Doanh nghiệp bảo hiểm thành viên không phải tham gia tố tụng trong mọi tranh chấp bảo hiểm

Trong số các án lệ mới được công bố, Án lệ số 85/2026/AL về việc tham gia tố tụng của doanh nghiệp bảo hiểm thành viên theo hợp đồng nguyên tắc đồng bảo hiểm được đặc biệt quan tâm bởi liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm và việc giải quyết tranh chấp hợp đồng bảo hiểm trên thực tế.

Làm rõ trách nhiệm trong mô hình đồng bảo hiểm

Theo nội dung án lệ, tình huống phát sinh từ một hợp đồng nguyên tắc đồng bảo hiểm giữa nhiều doanh nghiệp bảo hiểm. Trong đó, các bên thỏa thuận doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu là đơn vị trực tiếp ký kết hợp đồng bảo hiểm với khách hàng, thực hiện việc giải quyết bồi thường và chi trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ bồi thường cho khách hàng, doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu có quyền yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên hoàn trả phần trách nhiệm tài chính theo tỷ lệ đồng bảo hiểm đã cam kết. Hợp đồng đồng thời không quy định các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên có trách nhiệm trực tiếp đối với bên mua bảo hiểm.

Trong vụ việc được lựa chọn làm án lệ, bên mua bảo hiểm chỉ ký kết hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu và phát sinh tranh chấp liên quan đến hợp đồng này. Trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu cũng không yêu cầu tòa án đưa các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Từ đó, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao xác định rằng các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên không phải là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án và không cần thiết phải đưa vào tham gia tố tụng.

Việc công bố Án lệ số 85/2026/AL được đánh giá là góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn xét xử các tranh chấp bảo hiểm có yếu tố đồng bảo hiểm.

Theo nội dung án lệ, khi quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên chỉ phát sinh trong quan hệ nội bộ với doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu, còn khách hàng chỉ giao kết hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu thì tranh chấp giữa khách hàng và doanh nghiệp bảo hiểm không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ tố tụng trực tiếp của các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên.

Điều này giúp hạn chế việc mở rộng không cần thiết số lượng đương sự trong vụ án, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp, đồng thời bảo đảm đúng bản chất pháp lý của mô hình đồng bảo hiểm.

Bảo đảm tính hiệu quả trong giải quyết tranh chấp

Luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng đây là một án lệ có giá trị thực tiễn cao đối với lĩnh vực bảo hiểm.

Trong hoạt động đồng bảo hiểm, khách hàng thường chỉ làm việc và ký hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm đứng đầu. Các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên chỉ tham gia phân chia rủi ro và trách nhiệm tài chính trên cơ sở thỏa thuận nội bộ giữa các doanh nghiệp bảo hiểm với nhau.

“Án lệ đã làm rõ nguyên tắc quan trọng là phải xác định đúng chủ thể có quyền và nghĩa vụ trực tiếp trong quan hệ tranh chấp. Khi bên mua bảo hiểm không có quan hệ hợp đồng trực tiếp với các doanh nghiệp bảo hiểm thành viên thì việc không đưa các đơn vị này tham gia tố tụng sẽ giúp bảo đảm tính hiệu quả, tránh kéo dài quá trình giải quyết vụ án”, luật sư Đinh Thị Nguyên nhận định.

Bên cạnh đó, án lệ mới sẽ là căn cứ quan trọng để các tòa án áp dụng thống nhất trong quá trình xét xử các tranh chấp bảo hiểm có yếu tố đồng bảo hiểm, đồng thời tạo sự minh bạch cho các doanh nghiệp bảo hiểm khi thiết kế mô hình hợp tác và phân chia trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh.

Việc TAND Tối cao tiếp tục công bố các án lệ mới cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của án lệ trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Các án lệ không chỉ góp phần giải quyết những khoảng trống hoặc cách hiểu khác nhau của pháp luật mà còn tạo cơ sở để các tòa án áp dụng thống nhất khi xử lý các vụ việc có tình tiết tương tự.