Một giao dịch đổi 15.000 Nhân dân tệ qua mạng xã hội tại Hà Nội phát sinh vụ việc khi bên nhận tiền không thanh toán đủ 40 triệu đồng. Sự việc cảnh báo nguy cơ mất tài sản và đặt ra những vấn đề pháp lý về mua bán ngoại tệ, dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.
Công an thành phố Hà Nội vưà khởi tố Nguyễn Chí Thanh (sinh năm 2002, trú tại phường Thanh Liệt) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, liên quan đến vụ giao dịch đổi ngoại tệ qua mạng xã hội tại xã Đại Thanh.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 15h ngày 2-6-2026, ông Yu Qian Rong (sinh năm 2002, quốc tịch Trung Quốc) đăng trên Facebook thông tin tìm người đổi Nhân dân tệ sang đồng Việt Nam.
Sau đó, tài khoản Zalo mang tên “Pearl Houses” liên hệ, thỏa thuận tỷ giá 1 Nhân dân tệ tương đương 3.905 đồng Việt Nam và hẹn gặp tại khu vực CT8B, Khu đô thị Đại Thanh, xã Đại Thanh.

Khoảng 18h15 cùng ngày, ông Rong gặp Nguyễn Chí Thanh, chuyển 15.000 Nhân dân tệ qua ứng dụng Alipay theo mã QR do Thanh cung cấp, tương đương 58.575.000 đồng.
Tuy nhiên, Thanh chỉ chuyển 18.575.000 đồng vào tài khoản ngân hàng BIDV của ông Rong. Số tiền 40 triệu đồng còn lại chưa được thanh toán.
Sau sự việc, Thanh không tiếp tục phối hợp giải quyết, rời khỏi nơi cư trú và nhiều lần vắng mặt khi được cơ quan công an triệu tập.
Công an xã Đại Thanh tiến hành xác minh, rà soát thông tin và phối hợp với gia đình vận động Thanh đến làm việc. Ngày 10-11, Thanh đến cơ quan công an đầu thú.
Ngày 12-11, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Chí Thanh về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” theo khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Từ vụ việc, vấn đề đặt ra là hành vi nhận tiền nhưng không thanh toán đầy đủ có thể bị xem xét là lừa đảo trong trường hợp nào? Đồng thời, việc mua bán ngoại tệ giữa các cá nhân có phù hợp quy định pháp luật hay không?
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Phạm Quốc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cho biết cần xem xét cả dấu hiệu chiếm đoạt tài sản và việc tuân thủ quy định quản lý ngoại hối. Đây là hai vấn đề pháp lý khác nhau, phải được đánh giá trên cơ sở chứng cứ cụ thể.
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, người sử dụng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác, khi đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Luật sư Phạm Quốc Thanh phân tích, điểm quan trọng để phân biệt hành vi lừa đảo với tranh chấp dân sự là thủ đoạn gian dối và mục đích chiếm đoạt. Cần làm rõ người nhận tiền có cố tình đưa ra thông tin sai sự thật để tạo lòng tin, khiến bên kia giao tài sản hay không.
Nếu một người ngay từ đầu không có ý định thanh toán nhưng sử dụng thông tin gian dối để nhận ngoại tệ rồi chiếm đoạt, hành vi có thể có dấu hiệu lừa đảo. Ngược lại, nếu các bên thực sự có ý định giao dịch nhưng sau đó phát sinh bất đồng hoặc chậm thanh toán, cần làm rõ nguyên nhân trước khi xác định trách nhiệm.
Đối với vụ việc tại xã Đại Thanh, mặc dù cơ quan điều tra đã khởi tố bị can Nguyễn Chí Thanh, việc xác định trách nhiệm hình sự cuối cùng vẫn phải căn cứ vào kết quả điều tra, truy tố và xét xử theo quy định pháp luật.
Một vấn đề đáng chú ý khác là tính hợp pháp của việc mua bán ngoại tệ qua mạng xã hội.
Theo luật sư, cá nhân được sở hữu ngoại tệ hợp pháp nhưng hoạt động mua bán, chuyển đổi ngoại tệ phải tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối. Việc các bên tự thỏa thuận tỷ giá không đồng nghĩa giao dịch được pháp luật cho phép.
Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 9-2-2026, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, bao gồm hành vi mua bán ngoại tệ giữa các cá nhân.
Theo Điều 27 nghị định này, hành vi mua bán ngoại tệ giữa cá nhân với giá trị dưới 1.000 USD hoặc ngoại tệ tương đương có thể bị phạt cảnh cáo. Với giá trị từ 1.000 USD đến dưới 10.000 USD, mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Những giao dịch có giá trị lớn hơn có thể chịu mức xử phạt tương ứng theo quy định.
Trong vụ việc tại xã Đại Thanh, giao dịch liên quan đến 15.000 Nhân dân tệ. Để xác định có vi phạm quy định về ngoại hối hay không, cơ quan có thẩm quyền cần làm rõ bản chất giao dịch, chủ thể thực hiện, phương thức chuyển tiền và quy định áp dụng đối với từng bên.
Luật sư Phạm Quốc Thanh lưu ý, việc một bên mang quốc tịch nước ngoài không đồng nghĩa hoạt động đổi tiền với cá nhân tại Việt Nam mặc nhiên hợp pháp. Đồng thời, giao dịch có dấu hiệu vi phạm quy định về ngoại hối cũng không làm mất quyền trình báo, yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người có tài sản bị chiếm đoạt.
Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, người liên quan cần kịp thời trình báo cơ quan công an, cung cấp lịch sử chuyển tiền, tin nhắn thỏa thuận, mã giao dịch và thông tin tài khoản nhận tiền. Đây là những chứng cứ quan trọng để xác minh dòng tiền và làm rõ hành vi.
Từ vụ việc trên, luật sư khuyến nghị người dân thận trọng trước những lời mời đổi ngoại tệ trên mạng xã hội, đặc biệt khi đối tác không rõ thông tin hoặc yêu cầu chuyển tiền trước. Khi có nhu cầu mua bán ngoại tệ, nên thực hiện tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc địa điểm được phép.
Giao dịch ngoại tệ qua các kênh không được phép tiềm ẩn nguy cơ mất tài sản và vi phạm quy định về quản lý ngoại hối. Lựa chọn địa điểm giao dịch hợp pháp, kiểm tra thông tin đối tác và lưu giữ chứng từ là những biện pháp cần thiết để phòng ngừa rủi ro, bảo vệ quyền lợi mỗi người.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.