Cảnh giác nguy cơ tổn thương phổi diễn biến muộn do khí clo

Khí clo có thể gây tổn thương muộn

Vừa qua, tại xã Thượng Phúc (Hà Nội) xảy ra sự cố liên quan đến bình chứa hóa chất phế thải tại một cơ sở thu gom phế liệu trong khu dân cư. Khí độc clo phát tán khiến nhiều người xuất hiện các triệu chứng cay mắt, ho, buồn nôn, tức ngực và khó thở.

Ngay trong ngày xảy ra sự việc, Bệnh viện Đa khoa Thường Tín tiếp nhận 42 trường hợp, tiến hành cấp cứu, phân loại và chuyển những ca nặng đến tuyến chuyên sâu.

Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với đơn vị y tế này trong công tác tư vấn chuyên môn, điều phối và tiếp nhận cấp cứu. Hiện, 7 bệnh nhân đang được điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, trong đó 2 trường hợp trong tình trạng rất nặng.

Trường hợp nguy kịch nhất là người đàn ông 50 tuổi, làm nghề thu mua phế liệu, được ghi nhận có tiếp xúc trực tiếp với bình chứa hóa chất. Sau khi hít phải khí độc, người bệnh khó thở dữ dội, ý thức chậm dần. Khi chuyển đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh đã suy hô hấp nặng, tổn thương phổi cấp lan tỏa hai bên, tụt huyết áp và sốc.

Hiện người bệnh được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực để triển khai kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (VV-ECMO). Bệnh nhân tiếp tục được thở máy, hỗ trợ ECMO, kiểm soát huyết động và lọc máu. Người bệnh bị tổn thương nghiêm trọng tại thanh quản, khí quản, phế quản và phổi, kèm suy đa tạng khiến tiên lượng rất xấu, nguy cơ tử vong cao.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: "Những ca bệnh đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai đều là các trường hợp ngộ độc khí gây kích ứng đường hô hấp. Đặc biệt 2 ca nặng được chuyển đến, người bệnh bị tổn thương niêm mạc hô hấp từ mũi họng phế quản khí quản và bên trong phổi rồi giác mạc. Các tổn thương cần được điều trị tích cực, nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng. Bệnh viện đang nỗ lực để cứu chữa cho người bệnh, hạn chế các tổn thương diễn biến nặng hơn".

Các trường hợp bệnh nhân còn lại, bác sĩ tiếp tục theo dõi sát chức năng hô hấp, tuần hoàn và nguy cơ diễn biến muộn để điều chỉnh điều trị kịp thời.

Phân tích về cơ chế gây độc, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên cho biết, khí clo khi tiếp xúc với bề mặt ẩm như mắt và đường hô hấp có thể tạo thành axit clohydric và các chất oxy hóa mạnh, gây tổn thương niêm mạc và mô sâu. Tùy mức độ phơi nhiễm, người bệnh có thể bị kích ứng mắt, ho, khó thở; nặng hơn là bỏng hóa chất, tổn thương đường thở, phổi và suy hô hấp nguy kịch.

Điều đáng lo ngại là tổn thương có thể tiếp tục tiến triển sau nhiều giờ, ngay cả khi các triệu chứng ban đầu chưa rầm rộ. Người qua giai đoạn cấp tính vẫn có nguy cơ ho kéo dài, hẹp đường thở, suy giảm chức năng hô hấp hoặc di chứng thị lực.

Đồng quan điểm, bác sĩ Phạm Ngọc Minh, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, biểu hiện ngộ độc khí clo rất đa dạng, từ kích ứng niêm mạc nhẹ đến suy hô hấp cấp đe dọa tính mạng. “Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể bị phù nề đường thở, phù phổi cấp, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS)…”, bác sĩ Phạm Ngọc Minh nhấn mạnh.

Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với khí clo. Nguyên tắc quan trọng trong xử trí là nhanh chóng chấm dứt phơi nhiễm, đánh giá và bảo đảm đường thở, hô hấp, tuần hoàn, đồng thời điều trị hỗ trợ tùy theo tình trạng của người bệnh. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương hô hấp và theo dõi diễn biến sau phơi nhiễm giúp hạn chế nguy cơ bỏ sót những trường hợp chuyển nặng.

Thoát khỏi nguồn khí độc, không chủ quan với triệu chứng nhẹ

Bên cạnh việc phát hiện và điều trị kịp thời, cách ứng phó đúng ngay tại hiện trường cũng quyết định mức độ an toàn của người phơi nhiễm.

Theo bác sĩ Phạm Ngọc Minh, khi phát hiện rò rỉ khí clo, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm, di chuyển đến nơi thoáng khí theo hướng ngược chiều gió hoặc vuông góc với hướng gió để thoát khỏi đám khí. Cần tránh các khu vực trũng, tầng hầm và không gian kín vì clo nặng hơn không khí, có thể tích tụ ở những vị trí thấp.

“

Bác Phạm Ngọc Minh Khuyến cáo các cơ sở sản xuất, bảo quản và sử dụng khí clo phải thực hiện nghiêm các quy định về an toàn hóa chất, kiểm tra định kỳ hệ thống chứa khí, có thiết bị cảnh báo rò rỉ và phương án ứng phó sự cố.
Trong sinh hoạt, người dân tuyệt đối không trộn nước javel hoặc các chất tẩy rửa chứa clo với dung dịch có tính axit, như một số chất tẩy bồn cầu, vì có thể tạo ra khí clo độc hại.

Đặc biệt, người dân không được tự ý quay lại khu vực nhiễm khí để cứu người nếu không có thiết bị bảo hộ hô hấp chuyên dụng. Khẩu trang y tế và khẩu trang thông thường không có khả năng bảo vệ trước khí clo.

Nếu khí clo tiếp xúc với mắt, cần rửa mắt ngay bằng nước sạch liên tục ít nhất 15 phút. Nếu quần áo bị nhiễm hóa chất, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn và rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng nước.

“Đối với người có biểu hiện ho nhiều, tức ngực, khó thở, khò khè hoặc mệt lả, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế. Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc các biện pháp dân gian để xử trí ngộ độc”, bác sĩ Phạm Ngọc Minh cho biết thêm.