Đối ngoại

Chuyến công tác Liên bang Nga của Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng: Khai mở không gian phát triển mới cho Thủ đô

Nguyễn Thúc - Đức Hà • 20/08/2026 - 17:24

Trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga luôn được xác định là một trong những mối quan hệ đối tác chiến lược quan trọng... Đối với Thủ đô Hà Nội, việc cụ thể hóa những định hướng đối ngoại đó không chỉ là trách nhiệm chính trị, mà còn là cơ hội để mở rộng không gian phát triển thông qua hợp tác với các địa phương của nước bạn.

Trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga luôn được xác định là một trong những mối quan hệ đối tác chiến lược quan trọng, được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt. Đối với Hà Nội - Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, việc cụ thể hóa những định hướng đối ngoại đó không chỉ là trách nhiệm chính trị, mà còn là cơ hội để mở rộng không gian phát triển thông qua hợp tác với các địa phương của Liên bang Nga.

Chuyến công tác của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cùng Đoàn công tác tới Liên bang Nga không chỉ là một hoạt động đối ngoại của Thủ đô, mà còn là bước đi cụ thể nhằm đưa quan hệ hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga đi vào chiều sâu từ cấp địa phương. Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn triển khai những định hướng phát triển dài hạn, chuyến đi hướng tới lấy nhu cầu phát triển của Thủ đô làm điểm kết nối để mở rộng hợp tác, tiếp nhận tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị.

Cách tiếp cận đó được đặt trên nền tảng chính trị vững chắc của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga. Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Vladimir Putin hồi đầu năm nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn xem Liên bang Nga là đối tác tin cậy, quan trọng hàng đầu tại châu Âu và mong muốn tiếp tục phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác trên tinh thần Đối tác chiến lược toàn diện. Tại cuộc hội kiến Tổng thống Nga ở Kazan tháng 6-2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tiếp tục tái khẳng định quan điểm này, đồng thời, bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược.

Từ định hướng ở cấp cao, hợp tác giữa các địa phương đang trở thành một kênh quan trọng để đưa quan hệ hai nước vào thực chất. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng từng nhấn mạnh tại cuộc hội kiến Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Valentina Matviyenko bên lề Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới lần thứ 152 (IPU-152) diễn ra tháng 4 vừa qua tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, rằng việc tăng cường kết nối giữa các địa phương sẽ góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga đi vào chiều sâu hơn.

Trong dòng chảy đó, Hà Nội có một vị trí và trách nhiệm đặc biệt. Không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Thủ đô Hà Nội còn là một đầu mối quan trọng trong việc triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, chuyến công tác của Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng tới Liên bang Nga là một bước cụ thể hóa chủ trương đối ngoại chung bằng những chương trình hợp tác gắn trực tiếp với nhu cầu phát triển của Hà Nội, đồng thời, mở rộng kết nối giữa Thủ đô với Mátxcơva và các địa phương của Liên bang Nga.

“

Hà Nội mong muốn Bộ Giao thông vận tải và các đối tác Nga chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng chính sách, tiêu chuẩn chuyên ngành đường sắt đô thị và công trình ngầm; hỗ trợ thiết kế, tích hợp công nghệ, đào tạo và chuyển giao công nghệ.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng

Điểm đáng chú ý là chương trình công tác không dừng ở các hoạt động giao lưu, hay tiếp xúc mang tính biểu tượng. Đoàn đã làm việc với chính quyền, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị trực tiếp tham gia phát triển hạ tầng, khoa học - công nghệ và đào tạo của Nga. Điều đó cho thấy Hà Nội đang chủ động tìm kiếm những đối tác có thể chuyển hóa quan hệ chính trị thành các chương trình, dự án và nguồn lực phát triển cụ thể.

Mátxcơva, vì thế, giữ vị trí đặc biệt trong hành trình này. Không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Nga, Mátxcơva còn là địa phương có quan hệ hợp tác truyền thống với Hà Nội. Các cuộc làm việc giữa Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng và lãnh đạo thủ đô nước Nga không chỉ nhằm rà soát Chương trình hợp tác Hà Nội - Mátxcơva giai đoạn 2025-2027, mà còn mở ra những hướng hợp tác mới về giao thông đô thị, giáo dục, khoa học - công nghệ, đầu tư và giao lưu nhân dân.

