Chế tài mạnh để giải quyết “điểm nghẽn” về trật tự đô thị

Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy, việc tăng mức xử phạt cùng sự chủ động ra quân của lực lượng chức năng đã mang lại những chuyển biến rõ rệt về trật tự đô thị trên địa bàn Thủ đô.

Nâng cao tính răn đe, phòng ngừa

Tại kỳ họp thứ tư vừa qua, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND quy định về mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm b, Khoản 1, Điều 14 Luật Thủ đô năm 2026).

Đáng chú ý, đối với lĩnh vực giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị, Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn mức tiền phạt chung đối với 4 hành vi vi phạm thuộc nhóm hành vi giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị; dừng, đỗ xe.

Cụ thể, Nghị quyết quy định các hành vi dùng xe đẩy làm quầy hàng lưu động trên đường gây cản trở giao thông bị xử phạt từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng; bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng bị xử phạt từ 400.000 đồng đến 500.000 đồng.

Sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để: Họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo bị xử phạt từ 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng.

Không tuân thủ các quy định về dừng xe, đỗ xe tại nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt; dừng xe, đỗ xe trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt, phạm vi an toàn của đường sắt bị xử phạt từ 1,6 triệu đồng đến 2 triệu đồng.

Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, Công an thành phố đã chủ trì giải quyết 2/5 “điểm nghẽn” về trật tự đô thị và ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố.

Các đơn vị trong Công an thành phố tiếp tục triển khai nhiều giải pháp bảo đảm trật tự đô thị và an toàn giao thông như tập trung rà soát lắp đặt hệ thống camera giám sát sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thành lập trung tâm camera giám sát tại cơ sở; đẩy mạnh giải tỏa chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát và triển khai mô hình bãi đỗ xe “lưỡng dụng” trên địa bàn xã, phường; tiếp tục điều hành, phân luồng tại 16 điểm thường xuyên ùn tắc; đồng thời tăng cường kiểm tra các công trình thi công ảnh hưởng đến kết cấu hạ tầng giao thông.

Thực tế trong thời gian qua, căn cứ kết quả xử phạt, qua công tác nắm tình hình và tiến hành điều tra xã hội học, đánh giá nguyên nhân những tồn tại hạn chế trong việc “tái lặp lại” hành vi vi phạm dù đã được xử phạt nhiều lần đã xác định các nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thực trạng mất trật tự đô thị là do mức xử phạt tiền thấp hơn so với lợi nhuận đem lại khi thực hiện hành vi vi phạm; các quyết định xử phạt mang tính chất hành chính, lặp lại nhiều lần bởi ý thức và lỗi cố ý của người vi phạm…

Lý giải việc Nghị quyết số 56/2026/ NQ-HĐND của HĐND thành phố quy định nâng mức xử phạt giao thông đường bộ liên quan đến trật tự đô thị, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội cho rằng, tăng mức xử phạt thì mới giải quyết được “điểm nghẽn” về trật tự đô thị - là một trong 5 “điểm nghẽn” Hà Nội đang tập trung giải quyết theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Vì vậy, việc ban hành quy định mức tiền phạt cao hơn đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị là bước đầu thể hiện sự quyết tâm của thành phố trong đồng bộ thực hiện các biện pháp giải quyết 5 “điểm nghẽn” tập trung vào lĩnh vực trật tự đô thị, ùn tắc giao thông.

Báo cáo thẩm tra, Ban Pháp chế HĐND thành phố Hà Nội cho biết, Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND chỉ điều chỉnh mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm được chọn lọc, không quy định thêm hành vi vi phạm mới, không thay đổi thẩm quyền xử phạt và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Do đó, Nghị quyết bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, không xung đột với các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước cấp trên ban hành.

Ban Pháp chế HĐND thành phố Hà Nội cho rằng, việc đề xuất nâng mức tiền phạt đối với 4 hành vi vi phạm quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, là điểm mới và đã được rà soát, lựa chọn kỹ lưỡng, tập trung vào các hành vi vi phạm có tính chất cố ý, tái diễn nhiều lần vì động cơ lợi ích kinh tế. Việc tăng mức phạt nhằm nâng cao tính răn đe, phòng ngừa, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại và bảo vệ hình ảnh Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại.

“Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND cũng quy định việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền, phát hiện, xử lý, thống kê và phân tích dữ liệu vi phạm hành chính. Việc này không chỉ nâng cao hiệu quả thực thi chính sách mà còn giảm tải áp lực nhân lực cho các cơ quan, đơn vị, đặc biệt là cấp xã, phường trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết”, Báo cáo thẩm tra của Ban Pháp chế HĐND thành phố nêu.

Tạo chuyển biến rõ rệt tại nhiều địa bàn

Ngay trong những ngày đầu thi hành Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND (từ ngày 1-7-2026), lực lượng chức năng thành phố Hà Nội đã đồng loạt ra quân kiểm tra, xử lý các trường hợp lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, bán hàng rong và các hành vi gây mất trật tự, mỹ quan đô thị.

