Làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong trưng mua, trưng dụng tài sản

Bảo đảm tính chủ động của cấp xã trong tình huống khẩn cấp

Các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã; làm rõ trách nhiệm phối hợp, kiểm tra, giám sát và cơ chế tiếp nhận tài sản trong tình huống khẩn cấp. Đồng thời, bảo đảm việc định giá, thanh toán, hoàn trả và bồi thường thiệt hại công bằng, thỏa đáng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người có tài sản.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) cho rằng, điều kiện cấp xã được quyết định trưng mua tài sản khi cấp trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận địa bàn chưa rõ về khả năng áp dụng trong thực tiễn, có thể hạn chế tính chủ động của chính quyền cơ sở.

Đại biểu tỉnh Lai Châu đề nghị bỏ cụm từ này tại điểm c khoản 1 Điều 17, giao Chủ tịch UBND cấp xã chủ động quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý trong trường hợp thật sự cần thiết để phục vụ phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn Cần Thơ) đề nghị làm rõ cơ chế xử lý trong trường hợp cấp tỉnh hoặc cơ quan trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể quyết định, giải quyết kịp thời, trong khi yêu cầu cứu nạn, cứu hộ, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh không thể trì hoãn.

Theo đại biểu, thẩm quyền của cấp xã cần gắn với tính cấp bách, phạm vi tài sản và địa bàn; đồng thời phải có trách nhiệm báo cáo ngay, phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi quyết định.

Thuê tổ chức độc lập định giá với tài sản lớn

Các đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định giá tài sản trưng mua, thanh toán và bồi thường thiệt hại khi hoàn trả tài sản trưng dụng. Trong đó, có tiêu chí định giá cụ thể đối với tài sản chuyên dùng, tài sản không có giao dịch phổ biến; tăng tính độc lập của tổ chức thẩm định giá, đồng thời làm rõ căn cứ xác định thu nhập bị mất, chi phí sửa chữa, khôi phục hoạt động và trách nhiệm thanh toán chậm.

Đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị đối với tài sản có giá trị lớn, phức tạp, cần xem xét thuê tổ chức độc lập định giá ngay từ đầu. Trường hợp người có tài sản không đồng ý với giá tạm tính, cần nghiên cứu phương án thanh toán trước phần giá trị không có tranh chấp, phần chênh lệch được thanh toán sau khi có kết quả xác định lại giá.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định lại giá với sự tham gia của tổ chức thẩm định độc lập khi có bất đồng; quy định cụ thể căn cứ xác định thu nhập bị mất, chi phí khôi phục và trách nhiệm bồi thường. Việc bàn giao, hoàn trả tài sản cũng cần bắt buộc xác nhận hiện trạng để có cơ sở giải quyết thiệt hại phát sinh.

Tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm quyền lợi người có tài sản

Các đại biểu đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát sau khi ban hành quyết định trưng mua, trưng dụng, nhất là trong tình huống cấp bách khi quyết định có thể được thực hiện ngay. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm xử lý, chấm dứt thực hiện quyết định khi căn cứ không còn, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của người có tài sản.

Đại biểu Lưu Nam Tiến (Đoàn Hà Nội) đề nghị bổ sung nguyên tắc người ra quyết định trưng mua, trưng dụng phải chủ động báo cáo cấp trên có thẩm quyền ngay sau khi ban hành quyết định, nhất là trong trường hợp cấp bách, nhằm kịp thời phát hiện, xử lý những quyết định vượt quá thẩm quyền hoặc không đáp ứng điều kiện luật định.

Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên) đề nghị bổ sung trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc kiểm tra, yêu cầu người đã ban hành quyết định hủy bỏ hoặc chấm dứt thực hiện khi căn cứ thực hiện không còn; đồng thời xác định thời hạn xử lý và trách nhiệm thông báo cho người có tài sản.

Từ thực tiễn phòng, chống thiên tai, đại biểu Ngô Nam Cường (Đoàn Nghệ An) đề nghị cho phép tiếp nhận, sử dụng tài sản mà không phải chờ chủ sở hữu hoặc người quản lý trực tiếp bàn giao trong tình huống thực sự cấp bách, khi bảo đảm các điều kiện hợp pháp. Việc tiếp nhận phải ghi nhận hiện trạng tài sản, xác định rõ đơn vị tiếp nhận, phạm vi sử dụng và trách nhiệm bảo quản, vận hành, hoàn trả, bồi thường; thông báo cho chủ tài sản ngay khi có điều kiện liên lạc.

Bên cạnh đó, đại biểu Lò Thị Luyến đề nghị bổ sung giới hạn số lần gia hạn trưng dụng, tránh tình trạng gia hạn lặp lại khiến thời gian trưng dụng kéo dài. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao quản lý, sử dụng tài sản.

Trong khi đó, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị bổ sung trách nhiệm xem xét phương án thay thế, duy trì các dịch vụ thiết yếu như giáo dục, y tế trong thời gian trưng dụng và khôi phục hoạt động kịp thời khi điều kiện cho phép.