Quan trọng hơn, đây cũng là điểm gặp gỡ giữa những bài toán phát triển của Hà Nội và thế mạnh của các đối tác Nga. Trong các lĩnh vực Thủ đô đang ưu tiên như đường sắt đô thị, không gian ngầm, đào tạo nhân lực kỹ thuật, quản trị đô thị và khoa học - giáo dục, Nga có nhiều kinh nghiệm và mô hình đã được kiểm chứng qua thực tiễn. Từ nền tảng quan hệ chính trị, chuyến công tác đang mở ra khả năng đưa những kinh nghiệm đó trở thành nguồn lực mới cho quá trình phát triển của Hà Nội.

Chuyến công tác lần này thể hiện chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy đối ngoại của Thủ đô, từ mở rộng quan hệ sang kiến tạo giá trị từ quan hệ. Hiệu quả đối ngoại của Hà Nội giờ đây không còn được đánh giá chỉ ở số lượng cuộc gặp, hay văn bản được ký kết, mà ở khả năng chuyển hóa quan hệ hợp tác thành tri thức, công nghệ, nguồn lực và những giải pháp cụ thể cho các bài toán phát triển.

Từ góc nhìn này, một kết quả nổi bật của chuyến công tác là mở rộng và nâng tầm hợp tác giữa Hà Nội với các địa phương của Nga trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Thủ đô. Xu hướng này cho thấy, quan hệ giữa Hà Nội với các địa phương của Liên bang Nga cũng đang chuyển dịch mạnh từ giao lưu hữu nghị sang đồng hành trong giải quyết những bài toán phát triển.

Lĩnh vực thể hiện rõ nhất giá trị thực tiễn của chuyến công tác là hợp tác phát triển đường sắt đô thị. Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai Quy hoạch Thủ đô, xác định metro là trục xương sống của giao thông công cộng, kinh nghiệm của Liên bang Nga có ý nghĩa đặc biệt. Hà Nội không chỉ tìm kiếm công nghệ cho từng tuyến, mà hướng tới một hệ thống kinh nghiệm đồng bộ từ quy hoạch, thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật đến đầu tư, vận hành và đào tạo nhân lực.

Điểm nhấn là cuộc làm việc giữa Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng với Quốc vụ khanh, Thứ trưởng Giao thông vận tải Liên bang Nga Dmitry Zverev. Tại đây, Hà Nội đã đề nghị phía Nga hỗ trợ xây dựng bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho hệ thống metro, nghiên cứu thiết kế điển hình, thiết kế mô-đun phù hợp với điều kiện địa chất, kiến trúc và bản sắc Thăng Long - Hà Nội, đồng thời, bảo đảm khả năng tích hợp, vận hành thống nhất giữa các tuyến trong tương lai. Đây là những nội dung mang tính nền tảng, thể hiện mong muốn tiếp cận toàn diện kinh nghiệm phát triển của Liên bang Nga, thay vì chỉ tiếp nhận công nghệ đơn lẻ. Lối đi này cũng đảm bảo Hà Nội có thể tránh phân mảnh công nghệ và tạo dư địa mở rộng mạng lưới trong nhiều thập niên tới.

Tại Mátxcơva, đoàn công tác cũng khảo sát mô hình quản lý, điều hành metro bằng công nghệ số, mở ra khả năng hợp tác xây dựng Trung tâm điều hành tập trung (NOCC) cho đường sắt đô thị Hà Nội. Với khả năng tích hợp dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, mô hình này có thể giúp giám sát toàn mạng lưới trên một nền tảng thống nhất, tối ưu vận hành và nâng cao an toàn. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là nền tảng cho một phương thức quản trị giao thông thông minh.

Hướng hợp tác này tiếp tục được mở rộng tại Saint Petersburg, nơi phía Nga chia sẻ kinh nghiệm phát triển công trình ngầm trong điều kiện địa chất phức tạp và bày tỏ sẵn sàng hợp tác về quy hoạch, xây dựng, vận hành và đào tạo chuyên gia. Qua đó, chuyến công tác không chỉ mở thêm cơ hội tiếp cận công nghệ, mà quan trọng hơn, mở rộng khả năng tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm để Hà Nội từng bước xây dựng năng lực phát triển hạ tầng bằng chính nguồn lực của mình.

