Cú sốc dầu mỏ đẩy kỳ vọng lãi suất tăng trở lại

Giá nhiên liệu tăng khiến chi phí vận chuyển hàng hóa leo thang, trong khi lạm phát vẫn chưa hạ đủ nhanh để các ngân hàng trung ương có thể nới lỏng chính sách tiền tệ.

Tại Mỹ, giá xăng bình quân trên toàn quốc đã lên khoảng 4,28 USD/gallon. Giá dầu diesel tăng 59%, lên 5,98 USD/gallon. Đáng chú ý, chỉ số giá sản xuất tháng 8-2026 tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước, sau mức 4,7% của tháng 7-2026. Diễn biến này khiến thị trường thay đổi đáng kể kỳ vọng về cuộc họp sắp tới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Khả năng Fed tăng lãi suất đang được tính đến nhiều hơn, trong khi Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa nâng lãi suất chủ chốt lần thứ hai trong năm nay.

Một số nhà kinh tế cho rằng, đợt tăng mạnh của giá năng lượng trong tháng 9-2026 có thể đủ lớn để tác động đến lựa chọn chính sách của Fed. Giá dầu càng neo ở mức cao, áp lực lạm phát càng khó giảm nhanh, đồng thời dư địa để hạ lãi suất càng bị thu hẹp.

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tiến sát mức 5%, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ. Chi phí vay dài hạn tăng không chỉ gây sức ép lên thị trường tài chính mà còn đẩy lãi suất vay mua nhà, vay kinh doanh và nhiều khoản tín dụng khác lên cao.

Lãi suất vay mua nhà tại Mỹ đã trở lại mức cao nhất trong hơn 1 năm, trong khi doanh số nhà hiện hữu tiếp tục giảm. Người mua nhà phải đối mặt với chi phí vay đắt đỏ hơn, còn doanh nghiệp cũng phải tính đến chi phí vốn khi cân nhắc các kế hoạch đầu tư mới.

Cùng lúc, chỉ số S&P 500 giảm phiên thứ tư liên tiếp, Nasdaq đi xuống, trong khi các thị trường lớn ở châu Âu cũng mất điểm. Giá năng lượng cao hơn làm tăng chi phí đầu vào, còn lãi suất cao hơn khiến chi phí vốn gia tăng. Hai sức ép này xuất hiện đồng thời trong bối cảnh triển vọng tăng trưởng không còn nhiều khả năng chống chịu thêm một cú sốc.

Khi hóa đơn nhiên liệu, chi phí vận chuyển và giá hàng hóa cùng tăng, người dân phải dành nhiều tiền hơn cho các khoản chi thiết yếu. Nếu lãi suất tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực sẽ càng lớn đối với những hộ gia đình đang trả nợ vay, khiến tác động của một đợt tăng giá dầu lan rộng hơn nhiều so với riêng thị trường năng lượng.

Khả năng giá dầu sớm hạ nhiệt hiện phụ thuộc đáng kể vào hoạt động vận tải qua các tuyến hàng hải trong khu vực xung đột. Trước chiến sự, khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, lưu lượng tàu qua đây hiện chỉ còn một phần nhỏ so với trước.

Theo Kpler, ngày 9-9 chỉ có 12 tàu đi qua eo biển này, so với hơn 130 tàu mỗi ngày trước đó. Xuất khẩu dầu của Saudi Arabia cũng giảm mạnh. Sản lượng tháng 8-2026 được báo cáo ở mức khoảng 6,2 triệu thùng/ngày, thấp hơn 23% so với tháng 7 và là mức thấp nhất trong năm 2026.

Ở phía Nam Biển Đỏ, việc lực lượng Houthis giành quyền kiểm soát Mocha, một cảng quan trọng tại Yemen, làm gia tăng rủi ro đối với tuyến hàng hải qua eo biển Bab al-Mandab. Đây cũng là một trong những tuyến vận chuyển được Saudi Arabia sử dụng để giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

Nếu cả Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ cùng chịu sức ép, các tuyến thay thế sẽ không còn nhiều. Saudi Arabia buộc phải đưa thêm dầu theo hướng Bắc, qua Biển Đỏ và kênh đào Suez, đồng nghĩa với hành trình dài hơn và chi phí vận chuyển cao hơn.

Thị trường từng đánh giá quá cao mức độ gián đoạn nguồn cung sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022. Lần này, một số phân tích cho rằng, kỳ vọng nguồn cung sớm trở lại bình thường có thể đang quá lạc quan.

Theo S&P Global Energy, thị trường dầu đang dần thích nghi với một “trạng thái bình thường mới” của mặt bằng giá cao hơn, khi triển vọng chấm dứt xung đột ngày càng trở nên mờ nhạt. “Thị trường không trở lại trạng thái yên ổn, mà đang thích nghi với một trạng thái bình thường mới được định hình bởi xung đột chưa được giải quyết và rủi ro hàng hải kéo dài”, S&P Global Energy nhận định.

Các nhà phân tích cho rằng, căng thẳng tại Vịnh Ba Tư chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng. “Nếu có điều gì đáng chú ý, thì các tín hiệu hiện nay lại đang hướng tới nguy cơ leo thang hơn nữa, tiếp tục tạo sức ép tăng giá”, nhóm phân tích viết trong một báo cáo nghiên cứu.