Đưa Luật Thủ đô vào cuộc sống từ những việc làm gần dân

Địa chỉ pháp lý gần dân ở phường Đống Đa

Tại phường Đống Đa, mô hình “Điểm hỗ trợ thủ tục hành chính và tư vấn pháp luật cộng đồng” mở thêm một cách làm mới trong phổ biến, giáo dục pháp luật: Không chỉ tuyên truyền để người dân biết luật, mà trực tiếp hỗ trợ nhân dân vận dụng pháp luật để giải quyết những vấn đề cụ thể.

Mô hình được UBND phường Đống Đa ra mắt ngày 12-5, nhằm hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện, đúng quy định; đồng thời tư vấn, hướng dẫn pháp luật trong các lĩnh vực thường phát sinh vướng mắc như dân sự, hộ tịch, đất đai, hôn nhân và gia đình, an sinh xã hội. Người dân được tư vấn và hỗ trợ miễn phí.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Đống Đa Nguyễn Trọng Hải, địa bàn có mật độ dân cư cao, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính và hỗ trợ pháp lý rất lớn. Thực tế này đòi hỏi việc hỗ trợ người dân phải được thực hiện từ sớm, từ gần và ngay tại địa bàn dân cư.

Điểm đáng chú ý là mô hình không hoạt động riêng lẻ mà có sự phối hợp giữa chính quyền cơ sở với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Hà Nội, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, Hội Luật gia thành phố Hà Nội và Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 3. Đây là cơ sở để những câu hỏi của người dân được tiếp nhận, phân loại và hướng dẫn bởi người có chuyên môn, hạn chế tình trạng giải thích thiếu thống nhất hoặc phải đi lại nhiều nơi.

Các điểm hỗ trợ được tổ chức tại trụ sở UBND phường, nhà văn hóa khu dân cư, điểm sinh hoạt cộng đồng và trên nền tảng số. Người dân có thể tiếp cận trực tiếp, qua điện thoại, Zalo hoặc thông qua tổ dân phố, các tổ chức đoàn thể. Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, người ít sử dụng dịch vụ công trực tuyến hoặc những trường hợp cần được giải thích kỹ trước khi hoàn thiện hồ sơ.

Từ một thủ tục hộ tịch, hồ sơ đất đai đến mâu thuẫn trong gia đình, khu dân cư, việc được tư vấn đúng ngay từ đầu không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn góp phần phòng ngừa tranh chấp, khiếu kiện kéo dài.

Để người dân được hỏi, được giải đáp

Không chỉ đưa pháp luật đến người dân qua những tài liệu phổ biến, tại phường Khương Đình, Phú Thượng, Hai Bà Trưng, Ba Đình, Xuân Phương, Yên Hòa, Nghĩa Đô hay xã Chương Dương, Kiều Phú... hoạt động tuyên truyền đang được gắn với chính những vấn đề phát sinh trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính và đời sống khu dân cư.

Chỉ nói riêng tại phường Khương Đình, trong hội nghị đối thoại về thủ tục hành chính tổ chức cuối tháng 6-2026, đại diện các tổ dân phố, người dân và doanh nghiệp đã trực tiếp trao đổi với chính quyền phường về chất lượng phục vụ tại Điểm Phục vụ hành chính công. Bên cạnh việc ghi nhận tinh thần trách nhiệm của cán bộ, một số ý kiến thẳng thắn phản ánh hệ thống phần mềm đôi lúc còn chậm, xảy ra lỗi kết nối; diện tích khu vực tiếp nhận hồ sơ còn hạn chế vào giờ cao điểm.

Những phản ánh này cho thấy, đưa pháp luật vào cuộc sống không chỉ là giúp người dân hiểu thêm một đạo luật, mà còn phải giải quyết những vướng mắc cụ thể khi họ thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Điểm Phục vụ hành chính công phường Khương Đình tiếp nhận 9.132 hồ sơ, trong đó 8.433 hồ sơ được nộp trực tuyến, chiếm hơn 92%. Có 8.988 hồ sơ được giải quyết đúng hạn và trước hạn, đạt 99,78%. Tuy nhiên, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cao cũng đặt ra yêu cầu phải hỗ trợ tốt hơn đối với người cao tuổi, người chưa thành thạo công nghệ hoặc gặp khó khăn khi hệ thống phát sinh lỗi.

Trước các kiến nghị của người dân, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Khương Đình Trần Xuân Duy cho biết, phường sẽ tiếp tục bổ sung, chỉnh trang cơ sở vật chất; hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến tại nhà và triển khai đặt lịch hẹn nhằm giảm áp lực tại điểm giao dịch. Phó Chủ tịch UBND phường Đỗ Văn Khải cũng khẳng định, địa phương sẽ rà soát, đơn giản hóa quy trình, nâng cao năng lực cán bộ và phát huy vai trò của các tổ chuyển đổi số cộng đồng, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả phục vụ.

Song song với đối thoại thủ tục hành chính, phường Khương Đình phối hợp Hội Luật gia thành phố Hà Nội tổ chức phổ biến Luật Thủ đô năm 2026 gắn với tập huấn Luật Hòa giải ở cơ sở cho gần 150 cán bộ, tổ trưởng tổ dân phố và tổ trưởng tổ hòa giải. Thay vì chỉ giới thiệu các điều khoản, báo cáo viên trao đổi kỹ năng vận động, thuyết phục và xử lý những mâu thuẫn thường gặp trong cộng đồng dân cư.

Theo Phó Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Hà, đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giữ vai trò nòng cốt trong tuyên truyền pháp luật, vận động người dân chấp hành quy định và giải quyết mâu thuẫn trên tinh thần tự nguyện, tôn trọng sự thỏa thuận của các bên. Qua mỗi vụ việc được tháo gỡ ngay tại khu dân cư, những nguyên tắc pháp luật được chuyển hóa thành cách ứng xử cụ thể, gần gũi với người dân.

Từ thực tế tại Đống Đa và Khương Đình cũng như các địa bàn khác có thể thấy, Luật Thủ đô năm 2026 chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân không còn là người tiếp nhận thông tin một chiều.