Trong cả hai cuộc gặp, đồng chí Bí thư Thành ủy Hà Nội đều đề nghị huy động chuyên gia Nga tham gia từ sớm vào quá trình quy hoạch và triển khai các dự án, qua đó, hỗ trợ đào tạo nhân lực, chuyển giao kinh nghiệm quản lý và từng bước làm chủ công nghệ. Một hệ thống metro hiện đại chỉ có thể vận hành bền vững khi thành phố có đội ngũ đủ năng lực quản lý, khai thác và tiếp tục phát triển.

Nếu hợp tác về hạ tầng giao thông là điểm nhấn nổi bật của chuyến công tác thì việc củng cố các cơ chế hợp tác lâu dài giữa Hà Nội với Mátxcơva và các địa phương của Liên bang Nga chính là kết quả có ý nghĩa chiến lược. Xuyên suốt các cuộc làm việc, hai bên không chỉ trao đổi về những dự án trước mắt, mà còn thống nhất thúc đẩy các thiết chế hợp tác có khả năng duy trì kết nối thường xuyên giữa chính quyền, doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo và giới khoa học. Điều này phản ánh bước phát triển mới trong quan hệ giữa Hà Nội với các địa phương của Liên bang Nga: Từ giao lưu, trao đổi sang xây dựng các nền tảng hợp tác bền vững.

Một nội dung được lãnh đạo hai bên đặc biệt quan tâm trao đổi lần này là triển khai Chương trình hợp tác Hà Nội - Mátxcơva giai đoạn 2025-2027. Trong các cuộc hội đàm với lãnh đạo thành phố Mátxcơva, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đề nghị hai bên tiếp tục phối hợp tháo gỡ những khó khăn để sớm triển khai dự án Nhà Mátxcơva tại Hà Nội và Trường Kỹ thuật đa ngành Nga. Đây đều là những dự án đã được thống nhất từ trước và được kỳ vọng sẽ trở thành những biểu tượng mới trong quan hệ hợp tác giữa hai thủ đô.

Nhà Mátxcơva tại Hà Nội sẽ không chỉ là nơi giao lưu văn hóa, mà còn trở thành đầu mối xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp, thương mại, du lịch và giao lưu nhân dân giữa Hà Nội với Mátxcơva và các địa phương của Nga. Như vậy, công trình sẽ trở thành kênh kết nối thường xuyên, giúp hợp tác song phương được duy trì liên tục, ổn định và thực chất.

Theo cách tương tự, Trường Kỹ thuật đa ngành Nga mang ý nghĩa chiến lược đối với bài toán nhân lực của Hà Nội. Khi Thủ đô đẩy mạnh hạ tầng, chuyển đổi số và xây dựng đô thị thông minh, nhu cầu về kỹ sư, chuyên gia và nhân lực kỹ thuật chất lượng cao ngày càng cấp thiết. Với sự tham gia của các đối tác Xứ Bạch dương, trường sẽ giúp Hà Nội tiếp cận chương trình đào tạo, phương pháp và kinh nghiệm trong các lĩnh vực kỹ thuật, cơ khí, giao thông, tự động hóa và khoa học cơ bản, qua đó, không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà còn chuẩn bị nguồn nhân lực cho hành trình phát triển dài hạn.

Đặc biệt, cả hai dự án đều được Hà Nội đặt trong tổng thể phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cho thấy thành phố không chỉ hướng tới những công trình phục vụ giao lưu, mà còn kỳ vọng hình thành các đầu mối kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chuyên gia hai nước. Qua đó, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm của Nga có thêm cơ hội được chia sẻ, ứng dụng vào thực tiễn, đồng thời, mở rộng không gian hợp tác cho giới khoa học và doanh nghiệp.

Ở tầm rộng hơn, đây cũng là cách Hà Nội cụ thể hóa những định hướng hợp tác Việt Nam - Liên bang Nga trong giáo dục, khoa học - công nghệ, văn hóa và giao lưu nhân dân bằng những dự án có địa chỉ, lộ trình và mục tiêu rõ ràng, đưa quan hệ đối ngoại từ giao lưu sang tạo dựng những giá trị hợp tác lâu dài.

