Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ:Từ chỉ đạo của Trung ương đến hành động của Hà Nội

Bước ngoặt từ một “nhiệm vụ chính trị đặc biệt”

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) đã góp phần cụ thể hóa tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Phải xác định rõ nhiệm vụ giải quyết căn bản những tồn đọng về người có công và liệt sĩ, như quy tập, tìm kiếm liệt sĩ còn thiếu thông tin; xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; rà soát, hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công; trao trả kỷ vật, hiện vật thiêng liêng cho gia đình; khắc phục những bất cập trong thủ tục, quy trình, tổ chức thực hiện. Đây không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước, mà là mệnh lệnh chính trị, là đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc, là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với người có công với cách mạng”.

Ngày 6-7, tại Công viên Lê Thị Riêng (thành phố Hồ Chí Minh), Lễ triển khai nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt các Anh hùng liệt sĩ đã được tổ chức trang trọng. Bằng việc kết hợp hồ sơ lịch sử, lời kể nhân chứng và công nghệ radar xuyên đất hiện đại, lực lượng chức năng đã phát hiện một rãnh chôn dài 25m, bước đầu đã quy tập được 7 bộ hài cốt cùng nhiều di vật. Đặc biệt, nhờ chiếc ví chứa giấy tờ tùy thân, danh tính của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên - chiến sĩ giải phóng quân hy sinh năm 1968 - đã được xác định trọn vẹn.

Kết quả này một lần nữa minh chứng sâu sắc cho giá trị của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Như khẳng định của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, sự kiện này có ý nghĩa rất thiêng liêng; là hành động thiết thực của lòng biết ơn, sự tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước, nhân dân ta đối với những người con đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân và xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Bằng mọi giá, chúng ta phải nỗ lực, quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, quê hương.

Việc phát động Chiến dịch 500 ngày đêm, tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc là việc làm mới, chưa có tiền lệ; cần được tiến hành chặt chẽ, thận trọng, vừa làm vừa rút kinh nghiệm để triển khai diện rộng. Cái khó lớn nhất chính là thời gian. Chiến tranh đã lùi xa, nhân chứng ngày càng ít và đều đã cao tuổi; địa hình, địa vật thay đổi mạnh mẽ. Dù vậy, vượt mọi thách thức, Ban Chỉ đạo quốc gia đặt mục tiêu trong 6 tháng cuối năm 2026 sẽ lấy mẫu, bàn giao hài cốt được khoảng 110.000 mộ và 100.000 mẫu sinh phẩm thân nhân.

Sự chủ động, quyết liệt của chính quyền và nhân dân Thủ đô

Đối với Hà Nội, phần lớn các trường hợp cần xác định danh tính đều liên quan đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chất lượng mẫu sinh phẩm đã suy giảm đáng kể.

Xuất phát từ thực tế đó, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Phó Trưởng ban Chỉ đạo thành phố khẳng định: “Điều quan trọng là chúng ta phải chạy đua với thời gian để lưu giữ những thông tin, chứng cứ còn lại sau chiến tranh. Đó là những khó khăn đòi hỏi chúng ta phải đẩy nhanh tiến độ để giữ lại những manh mối trước khi tiếp tục bị mai một”.

Ngay sau khi Trung ương phát động, hành động của Hà Nội đã minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, chủ động và khẩn trương. Thành phố nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ đạo, ban hành Quy chế, Chương trình hoạt động và Kế hoạch triển khai Chiến dịch. Với phương châm “làm đến đâu chắc đến đó” và tinh thần “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền), toàn bộ bộ máy từ thành phố đến cơ sở đã chuyển động đồng bộ.

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của Hà Nội là việc phát huy tối đa hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong việc thực hiện nhiệm vụ quan trọng này. Tại hội nghị diễn ra đầu tháng 6-2026, dưới sự chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà, tất cả các xã, phường đã xác định việc nâng cấp nghĩa trang liệt sĩ sẽ do ngân sách địa phương tự chủ triển khai, quyết tâm hoàn thành trong tháng 4-2027.

Tính đến ngày 20-6-2026, thành phố đã hoàn thành khảo sát, gắn định danh cho 340 nghĩa trang liệt sĩ. Toàn thành phố có 54.200 mộ liệt sĩ (gồm 54.191 mộ đơn và 9 mộ tập thể). Qua rà soát, số mộ có đầy đủ thông tin là 23.202 mộ; có một phần thông tin là 25.808 mộ; số mộ cần lấy mẫu hài cốt để giám định ADN là 8.059 mộ.

Minh chứng sống động nhất cho tinh thần “mệnh lệnh từ trái tim” là sự kiện ngày 23-6-2026 tại xã Phù Đổng. Khi triển khai thí điểm khai quật, lấy mẫu sinh phẩm di truyền ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Yên Viên, toàn bộ hệ thống lãnh đạo xã gồm đại diện Đảng ủy, HĐND, UBND và các đoàn thể đã trực tiếp có mặt tại hiện trường để triển khai đạt hiệu quả cao nhất. Nhờ sự chuẩn bị chu đáo về lực lượng, nhiệm vụ làm điểm này đã hoàn thành sớm hơn kế hoạch đề ra, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để Hà Nội triển khai đồng loạt trên diện rộng.

Cùng với đó, Công an thành phố Hà Nội cũng tổ chức 5 đoàn công tác với gần 100 thành viên, “đi từng ngõ, gõ từng nhà” thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin, cập nhật lên hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia 22.901 trường hợp, hoàn thành hơn 80% chỉ tiêu được giao.

Ông Nguyễn Tây Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội chia sẻ: “Sở Nội vụ đang phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành đẩy nhanh việc số hóa, gắn mã định danh cho từng phần mộ và từng nghĩa trang liệt sĩ. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống dữ liệu thống nhất "đúng, đủ, sạch, sống", giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin và mang lại sự yên tâm cho các gia đình liệt sĩ ở xa”.

Bên cạnh những nỗ lực trong chiến dịch, công tác chăm lo, nâng cao đời sống cho người có công và tu bổ nơi an nghỉ của các liệt sĩ luôn là điểm sáng của Thủ đô với các chính sách đặc thù vượt trội. Gần đây nhất, ngày 2-6-2026, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 16/2026/NQ-HĐND, quyết định nâng mức quà tặng dịp 27-7 và Tết Nguyên đán dành cho Mẹ Việt Nam anh hùng, cán bộ tiền khởi nghĩa từ 2 triệu đồng lên 10 triệu đồng. Đối với thương bệnh binh, mức quà tăng từ 2 triệu đồng lên 3 triệu đồng, được áp dụng ngay trong dịp 27-7-2026.

Thành phố cũng duy trì khoản hỗ trợ đặc thù 1,5 triệu đồng/tháng cho mỗi người có công đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo Nghị quyết 02/2025/NQ-HĐND. Với 67.515 đối tượng thụ hưởng, ngân sách thành phố đã dành riêng khoảng 1.215 tỷ đồng mỗi năm cho chính sách nhân văn này.

Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), Hà Nội đang tăng tốc triển khai 3 nhiệm vụ trọng tâm: Đẩy mạnh tặng quà theo nghị quyết mới; tổ chức các đoàn dâng hương tại địa phương và các nghĩa trang quốc gia lớn; đặc biệt là phối hợp với Bộ Nội vụ tổ chức Hội nghị tri ân người có công và trao trả kỷ vật vào thời gian tới đây.