Điều chỉnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tạo điều kiện phát triển sản phẩm du lịch đặc thù

Chuyển từ hỗ trợ dự án sang phát triển sản phẩm

Phát biểu góp ý về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) đề nghị chuyển hướng tư duy từ hỗ trợ thông qua các dự án sang phát triển sản phẩm, dịch vụ và hệ sinh thái du lịch. Theo đại biểu, phát triển du lịch không chỉ là thu hút những dự án lớn mà quan trọng hơn là tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, phát huy lợi thế từng địa phương và vai trò của người trực tiếp làm du lịch.

Đại biểu cho rằng, các tiêu chí đối với từng nhóm dự án hiện khá phức tạp, trong khi để đáp ứng những điều kiện này không dễ dàng. Ngay cả một dự án du lịch có tổng vốn đầu tư từ 1.000 tỷ đồng trở lên cũng đã là quy mô lớn, khó thực hiện đối với nhiều địa phương.

Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị nghiên cứu thiết kế lại Điều 5 theo hướng chỉ quy định một loại dự án là dự án du lịch chất lượng cao. Theo đại biểu Trịnh Xuân An, trong tiêu chí chất lượng cao đã bao hàm tính trọng điểm và chiến lược. Về quy mô vốn, mức 3.000 tỷ đồng cho một dự án du lịch đã là rất lớn, do đó cần cân nhắc để quy định phù hợp, đồng thời kết hợp với các tiêu chí khác nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Một vấn đề khác được đại biểu lưu ý là cần làm rõ phạm vi ưu đãi đối với các dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp kinh doanh bất động sản, bảo đảm ưu đãi thực sự dành cho hoạt động du lịch.

Đại biểu Trịnh Xuân An phân tích, chính sách phát triển du lịch có thể tạo động lực thúc đẩy bất động sản phát triển, nhưng nếu không quy định chặt chẽ sẽ dẫn đến tình trạng ưu đãi du lịch một cách gián tiếp cho hoạt động kinh doanh bất động sản. Vì vậy, nội dung này cần tiếp tục được nghiên cứu, làm rõ.

Góp ý về phát triển sản phẩm du lịch và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 9, đại biểu Trịnh Xuân An bày tỏ đồng tình với việc đưa cơ chế này vào dự thảo Nghị quyết và cho rằng cần xem xét lại phạm vi các hoạt động được đưa vào diện thí điểm.

Theo đại biểu, dự thảo quy định thử nghiệm có kiểm soát đối với các tổ hợp nghệ thuật biểu diễn, trung tâm hòa nhạc, lễ hội, hoạt động kinh tế đêm 24/7... Trong khi đó, nhiều hoạt động như tổ chức biểu diễn nghệ thuật, hòa nhạc, lễ hội hay phát triển kinh tế đêm không nhất thiết phải thực hiện thí điểm tại địa phương mới có thể triển khai.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị điều chỉnh Điều 9 theo hướng chú trọng tạo điều kiện để địa phương chủ động quyết định, phát triển những sản phẩm du lịch gắn với đặc trưng, lợi thế và bản sắc riêng. Ngay cả những hoạt động như hội chợ truyền thống ở cấp xã cũng có thể trở thành sản phẩm du lịch nếu được tổ chức phù hợp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và giá trị của hoạt động du lịch.

Gắn ưu đãi du lịch với hiệu quả đầu tư, lợi ích của người dân

Tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá dự thảo đã tiếp thu nhiều nội dung quan trọng, như: Bổ sung chính sách hỗ trợ riêng cho du lịch cộng đồng, ưu tiên lao động địa phương, thiết lập đầu mối giải quyết thủ tục, phân cấp thử nghiệm có kiểm soát cho địa phương và ưu tiên ngân sách đầu tư hạ tầng công cộng.

Thảo luận về địa bàn và tiêu chí dự án tại Điều 3, Điều 5, đại biểu đánh giá việc dự thảo tách các dự án du lịch cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái, làng nghề quy mô vừa và nhỏ thành nhóm không áp dụng ngưỡng vốn, lao động của dự án lớn; đồng thời yêu cầu dự án được hưởng ưu đãi phải tạo ít nhất 20% việc làm cho lao động địa phương là phù hợp với đặc thù du lịch Việt Nam.