“

Hệ thống tàu điện ngầm tại Saint Petersburg được đưa vào vận hành năm 1955. Hệ thống có tổng cộng 75 ga của 6 tuyến đường, tổng chiều dài hơn 130km và được công nhận là hệ thống tàu điện ngầm sâu nhất thế giới ở độ sâu 60-80m. Trong đó, ga sâu nhất (ga Admiralteyskaya) tới 86m, đứng thứ ba toàn thế giới về độ sâu. Chính độ sâu đặt ga là đặc trưng nổi bật của tàu điện ngầm của thành phố.

Chuyến công tác lần này còn đánh dấu chuyển biến trong cách Hà Nội vận dụng hoạt động đối ngoại phục vụ giai đoạn phát triển mới, với trọng tâm chuyển dịch mạnh mẽ sang những dự án cụ thể, cơ chế hợp tác có khả năng vận hành lâu dài và trực tiếp tạo giá trị cho Thủ đô. Nói cách khác, tư duy “hợp tác để tăng cường quan hệ” nay đã chuyển thành “hợp tác để tạo nguồn lực phát triển”. Đây cũng là xu hướng phù hợp với quan hệ Việt Nam - Nga hiện nay, trong đó hợp tác địa phương ngày càng trở thành một kênh quan trọng để hiện thực hóa những định hướng hợp tác cấp cao.

“

Hệ thống tàu điện ngầm Mátxcơva là một trong những biểu tượng của nước Nga hiện đại, đồng thời là một trong những mạng lưới giao thông công cộng hiệu quả nhất thế giới. Chính thức đi vào hoạt động từ năm 1935 với tuyến đầu tiên dài hơn 11km, đến nay Metro Mátxcơva đã phát triển thành mạng lưới gồm hơn 300 ga, trải dài trên hơn 550km đường ray, phục vụ khoảng 8-9 triệu lượt hành khách mỗi ngày. Metro Mátxcơva nổi tiếng nhờ khả năng vận hành đúng giờ và tần suất dày đặc. Trong giờ cao điểm, khoảng cách giữa hai chuyến tàu trên nhiều tuyến chỉ từ 90 giây đến hai phút, giúp giảm đáng kể ùn tắc giao thông trên mặt đất. Điểm đặc biệt của Metro Mátxcơva cũng nằm ở giá trị kiến trúc và văn hóa. Nhiều nhà ga được ví như những "cung điện dưới lòng đất".

Thông qua việc tăng cường kết nối với Mátxcơva, Saint Petersburg và các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo của Liên bang Nga, Hà Nội đã từng bước mở rộng mạng lưới đối tác trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, chủ động kết nối với những doanh nghiệp, đơn vị trực tiếp xây dựng, quản lý và vận hành các hệ thống hạ tầng hiện đại của Nga, như Công ty Đường sắt Nga (RZD), Metro Mátxcơva. Đây là bước đi giúp rút ngắn khoảng cách từ chủ trương đến dự án, từ trao đổi chính sách đến triển khai thực tế.

Mặt khác, Hà Nội còn hướng tới xây dựng những cơ chế hợp tác bền vững để các nguồn lực về công nghệ, tri thức, chuyên gia và doanh nghiệp có thể đồng hành cùng thành phố trong thời gian dài. Trong các cuộc làm việc với đối tác Nga, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng đề xuất nghiên cứu các mô hình hợp tác đầu tư, liên doanh và chuyển giao công nghệ trong những lĩnh vực phù hợp với nhu cầu phát triển của Thủ đô, bao gồm đề xuất nghiên cứu các mô hình liên danh doanh nghiệp Việt Nam - Liên bang Nga trong phát triển đường sắt đô thị tương tự mô hình Vietsovpetro. Nếu được hiện thực hóa, mô hình này có thể mở ra một cơ chế đồng hành dài hạn từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng, vận hành đến đào tạo nhân lực.

Cách làm này đặc biệt có ý nghĩa với những dự án hạ tầng có vòng đời hàng chục năm như vậy. Hà Nội cần không chỉ vốn và công nghệ, mà cả kinh nghiệm quản trị, nguồn nhân lực và năng lực làm chủ công nghệ. Vì thế, chuyển giao công nghệ phải gắn với đào tạo nhân lực, phát triển doanh nghiệp và tiếp nhận hệ thống tiêu chuẩn, quy trình, phương thức vận hành. Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ hợp tác mang tính hỗ trợ sang hợp tác cùng phát triển, cùng tạo ra giá trị.

Nội dung: Nguyễn Thúc | Thiết kế: Đức Hà