Camera AI xóa dần tâm lý “né CSGT” trên đường phố Hà Nội

Camera trở thành “nhân chứng”

“Phạt nguội quá đáng sợ” - đó là chia sẻ của một người dân trên mạng xã hội sau khi trực tiếp đến Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, Phòng CSGT, Công an thành phố Hà Nội để giải quyết vi phạm được hệ thống camera ghi nhận.

Điều khiến người này bất ngờ không chỉ bởi hành vi vi phạm được ghi lại rõ ràng mà còn bởi tại nơi giải quyết phạt nguội, có những trường hợp phải xử lý số tiền rất lớn do vi phạm nhiều lần. Cá biệt, có người tái diễn vi phạm, tổng số tiền xử phạt lên tới hàng trăm triệu đồng.

Thực tế này cho thấy, quan niệm vi phạm trên một quãng đường ngắn, trong vài giây hoặc tại nơi không có CSGT trực tiếp làm nhiệm vụ thì có thể “thoát” xử phạt đã không còn phù hợp trong bối cảnh hệ thống giám sát giao thông ngày càng được mở rộng.

Ghi nhận tại bộ phận xử lý vi phạm hành chính thuộc Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, nhiều người dân đến làm thủ tục sau khi nhận thông báo về những vi phạm được phát hiện qua camera AI.

Tại đây, hình ảnh phương tiện cùng toàn bộ diễn biến vi phạm được trình chiếu để người dân trực tiếp theo dõi. Biển số xe, thời gian, địa điểm cũng như quá trình xảy ra vi phạm đều được thể hiện. Có trường hợp ban đầu còn băn khoăn, thậm chí không nhớ mình đã vi phạm khi nào, nhưng sau khi xem lại hình ảnh đã thừa nhận hành vi.

Một phụ nữ đến giải quyết vi phạm cho biết, bản thân vốn luôn có ý thức chấp hành luật giao thông, nên khá bất ngờ khi nhận được thông báo. Tuy nhiên, sau khi xem lại clip do camera ghi nhận, người này thừa nhận có thể chỉ vì một phút thiếu chú ý quan sát. “Đây là bài học kinh nghiệm đắt giá, chắc chắn tôi sẽ cẩn thận hơn sau này”, người vi phạm chia sẻ.

Không chỉ phát hiện lỗi, hình ảnh từ camera còn trở thành căn cứ quan trọng giúp lực lượng chức năng xác minh chính xác người điều khiển phương tiện, hạn chế tình trạng né tránh trách nhiệm.

Một trường hợp khác, chủ phương tiện cho biết đã giao xe cho người thân sử dụng và ban đầu nghĩ rằng mình chỉ cần đứng ra nhận trách nhiệm, thực hiện nghĩa vụ nộp phạt là có thể giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, từ dữ liệu hình ảnh, lực lượng CSGT xác định được người trực tiếp điều khiển phương tiện tại thời điểm xảy ra vi phạm. Đồng thời, chủ xe cũng bị xử lý về hành vi giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển theo quy định.

Những trường hợp trên cho thấy camera AI đang trở thành một “nhân chứng” khách quan trên đường phố. Người vi phạm có thể không nhìn thấy lực lượng chức năng, nhưng hành vi vẫn có khả năng được hệ thống ghi nhận và trở thành căn cứ xử lý.

Không có CSGT, nếu vi phạm vẫn bị xử lý

Đại diện Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông cho biết, hệ thống camera giám sát cùng các thiết bị công nghệ đang hỗ trợ tích cực cho lực lượng CSGT trong công tác quản lý, chỉ huy, điều hành giao thông cũng như phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm.

Thông qua camera, lực lượng chức năng có thể theo dõi tình hình giao thông, phát hiện các hành vi vi phạm và khai thác dữ liệu hình ảnh để xử lý một cách khách quan, chính xác.

Với gần 5.000 camera AI được triển khai trên địa bàn Hà Nội, mạng lưới giám sát không chỉ phục vụ theo dõi giao thông theo thời gian thực mà còn góp phần phát hiện nhiều hành vi vi phạm. Quan trọng hơn, sự hiện diện ngày càng rộng của camera đang tác động trực tiếp đến nhận thức của người tham gia giao thông.

Nếu trước đây một bộ phận người điều khiển phương tiện có tâm lý chỉ chấp hành khi nhìn thấy CSGT, thậm chí tìm cách “né chốt”, hiện với hệ thống giám sát tự động, cách ứng xử này ngày càng khó tồn tại. Người tham gia giao thông buộc phải hình thành ý thức chấp hành ở mọi thời điểm, thay vì chỉ tuân thủ tại nơi có lực lượng chức năng.

Ghi nhận tại nơi giải quyết phạt nguội cho thấy, từ những lỗi nghiêm trọng đến các hành vi mà nhiều người vẫn chủ quan cho là “nhỏ” như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, không đội mũ bảo hiểm… đều có thể bị camera ghi nhận, xác minh.

Những suy nghĩ như “chỉ đi một đoạn”, “vượt đèn đỏ vài giây”, “gần nhà nên không cần đội mũ” hay “không thấy CSGT thì không sao” vì thế không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn mà còn có thể khiến người vi phạm nhận thông báo xử lý sau đó.

Một người đàn ông đến giải quyết vi phạm sau khi nhận thông báo qua VNeID cho biết, sau khi trực tiếp xem lại hình ảnh và được CSGT hướng dẫn về các quy định chấp hành tín hiệu giao thông, ông nhận thấy, nếu mỗi người chủ động tìm hiểu kỹ pháp luật và nghiêm chỉnh chấp hành sẽ tránh những vi phạm không đáng có.

Từ thực tế trên có thể thấy, giá trị của hệ thống phạt nguội không chỉ nằm ở số trường hợp được phát hiện hay số tiền xử phạt. Quan trọng hơn là khả năng phòng ngừa và tạo ra sự thay đổi về hành vi.

Khi mỗi người đều hiểu rằng vi phạm có thể được ghi nhận bất cứ lúc nào, tâm lý đối phó sẽ dần được thay thế bằng ý thức tự giác. Người điều khiển phương tiện phải dừng đúng tín hiệu đèn, đi đúng phần đường, làn đường, đội mũ bảo hiểm và tuân thủ các quy định ngay cả khi không nhìn thấy bóng dáng CSGT trên đường.

Đây cũng là một trong những thay đổi quan trọng trong phương thức quản lý giao thông đô thị: Từ phụ thuộc nhiều vào lực lượng trực tiếp trên đường sang kết hợp giữa con người và công nghệ, giữa tuần tra, kiểm soát trực tiếp với giám sát tự động.

Khi camera AI ngày càng phủ rộng, mỗi hành vi trên đường đều có thể để lại dữ liệu, nhưng mục tiêu cuối cùng của công nghệ không chỉ là phát hiện thêm nhiều vi phạm, quan trọng hơn là khiến người tham gia giao thông không còn phải nhìn xem phía trước có CSGT hay camera hay không mới chấp hành pháp luật. Khi sự tuân thủ trở thành ý thức tự giác, thói quen thường xuyên, đó mới là nền tảng để hình thành văn hóa giao thông an toàn, văn minh trên đường phố Thủ đô.