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, sức hấp dẫn của du lịch Việt Nam được tạo nên từ di sản, cảnh quan, văn hóa các dân tộc, ẩm thực, làng nghề và những trải nghiệm cộng đồng. Do đó, chính sách cần tạo điều kiện để các mô hình du lịch quy mô nhỏ, gắn với người dân địa phương phát triển.

Về thủ tục tại Điều 6 và hỗ trợ doanh nghiệp tại Điều 7, đại biểu đánh giá cao cơ chế một đầu mối, liên thông thủ tục khi đủ điều kiện, tái sử dụng hồ sơ đã có và công khai tiến độ giải quyết. Tuy nhiên, cần quy định rõ trách nhiệm điều phối và thời hạn phản hồi để bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình thực hiện.

Đối với chính sách hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm OCOP, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị mức hỗ trợ phải gắn với giá trị hàng hóa thực mua và hợp đồng trực tiếp với chủ thể sản xuất. Qua đó, bảo đảm lợi ích đến đúng hộ dân, hợp tác xã và các làng nghề, tránh tình trạng chính sách hỗ trợ không đến được đối tượng thụ hưởng trực tiếp.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Điều 9, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, đây là bước tiến trong phân cấp, trao quyền cho địa phương. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung ngay trong Nghị quyết nguyên tắc tham vấn người dân chịu tác động trực tiếp; quy định cụ thể tiêu chí đánh giá và cơ chế tạm dừng kịp thời khi phát sinh nguy cơ nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt của người dân.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh, Nghị quyết chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp các dự án tiềm năng nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và cộng đồng địa phương tiếp cận chính sách hỗ trợ; bảo đảm mỗi đồng ngân sách được ưu tiên cho hạ tầng thiết yếu và những giá trị chung mà người dân cùng được hưởng.

“

“Du lịch Việt Nam sẽ phát triển bền vững khi đầu tư góp phần làm nổi bật bản sắc địa phương, người dân có thêm năng lực và sinh kế, lợi ích từ du lịch được chia sẻ công bằng với chính những địa phương đã tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến”, đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh.

Phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Đại biểu nhấn mạnh, phát triển du lịch không chỉ nhằm khai thác tài nguyên, thu hút khách và tăng doanh thu, mà còn phải tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế, bảo tồn các giá trị văn hóa và nâng cao đời sống cộng đồng dân cư tại điểm đến.

Cụ thể, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ du lịch không làm biến dạng, mai một bản sắc, phong tục tập quán và không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống. Đồng thời, yêu cầu các dự án du lịch cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái, làng nghề phải có phương án bảo tồn giá trị văn hóa đặc trưng và đánh giá tác động của hoạt động du lịch đối với đời sống cộng đồng.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, quy định về sự tham gia của cộng đồng và phương án phân chia lợi ích tại khoản 6 Điều 5 cần được cụ thể hóa, tránh chỉ dừng ở cam kết trên giấy tờ. Bởi thực tế, tài nguyên du lịch ở nhiều vùng quê chính là cảnh quan, di sản, phong tục và nghề truyền thống do người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, khi du lịch phát triển, lợi ích kinh tế đôi khi chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp, còn người dân chỉ tham gia những công việc đơn giản với thu nhập thiếu ổn định. Vì thế, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị quy định rõ hình thức tham gia, trách nhiệm, quyền lợi của cộng đồng và cơ chế chia sẻ lợi ích giữa nhà đầu tư với người dân, phải tham vấn cộng đồng chịu tác động trực tiếp.

Nhấn mạnh yêu cầu phát triển du lịch bền vững, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, hiệu quả du lịch không nên chỉ đo bằng số lượng khách, thời gian lưu trú hay doanh thu, mà còn phải được đánh giá qua những giá trị văn hóa được gìn giữ, sinh kế được tạo ra và mức độ thụ hưởng của người dân.

Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự thảo Nghị quyết một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trân trọng cảm ơn các đại biểu đã quan tâm, đóng góp 65 lượt ý kiến tại tổ và 13 lượt ý kiến tại hội trường. Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo theo hướng chỉ lựa chọn những vấn đề thực sự đặc thù; một số chính sách mới thực hiện thí điểm có thời hạn, thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.