Gia tăng bệnh nhi mắc vảy cá bẩm sinh nhập viện điều trị

Thực tế này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức về phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và quản lý bệnh lâu dài.

Biến chứng nặng, nhiều trẻ phải điều trị nội trú

Trong thời gian gần đây, Khoa Bệnh da di truyền hiếm gặp và Ứng dụng công nghệ tế bào gốc, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhi đến khám do có biểu hiện bệnh vảy cá bẩm sinh.

Điển hình là trường hợp bé gái 5 tháng tuổi, sinh non ở tuần thai thứ 36. Ngay sau khi chào đời, trẻ đã xuất hiện các biểu hiện điển hình của da cá bẩm sinh như đỏ da toàn thân, da căng bóng, lộn mi mắt. Sau sinh, trẻ được chăm sóc trong lồng ấp khoảng một tháng, đến khi tự thở được mới xuất viện.

Sau khi xuất viện, trẻ vẫn trong tình trạng khô da, bong vảy dày toàn thân. Gia đình duy trì chăm sóc tại nhà bằng cách thoa kem dưỡng ẩm khoảng hai lần mỗi ngày. Tuy nhiên, khoảng một tuần trước khi nhập viện, các tổn thương đỏ da và bong vảy tăng hơn, nên gia đình đã đưa trẻ đến Bệnh viện Da liễu Trung ương để thăm khám và điều trị.

Khi nhập viện, trẻ có tình trạng đỏ da và bong vảy lan tỏa trên hơn 90% diện tích cơ thể. Các tổn thương biểu hiện bằng những lớp vảy cám mỏng màu nâu xen kẽ các mảng vảy dày ở thân mình, tay và chân. Bệnh nhi được chỉ định điều trị nội trú với các biện pháp chăm sóc chuyên sâu nhằm phục hồi hàng rào bảo vệ da, giảm tình trạng đỏ da, làm mềm lớp vảy, hạn chế mất nước qua da, đồng thời phòng ngừa bội nhiễm và các biến chứng.

Bệnh nhi được dưỡng ẩm tích cực bằng các thuốc mỡ làm mềm da, chăm sóc da nhẹ nhàng, sử dụng thuốc bôi chống viêm phù hợp theo từng vùng tổn thương, kết hợp kháng sinh trong điều trị.

Sau khoảng một tuần điều trị và chăm sóc nội trú, tình trạng da của trẻ cải thiện rõ rệt. Các tổn thương đỏ da giảm đáng kể, da mềm hơn, giảm bong vảy dày, tình trạng căng nứt da được cải thiện. Trẻ bú tốt, sức khỏe toàn thân ổn định và tiếp tục được theo dõi, hướng dẫn chăm sóc lâu dài sau khi ra viện.

Một trường hợp khác là bệnh nhân nam 14 tuổi, có biểu hiện khô da, bong vảy ngay từ sau sinh. Mặc dù vượt qua giai đoạn sơ sinh và phát triển thể chất bình thường, trẻ vẫn thường xuyên đối mặt với tình trạng khô da, nứt da và bong vảy tái diễn nhiều lần.

Trước đây, bệnh nhân từng được thăm khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và được chẩn đoán mắc bệnh vảy cá bẩm sinh. Tuy nhiên, do không duy trì tái khám định kỳ và việc chăm sóc, dưỡng ẩm tại nhà chưa được thực hiện thường xuyên nên bệnh không được kiểm soát tốt. Trong đợt này, các tổn thương khô da và bong vảy tiến triển nặng hơn, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, buộc bệnh nhân phải nhập viện để điều trị.

Chăm sóc đúng cách quyết định hiệu quả điều trị

Theo các chuyên gia y tế, vảy cá bẩm sinh là bệnh da di truyền, do bất thường các gen tham gia cấu trúc và chức năng hàng rào thượng bì. Hậu quả là lớp sừng hình thành bất thường, da mất nước, dày lên và bong vảy liên tục. Phần lớn các thể nặng biểu hiện ngay sau sinh bằng màng da căng bóng bao phủ cơ thể, gọi là màng collodion; sau đó màng này nứt, bong dần và để lại tình trạng đỏ da, khô da, bong vảy toàn thân.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Vũ Thái Hà, Trưởng Khoa Bệnh da di truyền hiếm gặp và Ứng dụng công nghệ tế bào gốc, Bệnh viện Da liễu Trung ương, da bình thường là hàng rào bảo vệ cơ thể trước mất nước, vi khuẩn, nấm, kích ứng và thay đổi nhiệt độ. Ở người mắc vảy cá bẩm sinh, hàng rào này bị suy yếu. Trẻ sơ sinh có thể mất nước qua da, tăng natri máu, hạ hoặc tăng thân nhiệt, nhiễm trùng da, nhiễm trùng huyết, khó bú, suy dinh dưỡng, suy hô hấp hoặc viêm phổi.

Ở trẻ lớn và thanh thiếu niên, chăm sóc không đều đặn có thể làm da khô dày, bong vảy nhiều, nứt kẽ, chảy máu, đau, ngứa, mất ngủ, hạn chế vận động, bội nhiễm da và giảm chất lượng cuộc sống. Vảy dày ở ống tai ngoài có thể gây giảm thính lực dẫn truyền; lộn mi và khô mắt kéo dài có thể ảnh hưởng giác mạc; dày sừng lòng bàn tay bàn chân có thể gây đau khi đi lại hoặc cầm nắm.

Điều trị vảy cá bẩm sinh không phải điều trị một đợt là khỏi, mà là quá trình chăm sóc lâu dài, cá thể hóa theo tuổi, thể bệnh, mức độ đỏ da, mức độ dày sừng, nguy cơ nhiễm trùng và khả năng tuân thủ của gia đình.

Bác sĩ Hà cho biết, chăm sóc da đúng cách đóng vai trò quyết định trong kiểm soát bệnh vảy cá bẩm sinh và phòng ngừa các biến chứng. Người bệnh nên tắm bằng nước ấm, sử dụng các sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, tránh các loại xà phòng có tính tẩy rửa mạnh. Sau khi tắm, cần lau khô nhẹ nhàng và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm để tăng khả năng giữ nước và phục hồi hàng rào bảo vệ da.

Việc dưỡng ẩm cần được duy trì đều đặn ít nhất hai lần mỗi ngày, thậm chí nhiều hơn ở những trường hợp da khô nặng. Đối với người bệnh có tình trạng da khô, nứt kẽ nhiều, các chế phẩm dạng thuốc mỡ nền petrolatum thường được ưu tiên sử dụng.

Bên cạnh đó, các thuốc tiêu sừng hoặc điều hòa quá trình sừng hóa chỉ được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt cần thận trọng ở trẻ nhỏ do nguy cơ hấp thu thuốc qua da cao. Người bệnh cũng cần được theo dõi lâu dài để phát hiện sớm các biến chứng, đồng thời khám mắt, tai định kỳ, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và sự phát triển thể chất nhằm bảo đảm hiệu quả điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi trẻ có biểu hiện bất thường về da ngay sau sinh hoặc tình trạng khô da, bong vảy lan tỏa kéo dài, gia đình không nên tự điều trị hoặc chỉ chăm sóc bằng dưỡng ẩm tại nhà. Việc thăm khám tại cơ sở chuyên khoa sẽ giúp xác định chính xác thể bệnh, đánh giá mức độ tổn thương và nguy cơ biến chứng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị, hướng dẫn chăm sóc phù hợp cũng như tư vấn di truyền cho gia đình khi cần thiết.