Đơn giá thấp, chi phí tăng: Bài toán khó của ngành dệt may

Theo báo cáo của Hiệp hội, kim ngạch xuất khẩu dệt may 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 22,2 tỷ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xơ sợi, vải, phụ liệu và vải không dệt duy trì tăng trưởng khá (từ 5,6% đến 10,6%), trong khi hàng may mặc giảm nhẹ 0,4% do sức mua tại các thị trường lớn chưa phục hồi mạnh.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất, đạt 6,81 tỷ USD (tăng 1,3%, chiếm khoảng 45%); EU là điểm sáng với 1,94 tỷ USD (tăng 8,8%); Nhật Bản và Hàn Quốc giảm lần lượt 6,2% và 8,9%. Ngành tiếp tục xuất siêu, ước đạt gần 10 tỷ USD trong 6 tháng…

Ông Vũ Đức Giang- Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cho hay, dệt may vẫn là ngành xuất khẩu chủ lực, thâm dụng lao động, đóng góp lớn vào xuất siêu, việc làm và an sinh xã hội. Toàn ngành tăng trưởng dương nhưng chưa đồng đều. Đơn hàng nhìn chung không quá khó khăn, nhưng khó khăn lớn nhất là đơn giá thấp, chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ tăng, biên lợi nhuận mỏng.

Nguyên do được chỉ ra, ngành đang đối mặt nhiều thách thức khi sức mua tại các thị trường lớn phục hồi chậm; cạnh tranh gay gắt về giá; phụ thuộc 60–70% nguyên phụ liệu nhập khẩu; chi phí tuân thủ ESG, truy xuất nguồn gốc gia tăng; và rủi ro chính sách thương mại, đặc biệt là cuộc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ liên quan đến lao động cưỡng bức.

Từ kết quả đạt 22,2 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, ngành dệt may đặt mục tiêu đạt khoảng 48 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong cả năm 2026. Để hoàn thành mục tiêu này, theo Chủ tịch VITAS Vũ Đức Giang, doanh nghiệp cần tập trung giữ đơn hàng, nâng hiệu quả sản xuất, phát triển nguồn nguyên phụ liệu trong nước, chuyển từ gia công sang các phương thức có giá trị gia tăng cao như FOB, ODM, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, sản xuất xanh và đa dạng hóa thị trường.

Theo ông Giang, thị trường dệt may trong nước với quy mô khoảng 5,5 tỷ USD và hơn 100 triệu dân có tiềm năng trở thành "trụ đỡ", giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường quốc tế.

Để tạo động lực phát triển dài hạn, VITAS kiến nghị Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển công nghiệp dệt - nhuộm - hoàn tất, nâng cao tỷ lệ tự chủ nguyên phụ liệu, cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ các vướng mắc về thuế, lao động và gia công quốc tế. Hiệp hội cũng đề xuất đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại và xử lý các rào cản thương mại để mở rộng dư địa xuất khẩu.

Bên cạnh các kiến nghị về chính sách, VITAS cho biết sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp phát triển theo bốn định hướng lớn gồm phát triển thị trường và thương hiệu, tăng cường kết nối chuỗi cung ứng quốc tế, thúc đẩy phát triển bền vững và đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.