“Bỗng dưng” trở thành giám đốc vì lộ thông tin cá nhân

"Tá hỏa" phát hiện mình đứng tên hai doanh nghiệp

Ngày 3-8-2026, anh Vũ Văn Thành (trú tại Hà Nội) phát hiện mình đứng tên người đại diện theo pháp luật của một doanh nghiệp có khoản nợ thuế quá hạn hơn 4,1 triệu đồng.

Điều khiến anh Thành bất ngờ là bản thân chưa từng thành lập hay điều hành doanh nghiệp này. Khi tra cứu trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, anh tiếp tục phát hiện mình còn đứng tên một công ty khác mà hoàn toàn không biết.

Anh Thành khẳng định không cung cấp, ký hồ sơ hay ủy quyền cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào đăng ký doanh nghiệp. Sau khi phát hiện sự việc, anh đề nghị cơ quan thuế xác minh, xử lý và trình báo tới Sở Tài chính Hà Nội.

Trước đó, tình huống tương tự cũng xảy ra với anh N.Q.T, trú tại phường Nghĩa Đô, Hà Nội. Đầu tháng 7-2026, sau khi nhận được thông báo liên quan đến nghĩa vụ thuế của một doanh nghiệp chưa từng biết tới, anh T. kiểm tra và phát hiện mình đang đứng tên người đại diện theo pháp luật của hai doanh nghiệp.

Theo Công an thành phố Hà Nội, thời gian qua xuất hiện tình trạng một số người dân bất ngờ phát hiện mình đứng tên chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật hoặc chủ hộ kinh doanh dù chưa từng thực hiện thủ tục đăng ký.

Đáng chú ý, có trường hợp doanh nghiệp đã phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc vi phạm pháp luật. Không ít người chỉ biết mình bị mạo danh khi tra cứu thông tin trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, làm việc với cơ quan thuế hoặc thực hiện thủ tục xuất cảnh.

Từ một bản chụp căn cước, số định danh cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng hay những dữ liệu bị lộ lọt trong quá trình giao dịch, thông tin của một người có thể bị các đối tượng thu thập, sử dụng trái phép.

Theo Công an thành phố Hà Nội, dữ liệu này có thể được dùng để đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc phục vụ các hành vi vi phạm pháp luật như trốn thuế, buôn lậu, mua bán hóa đơn, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vay tín dụng bất hợp pháp.

Hậu quả vì thế không chỉ nằm ở việc một cái tên xuất hiện trên giấy đăng ký kinh doanh. Khi pháp nhân bị lợi dụng phát sinh nghĩa vụ thuế hoặc liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật, người bị mạo danh có thể phải mất nhiều thời gian chứng minh mình không liên quan, đồng thời quyền và lợi ích hợp pháp cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Cuối tháng 7-2026, cơ quan Thuế thành phố Hà Nội đã công khai danh sách hơn 150.000 doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ thuế, chủ yếu thuộc nhóm ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Con số này không đồng nghĩa là hơn 150.000 doanh nghiệp đều được lập bằng danh tính bị đánh cắp, nhưng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu về người nộp thuế và người đại diện doanh nghiệp.

Mức độ nguy hiểm của việc lộ lọt thông tin càng rõ hơn khi nhìn từ những vụ án mua bán dữ liệu cá nhân được lực lượng chức năng phát hiện.

Ngày 10-7-2026, Công an thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về hành vi “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”.

Kết quả điều tra ban đầu xác định các đối tượng xây dựng một nền tảng trung gian, cho phép người sử dụng mở gian hàng để quảng bá, mua bán dữ liệu cá nhân, tài khoản mạng xã hội và nhiều loại tài nguyên số khác. Hệ thống phát sinh hơn 53 triệu giao dịch, với doanh thu bước đầu được xác định trên 400 tỷ đồng.

Từ thực tế này có thể thấy, dữ liệu cá nhân đã trở thành loại “hàng hóa” có thể bị thu thập, trao đổi và sử dụng vào nhiều mục đích bất hợp pháp. Khi các dữ liệu như họ tên, số định danh, ngày tháng năm sinh, số điện thoại, tài khoản ngân hàng… được kết hợp với nhau, kẻ xấu có thể tạo dựng một hồ sơ danh tính đủ để thực hiện nhiều hành vi gian dối.

Chủ động phòng vệ là phương án bảo vệ tốt nhất

Về mặt pháp lý, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26-6-2025 và có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đặt ra các nguyên tắc, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm trong bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với đăng ký doanh nghiệp, Nghị định số 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, đã bổ sung nhiều biện pháp xác thực. Theo Điều 11, thông tin cá nhân kê khai trong thủ tục đăng ký doanh nghiệp được đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu nộp hồ sơ bằng bản giấy, người nộp phải xuất trình thẻ căn cước, căn cước công dân hoặc sử dụng căn cước điện tử.

Đáng chú ý, khi ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp, người ủy quyền và người được ủy quyền phải xác thực điện tử. Nếu người ủy quyền xác nhận không hề ủy quyền, cơ quan đăng ký kinh doanh có cơ sở yêu cầu doanh nghiệp báo cáo, làm rõ. Với đăng ký qua mạng, người nộp hồ sơ sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng nhập Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Những quy định này góp phần tăng khả năng xác thực danh tính và hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ của người khác để đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, cùng với giải pháp từ cơ quan quản lý, sự chủ động của mỗi người vẫn là “lớp phòng vệ” đầu tiên.

Theo Công an thành phố Hà Nội, người dân cần đặc biệt thận trọng với căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP và các dữ liệu định danh; không cung cấp, cho mượn hoặc để người khác sử dụng những thông tin này cho mục đích không rõ ràng.

Người dân cũng được khuyến cáo thường xuyên kiểm tra thông tin liên quan đến bản thân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; sử dụng ứng dụng eTax Mobile để tra cứu mã số thuế, nghĩa vụ thuế và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.

Đây cũng là một trong những hướng mà ngành Thuế đang triển khai. Theo chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, cơ quan Thuế thực hiện chuẩn hóa thông tin định danh của chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật; đồng thời thông báo cho cá nhân qua ứng dụng thuế điện tử, trong đó có eTax Mobile, về các doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà cá nhân đang là chủ hoặc người đại diện theo pháp luật, qua đó kịp thời phát hiện trường hợp bị lấy cắp thông tin, giả mạo giấy tờ.

Nếu phát hiện bản thân bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc thực hiện giao dịch trái phép, Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an, cơ quan thuế hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý, hạn chế rủi ro pháp lý.