Công an xã Hòa Phú đã thành lập tổ công tác trực tiếp đến từng hộ kinh doanh, cơ sở dịch vụ, cửa hàng và các điểm buôn bán trên địa bàn để tuyên truyền, phổ biến những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND; phát tờ rơi tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể các hành vi vi phạm và mức xử phạt mới, giải đáp những nội dung người dân quan tâm, vận động các hộ kinh doanh ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về trật tự đô thị, an toàn giao thông.

Tại các xã, phường trên địa bàn thành phố, hoạt động được triển khai với mục tiêu bảo đảm 100% cơ sở kinh doanh, hộ buôn bán và người dân trên địa bàn được tiếp cận đầy đủ thông tin về các quy định mới, từ đó nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành pháp luật, không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, không vi phạm các quy định về cư trú, căn cước, ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự cũng như các quy định về giao thông đường bộ.

Trung tá Vũ Đình Mạnh, Tổ phó Tổ Cảnh sát trật tự, Công an phường Ngọc Hà cho biết, với việc tuyên truyền Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố, đa số hộ kinh doanh đã nắm được và cam kết chấp hành để bảo đảm trật tự đô thị, giữ lòng đường, vỉa hè thông thoáng.

Còn theo Thượng tá Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng Công an phường Long Biên, cán bộ, chiến sĩ đã trực tiếp gặp gỡ, nhắc nhở các hộ kinh doanh, người dân chấp hành nghiêm quy định về sử dụng lòng đường, hè phố; tự giác thu dọn hàng hóa, biển hiệu, mái che, mái vẩy và các vật dụng lấn chiếm không gian công cộng. Đối với những trường hợp cố tình vi phạm hoặc tái phạm, lực lượng chức năng lập biên bản, xử lý nghiêm theo quy định.

Qua công tác tuần tra, kiểm tra, chỉ trong 2 tuần thực hiện các quy định về xử lý vi phạm theo Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, Công an phường Long Biên đã lập biên bản xử lý 88 trường hợp vi phạm về giao thông đường bộ liên quan đến trật tự đô thị với tổng số tiền phạt 42,3 triệu đồng.

Thực hiện Nghị quyết số 56/2026/ NQ-HĐND, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Trì Vũ Hoài Sơn cho biết, trong quý III-2026, đơn vị đã phát hiện, xử lý 92 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền phạt 43,25 triệu đồng, trong đó có 83 trường hợp bán hàng hóa nhỏ lẻ trên lòng đường, vỉa hè. Từ đó, tình trạng vi phạm trên địa bàn đã có chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao mỹ quan đô thị, xây dựng hình ảnh xã Thanh Trì “xanh, sạch, đẹp”.

Bên cạnh sự chủ động của các sở, ngành, chính quyền địa phương, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội đánh giá, lực lượng Công an các cấp đã tham gia tích cực vào công tác bảo đảm trật tự đô thị, trật tự công cộng và trật tự an toàn giao thông. Nhiều địa bàn đã có chuyển biến rõ rệt về nhận thức, phương pháp tổ chức thực hiện và khả năng duy trì kết quả sau xử lý như: Vĩnh Tuy, Yên Sở, Xuân Phương, Giảng Võ, Từ Liêm, Nam Phù, Thanh Liệt, Dân Hòa, Yên Nghĩa, Hồng Hà và Dương Nội.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực trật tự đô thị, thực hiện Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND, bên cạnh hệ thống camera AI, Công an thành phố cũng ứng dụng giải pháp sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) kết hợp camera giám sát để giám sát trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông trên diện rộng. UAV có khả năng nhận diện hành vi vi phạm, phát hiện ùn tắc, va chạm, cháy hoặc khói bất thường; truyền dữ liệu về Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an thành phố để phân tích, điều phối lực lượng xử lý.

Đến nay, UAV đã được Công an thành phố đưa vào phục vụ tuần tra, phát hiện vi phạm. Trong thời gian thử nghiệm đến ngày 30-8-2026, lực lượng chức năng đã xử lý trực tiếp 131 trường hợp vi phạm trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông; chuyển 1.873 trường hợp đến các đơn vị để phân loại, đánh giá, lập hồ sơ và xử lý “phạt nguội”. Giải pháp còn hỗ trợ Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội) xử lý 2 vụ tai nạn giao thông; thực hiện 38 lượt thông báo, điều phối lực lượng giải quyết ùn tắc và các vụ việc phát sinh.

Thực tiễn cho thấy, Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND là một “cú hích” mạnh vào ý thức của người vi phạm giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị. Khi mức xử phạt đã đủ sức răn đe và chạm tới lợi ích kinh tế trực tiếp của người vi phạm, sự tự giác sẽ dần được hình thành, từng bước giải quyết điểm nghẽn về “trật tự đô thị”, “ùn tắc giao thông” và xây dựng xã, phường bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội.