Từ vụ một tài xế công nghệ tại Hà Nội bị khởi tố vì chỉnh sửa phần mềm, can thiệp vào hệ thống điều phối đơn hàng, vấn đề đặt ra là ranh giới giữa vi phạm quy định sử dụng ứng dụng và hành vi xâm nhập trái phép hệ thống công nghệ. Người mua và sử dụng phần mềm can thiệp có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý như thế nào?
Ngày 17-11, Công an thành phố Hà Nội thông tin về việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tạm giam Huỳnh Trung Huy (sinh năm 2001, quê tỉnh Vĩnh Long) để điều tra về tội “Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác”.
Qua công tác nắm tình hình, Công an phường Phúc Lợi phát hiện hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng Xanh SM Driver nhằm thay đổi cơ chế điều phối đơn hàng.
Theo tài liệu điều tra, ngày 16-6-2026, Huy ký hợp đồng làm tài xế xe ôm công nghệ. Do không muốn nhận các đơn giao đồ ăn hoặc giao hàng mất nhiều thời gian, Huy nảy sinh ý định chỉnh sửa ứng dụng quản lý tài xế.

Đầu tháng 8-2026, Huy tải phiên bản cũ của ứng dụng. Tuy nhiên, đến ngày 18-9, hệ thống yêu cầu cập nhật lên phiên bản 3.15.0 mới cho phép tiếp tục đăng nhập.
Huy sử dụng các công cụ công nghệ tìm hiểu trên mạng để can thiệp vào mã nguồn, vô hiệu hóa chức năng bắt buộc cập nhật và thay đổi thông tin phiên bản, khiến hệ thống nhận diện phần mềm đã chỉnh sửa như phiên bản mới nhất.
Phần mềm được đặt tên “ĐịathổVIPPRO.apk”. Từ ngày 18-9 đến 30-9, Huy sử dụng ứng dụng này để tránh nhận những đơn hàng không mong muốn. Khi hệ thống tiếp tục nâng cấp, Huy lại thay đổi thông tin phiên bản để duy trì sử dụng.
Huy còn bán phần mềm cho các tài xế khác với giá 1 triệu đồng mỗi bản, thu lợi bất chính khoảng 8 triệu đồng.
Công an phường Phúc Lợi phối hợp với cơ quan kiểm sát và đơn vị quản lý phần mềm tiến hành thực nghiệm điều tra, xác định Huy có thể tạo ứng dụng giả lập phiên bản mới, vượt qua cơ chế kiểm soát để truy cập trái phép vào hệ thống.
Hiện cơ quan công an tiếp tục làm rõ vai trò, trách nhiệm của những người mua và sử dụng phần mềm do Huy cung cấp.
Vụ việc đặt ra câu hỏi: Người được cấp tài khoản hợp pháp nhưng tự ý chỉnh sửa ứng dụng để vượt qua cơ chế kiểm soát có thể bị xử lý hình sự trong trường hợp nào? Người mua phần mềm có đương nhiên phạm tội hay không?
Theo luật sư Trịnh Khánh Toàn, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cần phân biệt việc vi phạm điều khoản sử dụng dịch vụ với hành vi xâm nhập trái phép hệ thống công nghệ. Không phải mọi trường hợp chỉnh sửa phần mềm trái quy định của nhà cung cấp đều cấu thành tội phạm.
Điều 289 Bộ luật Hình sự quy định về tội “Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác”. Theo đó, người cố ý vượt qua cảnh báo, mã truy cập, tường lửa, sử dụng quyền quản trị của người khác hoặc bằng phương thức khác xâm nhập trái phép vào hệ thống để thực hiện những hành vi luật định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Các hành vi này bao gồm chiếm quyền điều khiển, can thiệp chức năng hoạt động, lấy cắp, thay đổi, hủy hoại, làm giả dữ liệu hoặc sử dụng trái phép dịch vụ.
Ở khung cơ bản, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm. Trường hợp có tình tiết tăng nặng, mức hình phạt có thể nghiêm khắc hơn.
Luật sư Trịnh Khánh Toàn phân tích, việc được doanh nghiệp cấp tài khoản sử dụng ứng dụng không đồng nghĩa người dùng có quyền can thiệp mã nguồn, vô hiệu hóa biện pháp kiểm soát hoặc thay đổi chức năng vận hành ngoài phạm vi cho phép.
Để xác định trách nhiệm hình sự, cơ quan điều tra phải làm rõ hành vi có thực sự vượt qua cơ chế bảo vệ để truy cập trái phép hay không, mục đích can thiệp, chức năng bị tác động và những dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Đối với vụ việc tại Hà Nội, những tình tiết như chỉnh sửa mã nguồn, vô hiệu hóa yêu cầu cập nhật, giả lập phiên bản mới và thay đổi cơ chế nhận đơn hàng cần được đánh giá trên cơ sở chứng cứ thu thập được.
Đáng chú ý, số tiền Huy thu lợi khoảng 8 triệu đồng không phải căn cứ duy nhất để xác định hành vi có cấu thành tội phạm. Việc xử lý phải dựa trên đầy đủ dấu hiệu của điều luật.
Một vấn đề khác là trách nhiệm của những tài xế mua và sử dụng phần mềm can thiệp.
Theo luật sư Trịnh Khánh Toàn, không thể mặc nhiên kết luận tất cả người mua phần mềm đều phạm tội. Cần làm rõ họ có biết phần mềm nhằm vượt qua cơ chế kiểm soát hay không, đã thực hiện những thao tác gì và có cố ý tham gia hành vi xâm nhập trái phép hay không.
Trường hợp người mua biết rõ tính chất trái phép của phần mềm, cố ý sử dụng để thực hiện hành vi thuộc phạm vi Điều 289, trách nhiệm hình sự có thể được xem xét nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định. Ngược lại, việc chỉ mua hoặc cài đặt phần mềm, nhưng chưa làm rõ nhận thức và hành vi thực tế, chưa đủ để kết luận phạm tội.
Bên cạnh trách nhiệm hình sự, hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng còn có thể dẫn đến trách nhiệm theo hợp đồng hoặc bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ.
Đối với doanh nghiệp vận hành nền tảng, việc kiểm soát truy cập, phát hiện ứng dụng bị chỉnh sửa và bảo vệ dữ liệu là những biện pháp cần thiết để hạn chế hành vi can thiệp trái phép.
Luật sư Trịnh Khánh Toàn lưu ý, người sử dụng nền tảng công nghệ cần tuân thủ phạm vi quyền truy cập được cấp, không tự ý sử dụng công cụ vượt qua cơ chế bảo mật hoặc thay đổi chức năng hệ thống khi chưa được phép.
Từ vụ việc trên có thể thấy, việc né tránh quy định vận hành có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng nếu người sử dụng cố ý xâm nhập, can thiệp trái phép vào hệ thống công nghệ. Được cấp quyền sử dụng ứng dụng không đồng nghĩa có quyền thay đổi cách thức hoạt động của hệ thống ngoài phạm vi cho phép.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.