khi tổ chức lại.

Bà Trần Thị Nhị Hà cũng nhấn mạnh, Quốc hội kỳ vọng thành phố sẽ phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù được trao để xây dựng những chính sách vượt trội, nhất là trong phát triển nguồn nhân lực y tế cơ sở thông qua việc cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 bằng các nghị quyết của HĐND thành phố.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng được đánh giá là địa phương có nhiều sáng tạo trong thu hút, đãi ngộ và phát triển nhân lực y tế với các cơ chế đặc thù. Những mô hình hiệu quả cần được đánh giá khách quan, toàn diện để nhân rộng; đồng thời kịp thời điều chỉnh những bất cập còn tồn tại.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Trưởng đoàn giám sát nhấn mạnh, cùng với đầu tư cơ sở vật chất, Hà Nội cần đặc biệt quan tâm đến nguồn lực vận hành, nhất là đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và cơ chế phối hợp với các bệnh viện tuyến trên, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh và cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế.

Đoàn giám sát cũng đề nghị Hà Nội sớm xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật đối với các dịch vụ y tế dự phòng, làm cơ sở xây dựng đơn giá đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các trạm y tế.

Về phát triển nguồn nhân lực, thành phố chủ động khai thác các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 để đào tạo nhân lực y tế ngay tại chỗ, tăng cường liên kết với các cơ sở đào tạo trên địa bàn.

Theo bà Trần Thị Nhị Hà, những ý kiến thu nhận được tại buổi làm việc sẽ là cơ sở quan trọng để Đoàn giám sát hoàn thiện báo cáo trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện chính sách, tháo gỡ những khó khăn trong phát triển nhân lực y tế cơ sở, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Đoàn giám sát và xác định đây không chỉ là việc hoàn thiện báo cáo hay trả lời kiến nghị của cử tri mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động của hệ thống y tế cơ sở, để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ban đầu thuận lợi hơn, đội ngũ cán bộ y tế yên tâm công tác và phát huy năng lực.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố cho rằng, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trạm y tế xã, phường mới đã có quy mô, chức năng, nhiệm vụ lớn hơn nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng mất cân đối về số lượng và cơ cấu nhân lực giữa các địa phương; chất lượng đội ngũ chưa đồng đều, một số chuyên khoa còn thiếu bác sĩ.

Thành phố sẽ chỉ đạo Sở Y tế, Sở Nội vụ và UBND các xã, phường khẩn trương rà soát toàn bộ nhu cầu nhân lực tại từng trạm y tế, trên cơ sở quy mô dân số, khối lượng công việc, mô hình bệnh tật, danh mục kỹ thuật và vị trí việc làm. Kết quả rà soát sẽ là căn cứ để điều động, luân chuyển, tuyển dụng và bố trí nhân lực phù hợp, khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu.

Cùng với đó, thành phố tiếp tục duy trì cơ chế các bệnh viện tuyến trên hỗ trợ toàn diện cho y tế cơ sở; quy định rõ trách nhiệm của từng bệnh viện về chuyên khoa hỗ trợ, thời gian luân phiên, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo tại chỗ, bảo đảm nâng cao năng lực thực chất cho các trạm y tế.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố cũng yêu cầu Sở Y tế phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thiện báo cáo theo đúng thực tiễn, đồng thời tổng hợp đầy đủ các kiến nghị của Đoàn giám sát thành danh mục nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn hoàn thành và định kỳ báo cáo tiến độ thực hiện.