Diện mạo mới của bốt Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân trong Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026

Tháp nước Hàng Đậu trở thành không gian âm thanh độc đáo

Nằm giữa khu vực phố cổ Hà Nội, tháp nước Hàng Đậu (thường được người dân gọi là Bốt Hàng Đậu) là một công trình kiến trúc có vị trí đặc biệt trong ký ức đô thị. Không chỉ gắn với lịch sử hình thành và phát triển của thành phố, công trình còn là một điểm nhấn kiến trúc quen thuộc, chứng kiến những biến chuyển của không gian phố phường qua nhiều thế hệ.

Tại Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 với tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ”, tháp nước Hàng Đậu tiếp tục được đưa vào hành trình khai thác, phát huy giá trị di sản bằng những cách tiếp cận nghệ thuật mới. Ngày 14-11, tháp nước Hàng Đậu là nơi diễn ra tác phẩm sắp đặt âm thanh “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) của nghệ sĩ Thụy Sĩ Patrick Kessler cùng Chuchchepati Orchestra, với phần sáng tác của nghệ sĩ âm thanh Ludwig Berger và sự tham gia giám tuyển, quản lý sản xuất của nhà dân tộc nhạc học Thụy Sĩ Johannes Rühl. Đây là một trong những sự kiện mở màn cho Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026.

Tác phẩm được xây dựng từ 59 bản ghi âm khoa học về giao tiếp bằng rung động của côn trùng, do 13 nhà khoa học từ 8 quốc gia cung cấp, trong đó có Đại học Fribourg và Viện Nghiên cứu Tuyết và Tuyết lở WSL SLF (Davos) của Thụy Sĩ. Lần đầu tiên, tháp nước Hàng Đậu, công trình di sản gắn bó với đời sống đô thị Hà Nội hơn một thế kỷ, được chuyển hóa thành một không gian âm thanh đắm chìm, mở cửa miễn phí cho công chúng trong suốt 15 ngày của Lễ hội.

Đáng chú ý, tháp nước Hàng Đậu còn là nơi diễn ra chương trình nghệ thuật “Hà Nội Sáng Đèn”, do giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh phụ trách. Đây là chuỗi hoạt động nghệ thuật về đêm, đưa các không gian giàu giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc của Thủ đô trở thành điểm gặp gỡ giữa nghệ sĩ và công chúng. Nghệ sĩ Nguyễn Quốc Hoàng Anh chia sẻ, chương trình biểu diễn tại tháp Hàng Đậu sẽ mang đến trải nghiệm mới mẻ về nghệ thuật đương đại, với sự hợp tác của các nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế.

Việc đưa tháp nước Hàng Đậu vào chuỗi hoạt động sáng tạo cũng góp phần mở rộng không gian văn hóa ra ngoài những địa điểm biểu diễn, triển lãm truyền thống. Di sản kiến trúc trở thành một phần của đời sống nghệ thuật đô thị, tạo thêm sức hấp dẫn cho hành trình khám phá Hà Nội, đồng thời gợi mở khả năng khai thác các công trình có giá trị lịch sử theo hướng linh hoạt, sáng tạo và bền vững.

Chợ Đồng Xuân – phòng thể nghiệm kinh tế sáng tạo

Nếu tháp nước Hàng Đậu gợi mở cách tiếp cận mới đối với di sản kiến trúc, thì chợ Đồng Xuân lại là một thử nghiệm đáng chú ý về kết nối nghệ thuật với hoạt động thương mại và cộng đồng. Đây là lần đầu tiên một khu chợ truyền thống vẫn đang hoạt động được lựa chọn làm “phòng thể nghiệm kinh tế sáng tạo” trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội.

Từ ngày 14 đến 28-11, triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân” sẽ diễn ra ngay trong không gian buôn bán thường nhật của khu chợ. Thay vì đưa các tác phẩm nghệ thuật vào một không gian trưng bày tách biệt, triển lãm khai thác chính kiến trúc, hàng hóa, âm thanh và nhịp sống đặc trưng của chợ làm chất liệu sáng tạo. Qua đó, công chúng có thể tiếp cận một Đồng Xuân vừa thân thuộc, vừa mới mẻ thông qua ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Triển lãm do nghệ sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc nghệ thuật Heritage Art Space, đảm nhiệm vai trò giám tuyển, với sự tham gia của 26 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ, trong đó có 20 nghệ sĩ quốc tế. Đáng chú ý, các tiểu thương không chỉ là những người chứng kiến sự thay đổi của không gian chợ mà còn đóng góp câu chuyện, ký ức và chất liệu đời sống cho quá trình sáng tạo.

Theo giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, việc “chạm” vào Đồng Xuân không chỉ là tiếp cận một quần thể kiến trúc tiêu biểu của Hà Nội mà còn là chạm tới lịch sử, đời sống của hơn 2.400 tiểu thương đang buôn bán tại đây. Trong số đó, có những người đã ngoài 90 tuổi vẫn gắn bó với khu chợ mỗi ngày. Chính những câu chuyện, ký ức và hoạt động giao thương thường nhật đã tạo nên chiều sâu văn hóa riêng của Đồng Xuân.

Thông qua “Chạm Đồng Xuân”, ranh giới giữa không gian nghệ thuật và không gian thương mại được mở rộng. Nghệ sĩ có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với đời sống cộng đồng, trong khi tiểu thương và người dân trở thành một phần của quá trình sáng tạo. Công chúng không chỉ đến xem tác phẩm mà còn được trải nghiệm một không gian văn hóa sống động, nơi nghệ thuật hiện diện giữa những hoạt động thường ngày.

Quan trọng hơn, việc lựa chọn chợ Đồng Xuân làm phòng thể nghiệm kinh tế sáng tạo còn gắn với định hướng xây dựng Trung tâm Kinh tế sáng tạo Đồng Xuân. Đây là hướng đi nhằm kết nối nghệ nhân, nhà thiết kế, tiểu thương và doanh nghiệp, từng bước hình thành những sản phẩm, dịch vụ có giá trị từ nguồn lực di sản và tri thức bản địa. Những hoạt động sáng tạo vì thế không chỉ dừng lại ở phạm vi một sự kiện mà được kỳ vọng mở ra khả năng duy trì các mô hình hợp tác, sản xuất và thương mại lâu dài.

Từ Bốt Hàng Đậu đến chợ Đồng Xuân, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 mở ra những cách tiếp cận mới trong việc phát huy giá trị di sản, đưa các không gian giàu dấu ấn lịch sử hòa vào nhịp sống đương đại thông qua ngôn ngữ nghệ thuật và sáng tạo. Những trải nghiệm độc đáo này hứa hẹn mang đến cho người dân và du khách một góc nhìn mới mẻ về sức sống của di sản Thủ đô.