"Đòn răn đe" của Iran làm nóng giá dầu toàn cầu

Iran gia tăng sức ép với Mỹ tại Hormuz

Iran ngày 8-9 cảnh báo Mỹ về một cuộc “chiến tranh kinh tế”, đồng thời tuyên bố sẽ thiết lập một vùng hạn chế hàng hải mới tại Vịnh Ba Tư. Động thái này đưa Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng hàng đầu thế giới - trở thành tâm điểm mới của cuộc đối đầu kéo dài 6 tháng qua giữa Tehran và Washington.

Theo ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, vùng hạn chế sẽ bắt đầu từ khu vực mà Tehran xác định là ranh giới phong tỏa của Mỹ và kéo dài vào Vịnh Ba Tư. Những tàu đi vào khu vực này có thể bị Iran đưa vào danh sách trừng phạt. Tehran cũng dự kiến công bố bản đồ về một hành lang vận tải mới qua Hormuz.

“Trong những ngày gần đây, Washington đã nhận được một lời cảnh báo rõ ràng từ các tên lửa mới của Iran. Chiến tranh kinh tế sẽ được đáp trả bằng một vùng cấm hàng hải trải dài khắp Vịnh Ba Tư đến tận vành đai phong tỏa”, ông Rezaei tuyên bố.

Ông Rezaei cho biết chiến lược tác chiến của Iran đối với tàu chiến và căn cứ Mỹ đã được điều chỉnh “một cách cơ bản”.

Thông điệp trên được cho là liên quan tới tên lửa đạn đạo Qassem Basir mà truyền thông Iran tuyên bố đã sử dụng nhằm vào các tàu chiến Mỹ gần Hormuz. Tehran cho rằng quảng bá loại tên lửa này có khả năng cơ động tốt hơn, né tránh hệ thống phòng thủ tên lửa và hoạt động hiệu quả trong môi trường tác chiến điện tử.

Hãng thông tấn Fars có trụ sở tại Iran cho biết tên lửa Qassem Basir từng được sử dụng trong cuộc chiến 12 ngày với Israel vào tháng 6-2025.

Tuy nhiên, tuyên bố của Tehran chưa đồng nghĩa tên lửa Qassem Basir đã xuyên thủng được hệ thống phòng thủ Mỹ. Quân đội Mỹ cho biết các tàu chiến đã tránh được các cuộc tấn công tên lửa. Nhà Trắng cũng bác bỏ nỗ lực thiết lập vùng cấm của Iran, khẳng định Hormuz vẫn mở và do Mỹ kiểm soát, trong khi chiến dịch phong tỏa các cảng Iran vẫn tiếp tục.

Cuộc đấu vì thế đang chuyển mạnh sang mặt trận hàng hải. Mỹ đã tấn công 3 tàu chở dầu của Iran hôm 5-9 sau các vụ tấn công nhằm vào tàu chiến Mỹ. Tehran sau đó cảnh báo các cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh, kể cả các lợi ích dầu khí của Mỹ, đều có thể trở thành mục tiêu nếu Washington tiếp tục tấn công.

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm căng thẳng khi giữ vai trò huyết mạch đối với nguồn cung năng lượng thế giới. Trước chiến tranh, khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu được vận chuyển qua đây. Trong 10 ngày gần nhất, lưu lượng chỉ còn trung bình 10 tàu hàng/ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 5.

Giá dầu gánh thêm phí rủi ro

Sức ép tại Hormuz lập tức phản ánh lên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent kỳ hạn ngày 8-9 tăng 0,35% lên 97,34 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng 1,26% lên 92,63 USD/thùng. Dầu Brent trước đó đã chạm mức cao nhất kể từ ngày 24-7 khi giới giao dịch tiếp tục tính thêm phí rủi ro địa chính trị vào giá.

Nhà phân tích tại ngân hàng ANZ, Daniel Hynes nhận định cuộc đối đầu có thể kéo dài với những đợt hành động quân sự có tính toán của cả Mỹ và Iran. “Điều này có thể khiến nguồn cung từ vùng Vịnh Ba Tư tiếp tục bị hạn chế trong suốt thời gian còn lại của năm 2026”, ông nói với Reuters. ANZ không kỳ vọng sản lượng trở lại mức trước chiến tranh trước cuối quý I hoặc đầu quý II-2027.

Ngân hàng Goldman Sachs đã nâng dự báo giá dầu Brent vào tháng 12-2026 thêm 5 USD lên 85 USD/thùng và WTI lên 80 USD/thùng, dựa trên giả định tình trạng gián đoạn vận tải tại Trung Đông kéo dài sang năm 2027. Công ty dịch vụ tài chính Marex cũng dự báo dầu thô có khả năng duy trì mức cao đến cuối năm nếu chiến sự chưa được giải quyết.

Tổng hợp