Đừng để người cao tuổi dính bẫy vì cô đơn

Hợp đồng kỳ nghỉ bản chất là mô hình mua trước quyền sở hữu không gian nghỉ dưỡng tại các khu resort cao cấp trong một khoảng thời gian nhất định mỗi năm, kéo dài từ vài năm đến hàng chục năm. Tuy nhiên tại Việt Nam, hiện nay, mô hình này bị các đối tượng xấu lợi dụng, biến thành “cạm bẫy tài chính” tinh vi. Số người bị hại rơi vào bẫy của các đối tượng xấu, trở thành nạn nhân của các hợp đồng kỳ nghỉ ngày càng nhiều với số tiền bị lừa đặc biệt lớn.

Một trong những bị hại là nghệ sĩ nhân dân Hương Dung (Đoàn Nghệ thuật Công an nhân dân). Nghệ sĩ Hương Dung đã lên tiếng cảnh báo cộng đồng từ cuối năm 2024. Khi đó, bà từng chủ động liên hệ phóng viên để cảnh báo nhưng chưa nhận được sự hưởng ứng rộng rãi. Ban đầu, bà Hương Dung ký hợp đồng hoàn toàn tự nguyện để phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng của gia đình. Tuy nhiên, khi không còn nhu cầu và muốn chuyển nhượng lại, bà liên tục bị nhân viên tư vấn hứa hẹn bán được giá cao, với điều kiện phải đóng trước 20% tiền hoa hồng hoặc chi phí thủ tục. Khi khách hàng lo sợ mất tiền và muốn lấy lại khoản cũ, các đối tượng lại tư vấn đóng thêm tiền để “hợp thức hóa” và tiếp tục rơi sâu vào bẫy của tội phạm…

Hay như trường hợp của Thầy thuốc ưu tú, Tiến sĩ, bác sĩ Thái Hỷ Thìn, khi biết mình bị lừa mất tiền, ông đã tìm đến các công ty môi giới với hy vọng lấy lại số vốn đã mất. Tuy nhiên tại đây, ông bị thuyết phục mua thêm thẻ hội viên, vay tiền thế chấp căn nhà đang ở và tiếp tục rơi sâu vào “bẫy” của những người tự nhận có thể giúp ông đòi lại tài sản…

Sau nhiều cảnh báo từ cơ quan chức năng, vừa qua, Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố 25 vụ án với 201 bị can liên quan đến chiêu thức lừa đảo này. Đại tá Chu An Thanh, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Hà Nội cho biết, thời gian qua, cơ quan Công an nhận được nhiều đơn tố giác của người dân về việc bị nhiều công ty du lịch lừa đảo thông qua các hợp đồng “sở hữu kỳ nghỉ”. Sau quá trình xác minh và lập chuyên án đấu tranh, lực lượng chức năng đã bóc gỡ một mạng lưới tội phạm có tổ chức, vận hành một cách tinh vi và chuyên nghiệp. Điểm đáng lưu ý, các nhóm đối tượng cầm đầu đã thành lập hệ thống lên tới 27 công ty khác nhau để thực hiện hành vi phạm tội. Bộ máy của các công ty này được phân cấp vô cùng chặt chẽ với từng bộ phận chuyên biệt: Từ nhóm chỉ đạo chiến lược, nhóm viễn thông chuyên gọi điện lôi kéo, đến nhóm tư vấn trực tiếp tại hiện trường. Đặc biệt, các đối tượng lừa đảo đa phần là người trẻ, có học thức và các đối tượng sẵn sàng đánh đổi đạo đức để lừa người cao tuổi bởi được chi trả mức hoa hồng rất cao, dao động từ 2% đến 20% giá trị hợp đồng.

Các chuyên gia tâm lý cho rằng, người cao tuổi dễ dàng trở thành “con mồi” của tội phạm lừa đảo không phải vì yếu kém về nhận thức mà bởi họ sở hữu những đặc điểm tâm lý, hoàn cảnh sống và nguồn tài sản khiến tội phạm dễ dàng nhắm tới. Khi nghỉ hưu, nhiều người phải đối diện với khoảng trống về vai trò và ý nghĩa cuộc sống. Những lời hứa về chăm sóc sức khỏe, cuộc sống an nhàn hay cơ hội đầu tư cho thế hệ sau dễ chạm tới mong muốn được cống hiến và được ghi nhận của họ. Khi có ai đó gọi điện hỏi thăm, nhớ ngày sinh nhật, dành thời gian trò chuyện hoặc thể hiện sự quan tâm, người cao tuổi cảm thấy mình được trân trọng và rất dễ rơi vào bẫy nếu bị nhắm tới. Do vậy, biện pháp bảo vệ tốt nhất là giúp người cao tuổi có chỗ dựa tinh thần, luôn có gia đình đồng hành, cùng nhau thiết lập các “nguyên tắc gia đình hạnh phúc” về cách ứng xử trên không gian mạng.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam khuyến cáo, bên cạnh việc nâng cao cảnh giác của người dân, công tác truyền thông và phòng ngừa cần được thực hiện sớm hơn. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng bảo vệ pháp luật, cần chủ động phát hiện, cảnh báo và phân tích thủ đoạn lừa đảo cho người dân ngay từ khi các mô hình này mới xuất hiện.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm cũng cho rằng, các cơ quan báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến kiến thức, giúp người dân nhận diện các chiêu trò thao túng tâm lý và nâng cao khả năng tự bảo vệ mình trước những hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.