Công tác phòng chống buôn lậu, hàng giả còn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc

Ngày 8-5, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) Vương Trường Nam cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương bắt giữ, xử lý 43.970 vụ việc vi phạm (tăng 31,99% so với cùng kỳ).

Trong đó, 6.255 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu (tăng 208,13% so với cùng kỳ); 34.715 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế (tăng 15,10% so với cùng kỳ); 3.000 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (tăng 167,14% so với cùng kỳ); thu nộp ngân sách Nhà nước 6.552,729 tỷ đồng (tăng 33,80% so với cùng kỳ); khởi tố hình sự 1.464 vụ (tăng 10,24% so với cùng kỳ), 2.277 đối tượng (tăng 11,29% so với cùng kỳ).

Theo đại diện Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, nhóm hàng thường xảy ra vi phạm trong thời gian qua bao gồm, hàng cấm chủ yếu là chất ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá điếu ngoại, thuốc lá điện tử; Nhóm hàng hóa vi phạm khác gồm khoáng sản, xăng dầu, hàng điện tử, điện lạnh, vải, các sản phẩm thời trang, quần áo, giày dép, đồ chơi trẻ em, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, vị thuốc y học cổ truyền, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư y tế, vật tư nông nghiệp, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông sản, thực phẩm đông lạnh, hàng gia dụng, hàng tiêu dùng…

Về hành vi, các đối tượng vi phạm thường vận chuyển, tàng trữ, kinh doanh các loại hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu; gian lận thuế; lợi dụng môi trường thương mại điện tử, ứng dụng bán hàng trực tuyến, các trang mạng xã hội Facebook, Zalo, Tiktok… để quảng cáo, kinh doanh; Gửi bưu điện, chuyển phát nhanh, các phương tiện vận tải phục vụ bưu chính... để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, gian lận thương mại.

Ông Nam đánh giá, thời gian qua, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương đã làm tốt công tác tham mưu quán triệt, chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc triển khai thực hiện kịp thời, quyết liệt, thường xuyên hơn, đáp ứng hiệu quả các mục tiêu, yêu cầu công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới; ý thức, trách nhiệm của hầu hết các tập thể, cá nhân trong thực hiện công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được nâng cao.

Đồng thời đã nhận diện và tham mưu xử lý những vấn đề nóng, nổi cộm xảy ra trên địa bàn; kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật nhiều vụ việc, với nhiều đường dây, ổ nhóm tội phạm, buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, cho thấy, công tác phối hợp giữa các lực lượng: Quản lý thị trường, Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng trong các vụ việc lớn chưa nhiều, chưa thường xuyên, chỉ tập trung vào các đợt cao điểm, chỉ đạo đột xuất. Lực lượng trực tiếp làm công tác đấu tranh, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả còn mỏng, trình độ nghiệp vụ không đồng đều.

Bên cạnh đó, hiện cấp xã không tổ chức các phòng chuyên môn theo ngành dọc từ tỉnh đến xã nên việc phân công cơ quan thường trực, cán bộ tham mưu giúp việc còn lúng túng; biên chế quân số ít, một số cán bộ chưa có kinh nghiệm chuyên môn về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nên việc tham mưu công tác này gặp nhiều khó khăn. Hệ thống báo cáo trực tuyến chưa được kết nối từ tỉnh đến xã nên khó khăn cho công tác tổng hợp, báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 cấp tỉnh, xã.

Công tác đấu tranh, xử lý các vụ việc vi phạm liên quan đến đường dây, ổ nhóm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả còn chậm, nhiều vụ không tìm ra đối tượng chính; kết quả thực hiện một số chuyên đề của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia còn thấp; một số đơn vị chức năng chưa chủ động trong công tác đấu tranh nên để xảy ra một số vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa tại địa bàn, lĩnh vực phụ trách.

Trong thời gian tới, ông Nam cho biết, Văn phòng Thường trực tiếp tục tham mưu cho Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia và các bộ, ngành địa phương xây dựng và thực hiện tốt quy chế phối hợp; tăng cường trao đổi thông tin về tình hình, phương thức, thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; có giải pháp đồng bộ để phát hiện xử lý nghiêm vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tăng cường kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin; triển khai và nâng cao hiệu quả các đường dây nóng.

Đặc biệt là làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ, phòng chống biểu hiện tiêu cực, tham nhũng của cán bộ, công chức các lực lượng chức năng; khen thưởng, động viên kịp thời đối với tập thể, cá nhân có thành tích; xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân có biểu hiện bao che, tiếp tay, bảo kê cho hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.