Đề xuất thiết bị giám sát hành trình phải có chức năng tự động phát hiện, cảnh báo an toàn

Bộ Tư pháp đang xem xét thẩm định dự thảo Nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ, do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.

Tăng cường khả năng phòng ngừa tai nạn

Trước xu hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong quản lý giao thông, dự thảo Nghị định đã đưa ra nhiều nội dung mới nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa tai nạn, nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động vận tải và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Theo Tờ trình dự thảo Nghị định, trên thế giới, nhiều quốc gia có hệ thống giao thông tiên tiến như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc... từ rất lâu đã triển khai hệ thống quản lý thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện vận tải nhằm kịp thời phát hiện, cảnh báo các hành vi gây mất an toàn giao thông (như buồn ngủ, hút thuốc lá trong xe, buông hai tay khỏi vô lăng); hành vi vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông (như sử dụng điện thoại khi lái xe, không thắt dây đai an toàn, điều khiển xe quá thời gian quy định, chạy quá tốc độ, dùng chân điều khiển xe...).

Tuy nhiên, các văn bản pháp luật hiện hành của Việt Nam chưa quy định các thiết bị này phải có chức năng tự động phát hiện và cảnh báo an toàn để kịp thời phòng ngừa, cảnh báo sớm nguy cơ gây tai nạn giao thông.

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, quá trình tổ chức thực hiện Luật Giao thông đường bộ trước đây và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cho thấy, mặc dù đã có quy định về lắp thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, tuy nhiên các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào quản lý hoạt động vận tải, chưa chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ trong phát hiện và cảnh báo các hành vi vi phạm của người lái xe nhằm mục đích phòng ngừa tai nạn giao thông.

Nhiều đơn vị kinh doanh vận tải dù hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, nhưng vẫn chưa thực sự chú trọng đến việc tự quản lý lái xe và phương tiện thông qua công nghệ. Điều này khiến các nguy cơ gây mất an toàn giao thông vẫn tiềm ẩn, chưa được ngăn chặn kịp thời.

Truyền dữ liệu về máy chủ theo thời gian thực

Để tháo gỡ những vướng mắc và bắt kịp xu thế công nghệ, dự thảo Nghị định đã quy định xe ô tô kinh doanh vận tải, xe ô tô đầu kéo, xe cứu thương, xe cứu hộ giao thông đường bộ, xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách theo quy định tại khoản 2 Điều 35 và khoản 2 Điều 54 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật theo quy định của Nghị định này và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Đặc biệt, các thiết bị này không chỉ là công cụ ghi hình thụ động mà phải có chức năng tự động phát hiện, tự động cảnh báo an toàn đối với các hành vi vi phạm pháp luật và các hành vi gây mất an toàn của người lái xe.

Thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách có thể tích hợp trong một hoặc nhiều thiết bị để lắp trên xe nhưng phải đáp ứng đầy đủ chức năng, yêu cầu kỹ thuật theo quy định của Nghị định này và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Trong trường hợp thiết bị giám sát trên phương tiện giao thông đường bộ thực hiện chức năng bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo thì phải theo quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Đồng thời, các thiết bị phải thực hiện truyền dữ liệu về máy chủ dịch vụ và máy chủ của Cục Cảnh sát giao thông theo thời gian thực. Dữ liệu này bao gồm toàn bộ hành trình, tốc độ, thông tin dừng đỗ, hình ảnh người lái xe và hình ảnh trong khoang chở khách trong mọi điều kiện ánh sáng. Việc này giúp lực lượng chức năng có cái nhìn trực diện, xuyên suốt về quá trình vận hành của phương tiện, đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều được ghi nhận và xử lý nghiêm minh…

Theo Bộ Công an, năm 2025, lực lượng Cảnh sát giao thông trên toàn quốc đã xử phạt hơn 3,3 triệu trường hợp vi phạm trật tự, an toàn giao thông, phạt tiền hơn 6.720 tỷ đồng, riêng đối với lái xe kinh doanh vận tải sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử khác khi điều khiển phương tiện và việc lắp đặt, hoạt động của thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe 13.865 trường hợp (chiếm 0,36% các hành vi vi phạm)...