Cần làm rõ cách tính tỷ lệ 50% khi lấy ý kiến nhân dân

Sáng 24-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) tại phiên họp thứ 6.

Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết, dự thảo Luật bổ sung các quy định mới và sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành nhằm bảo đảm việc thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn liền với tăng cường kỷ luật, kỷ cương và pháp quyền; mở rộng, đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ trên môi trường số phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia; kiện toàn tổ chức, nâng cao tính thực chất và hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

Bên cạnh đó, bổ sung quy định về nguyên tắc bảo đảm cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện dân chủ ở cơ. Đồng thời bổ sung quy định về việc xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở của cơ quan hành chính và chính quyền các cấp.

Thẩm tra dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương mới, khắc phục vướng mắc và hoàn thiện cơ chế thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.

Về quyền và nghĩa vụ của công dân, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị cần quy định rõ cơ chế phản hồi, tiếp thu, giải trình; việc chấp hành quyết định của cộng đồng phải trong phạm vi đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và không trái pháp luật, không hạn chế quyền kiến nghị, phản ánh. Đối với việc lấy ý kiến nhân dân, cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền quyết định trong tiếp thu, giải trình và phản hồi; đồng thời xác định rõ cách tính “trên 50% nhân dân” khi lấy ý kiến bằng nhiều hình thức.

Về quyền tự quản và quyết định của cộng đồng dân cư, cần làm rõ giá trị bắt buộc, đối tượng và phạm vi quyết định; đối với sáng kiến của công dân, làm rõ cách xác định 10% số hộ gia đình đồng thuận, bảo đảm tính khả thi và sáng kiến có điều kiện được xem xét.

Đối với đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ, thích ứng với không gian số, dữ liệu mở và bảo đảm công khai, minh bạch, theo bà Lê Thị Nga, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát này cơ bản tán thành định hướng đa dạng hóa các hình thức thực hiện dân chủ, đồng thời đề nghị về thực hiện dân chủ trên nền tảng số, cần bảo đảm phương thức điện tử không làm hạn chế cơ hội tham gia của người khó tiếp cận công nghệ hoặc hạ tầng số; đồng thời làm rõ nguyên tắc kết hợp giữa trực tiếp và điện tử, nhất là trong lấy ý kiến, biểu quyết của cộng đồng dân cư, bảo đảm bình đẳng trong thực hiện quyền dân chủ.

Về mối quan hệ giữa các phương thức, việc lựa chọn hình thức cần phù hợp với tính chất, phạm vi, mức độ tác động của vấn đề và khả năng tiếp cận của người dân, nhất là đối với vấn đề tác động lớn đến quyền, lợi ích của Nhân dân. Đồng thời, cần quy định rõ cách tổng hợp, xác định kết quả khi sử dụng nhiều hình thức, nhất là cách xác định “ý kiến của đa số nhân dân”, tránh trùng lặp và bảo đảm thống nhất, minh bạch.

Với quy định công khai, minh bạch và tiếp cận thông tin, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đề nghị cần phân định rõ với pháp luật về tiếp cận thông tin; thống nhất thời hạn, thời điểm công khai và trách nhiệm khi không công khai hoặc công khai không đầy đủ, đúng hạn. Đồng thời, làm rõ phạm vi “chương trình, dự án”, bảo đảm xác định đúng thông tin phải công khai và trách nhiệm thực hiện, để nhân dân thuận lợi theo dõi, giám sát.