Cân nhắc mức tiền đặt trước, tránh tạo rào cản cho người tham gia đấu giá

Đề nghị kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá

Về quy định về tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất tại khoản 2, Điều 35, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) cho rằng, việc tăng mức tiền đặt trước nhằm ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc là cần thiết.

Tuy nhiên, theo đại biểu, mức đặt trước lên đến 20% đối với dự án và 50% đối với cá nhân so với giá khởi điểm có thể tạo rào cản tài chính lớn, làm giảm số lượng người tham gia và tính cạnh tranh của cuộc đấu giá.

Đại biểu Đoàn Tây Ninh phân tích, với những dự án sử dụng đất có giá trị hàng trăm tỷ đồng, yêu cầu chuẩn bị ngay một khoản tiền lớn khi chưa biết có trúng đấu giá hay không sẽ gây khó khăn cho nhà đầu tư... Đồng thời, mức tiền đặt trước tăng cao trong khi dự thảo mở rộng các trường hợp bắt buộc đấu giá trực tuyến có thể khiến người tham gia e ngại những rủi ro về kỹ thuật, đường truyền và thao tác.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề nghị quy định mức đặt trước thông thường hợp lý, chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ rõ ràng về tính chất, giá trị tài sản và nguy cơ bỏ cọc; cùng với đó là có cơ chế bảo lãnh ngân hàng hoặc biện pháp bảo đảm tài chính phù hợp, nhất là đối với dự án có giá trị lớn.

Cùng quan tâm nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) cho biết, thực tế đã xuất hiện tình trạng người tham gia trả giá rất cao để tạo mặt bằng giá bất thường nhưng sau đó không thanh toán, chấp nhận mất tiền đặt cọc; làm thất bại cuộc đấu giá, gây xáo trộn thị trường.

Đồng tình với chủ trương tăng trách nhiệm của người tham gia đấu giá, nhưng đại biểu Đoàn Vĩnh Long cho rằng, cần cân nhắc mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Nếu áp dụng mức quá cao và thiếu phân loại, quy định có thể gây khó khăn cho người có nhu cầu mua đất thực sự, nhất là người thu nhập trung bình, trong khi chưa chắc ngăn chặn được những đối tượng có chủ đích thao túng giá.

Từ đó, đại biểu đề nghị xác định mức tiền đặt trước căn cứ vào tính chất, quy mô, giá trị tài sản và mức độ rủi ro của từng cuộc đấu giá. Kết hợp kiểm soát hành vi thông đồng, thao túng giá và theo dõi lịch sử vi phạm của người tham gia.

Quy định rõ tiêu chí cấm tham gia đấu giá

Đối với biện pháp cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm tại Điều 58, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề nghị làm rõ tiêu chí, nguyên tắc xác định thời hạn cấm, bản chất pháp lý, thẩm quyền, trình tự, thủ tục áp dụng và cơ chế giải quyết khiếu nại, khiếu kiện.

Theo đại biểu, không phải mọi trường hợp từ chối kết quả trúng đấu giá, từ chối ký biên bản hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán đều xuất phát từ ý chí cố tình vi phạm; có thể phát sinh nguyên nhân khách quan, tranh chấp hoặc sai sót trong quá trình tổ chức đấu giá.

Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc thẩm quyền quyết định cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc, nhất là trường hợp giao cơ quan phê duyệt kết quả đấu giá, trong đó có Chủ tịch UBND cấp xã, thực hiện. Nghiên cứu quy định biện pháp này trong Luật Xử lý vi phạm hành chính để có sự thống nhất.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định thời hạn cấm, căn cứ vào mức độ vi phạm, thiệt hại, yếu tố cố ý và tình tiết tái phạm, không nên chỉ căn cứ vào hậu quả không thanh toán mà cần xem xét nguyên nhân dẫn đến vi phạm.

Đặc biệt, đại biểu Đoàn Vĩnh Long lưu ý, cần phân biệt trường hợp cố tình trả giá cao bất thường để thao túng kết quả rồi bỏ cọc với trường hợp không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ do sự kiện bất khả kháng hoặc nguyên nhân khách quan chính đáng. Theo đại biểu, hai trường hợp có bản chất và mức độ lỗi khác nhau nên không thể áp dụng chế tài như nhau.

Về hủy kết quả đấu giá tại Điều 60, đại biểu Hoàng Thu Trang (Đoàn nghệ An) đề nghị bổ sung quy định xử lý trường hợp người trúng đấu giá không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ trong thời hạn quy định. Theo đại biểu, cần phân định rõ trường hợp xử lý theo hợp đồng và trường hợp được hủy kết quả đấu giá, bảo đảm thống nhất với Bộ luật Dân sự và pháp luật chuyên ngành.

Siết điều kiện tham gia đấu giá, tăng chế tài ngăn chặn bỏ cọc

Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung quy định siết chặt đối tượng tham gia đấu giá, không cho phép các chủ thể có quan hệ gia đình hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp cùng đăng ký tham gia đấu giá một tài sản.

Đồng thời, dự thảo Luật nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% giá khởi điểm; bổ sung chế tài không hoàn trả tiền đặt trước và cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá. Dự thảo cũng thúc đẩy đấu giá trực tuyến toàn trình nhằm hạn chế sự can thiệp trực tiếp.

Liên quan đến mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá đất ở, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, quy định này xuất phát từ thực tiễn và đã được Chính phủ áp dụng. Qua tổng kết, tỷ lệ đấu giá đất bị hủy kết quả do người trúng đấu giá không nộp đủ tiền giảm. Vì vậy, đề nghị Quốc hội xem xét luật hóa quy định về mức tiền đặt trước nhằm tăng tính răn đe, ngăn chặn tình trạng bỏ cọc, thông đồng, thao túng thị trường.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, mức tiền đặt trước không mặc định là 50% mà được quy định trong biên độ từ 20% đến 50%, do cơ quan có thẩm quyền quyết định, căn cứ tình hình thực tế tại địa phương. Trường hợp người tham gia không trúng đấu giá, tiền đặt trước được hoàn trả trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi kết thúc phiên đấu giá.