Cảnh giác lừa đảo công nghệ những tháng cuối năm

Nắm bắt xu hướng giải trí mới, nhiều đối tượng đã dựng lên các ứng dụng quảng cáo rầm rộ chiêu trò “vừa xem phim ngắn AI vừa kiếm tiền”. Theo chị Nguyễn Thanh T. (trú tại Hà Nội) - là người thường xuyên xem phim ngắn AI trên mạng xã hội, khi người dùng xem đủ thời lượng, ban đầu hệ thống cộng tiền thưởng vào tài khoản ảo để tạo niềm tin. Đến khi người xem bị cuốn vào các tập phim gay cấn, đánh vào tâm lý vừa tò mò với diễn biến của phim, vừa muốn nhận thưởng, ứng dụng ép tải app bên thứ ba chứa mã độc, hoặc yêu cầu nạp tiền thật để “nâng cấp VIP”, “xác minh danh tính” mới cho rút thưởng rồi cắt đứt liên lạc.

Bên cạnh đó, thị trường mua sắm và đi lại cuối năm cũng bị tội phạm công nghệ lợi dụng triệt để. Nhắm vào nhu cầu về quê đón Tết tăng cao, kẻ gian lập hàng loạt fanpage, website giả mạo các hãng hàng không và công ty du lịch. Chúng tung combo vé máy bay, phòng khách sạn giá rẻ bất ngờ để dụ khách chuyển tiền đặt cọc rồi chiếm đoạt tài sản. Tương tự, anh T.Đ.L. (Hà Tĩnh) cũng suýt sập bẫy khuyến mãi mua sắm ảo khi thấy tài khoản mạng xã hội rao bán đồ trang trí Tết rẻ hơn thị trường 40% và ép chuyển khoản cọc trước.

Nghiêm trọng nhất vẫn là chiêu trò mạo danh lực lượng chức năng. Theo thông tin từ Công an Thành phố Hà Nội, thời gian gần đây xuất hiện tình trạng các đối tượng sử dụng số điện thoại lạ gọi đến tự xưng là cán bộ công an. Kẻ lừa đảo lấy lý do thông tin căn cước, dữ liệu dân cư của phụ huynh hoặc con em cần "xác thực gấp" hoặc "cập nhật vào sổ hộ khẩu điện tử, sau đó đề nghị người dân liên hệ với một "cán bộ phụ trách" qua số điện thoại do chúng cung cấp để được hướng dẫn giải quyết.

Các đối tượng còn dùng thủ đoạn tinh vi sử dụng công nghệ Deepfake kết hợp Deepvoice/Voicefake để mạo danh cán bộ công an. Thay vì chỉ gọi điện thoại thông thường dễ bị nghi ngờ, chúng chủ động gọi video call qua Zalo, Telegram hoặc Messenger cho nạn nhân. Nạn nhân nhìn thấy người mặc "quân phục" công an ngồi trong phòng làm việc có cờ, phù hiệu sẽ dễ dàng lập tức tin tưởng và làm theo chỉ dẫn. Khi người dân liên hệ, các đối tượng từng bước dẫn dụ nạn nhân truy cập vào các đường link trang web lạ, cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP ngân hàng. Ngay khi người dân thao tác theo hướng dẫn, các đối tượng sẽ chiếm quyền kiểm soát thiết bị và rút sạch tiền trong tài khoản ngân hàng.

Trao đổi về làn sóng lừa đảo dịp cuối năm 2026, là một người làm việc trong lĩnh vực công nghệ, anh Nguyễn Duy Thành - Giám đốc Công ty TNHH phát triển thương mại và dịch vụ Thành Minh cho rằng, tội phạm hiện nay không còn dùng những tin nhắn sai chính tả thô sơ mà ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa kịch bản, nhân bản giọng nói, làm giả hình ảnh giống thật.

Trước diễn biến phức tạp, bám sát tâm lý hiếu kỳ, sợ hãi hoặc ham rẻ dịp cuối năm để phát tán link độc, anh Nguyễn Duy Thành khuyến cáo người dùng tuyệt đối không mở đường link lạ, không cung cấp mã OTP và không cài đặt tệp tin (như file APK) không rõ nguồn gốc; không bấm vào đường link rút gọn hoặc link đính kèm tin nhắn SMS/Zalo; không quét mã QR tại nơi công cộng nếu chưa rõ nguồn gốc; khi mua vé máy bay, đặt tour du lịch hoặc săn khuyến mãi cuối năm, cần kiểm tra kỹ tên miền website (tránh các trang có ký tự lạ, đuôi .xyz, .vip, .cc mạo danh thương hiệu lớn). Đồng thời, bật xác thực hai yếu tố (2FA) cho toàn bộ tài khoản mạng xã hội và email cá nhân...

Lực lượng công an cũng đưa ra cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo phổ biến hiện nay, tập trung vào 5 nhóm thủ đoạn chính mà người dân cần đặc biệt lưu ý: Nhóm 1- Mạo danh cơ quan, tổ chức để chiếm đoạt tài sản; Nhóm 2 - Lừa đảo bằng công nghệ AI, Deepfake, DeepVoice; Nhóm 3 - Lừa đảo đầu tư tài chính và tuyển dụng việc làm; Nhóm 4 - Lừa đảo trong hoạt động mua bán trực tuyến; Nhóm 5 - Đánh cắp dữ liệu, chiếm quyền điều khiển thiết bị.

Để tránh trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo, Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; không chuyển tiền khi chưa xác minh chính xác danh tính người nhận; không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người lạ.

Ngoài ra, lực lượng công an cũng khẳng định không làm việc, không yêu cầu xác thực dữ liệu hay hướng dẫn cài đặt phần mềm qua điện thoại và mạng xã hội. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi vấn lừa đảo, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý kịp thời.